Մոնտոբան (ֆր.՝ Montauban, օքս.՝ Montalban), քաղաք և համայնք Հարավային Ֆրանսիայում՝ Օքսիտանիա երկրամասի Տառն-է-Գառոն դեպարտամենտում, որի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է Տառն և Տեկ գետերի միախառնման վայրի մերձակայքում՝ Թուլուզ քաղաքից 50 կիլոմետր դեպի հյուսիս։

Բնակավայր
Մոնտոբան
ֆր.՝ Montauban[1]
Զինանշան

ԵրկիրՖրանսիա Ֆրանսիա
ՀամայնքԹարն-է-Գարոն, canton of Montauban-4?, canton of Montauban-5?, canton of Montauban-6? և arrondissement of Montauban?
Մակերես135,17 կմ²
ԲԾՄ87 մետր
Բնակչություն61 919 մարդ (հունվարի 1, 2021)[2]
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Փոստային դասիչ82000[3]
Պաշտոնական կայքmontauban.com(ֆր.)
Մոնտոբան (Ֆրանսիա)##
Մոնտոբան (Ֆրանսիա)

Պատմություն

խմբագրել

Մոնտոբանը հիմնադրվել է 1144 թվականին Թուլուզի կոմս Ալֆոնս Ջորդանի կողմից և իր անունը ստացել է մոտակա «սպիտակ սարից» (լատին․՝ Mons Albanus):

Լավ ամրացված Մոնտոբանի նշանակությունը մեծացել է 16-րդ դարի կրոնական պատերազմների ժամանակ, երբ այն դարձել է հուգենոտների գլխավոր հենակետն ու պատվարը Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում։ Համաձայն 1570 թվականի սենժերմենյան հաշտության պայմանագրի, որը կնքել է ծովակալ Կոլինյին Կարլ IX թագավորի հետ, հուգենոտների ձեռքն է անցել չորս ամրոց՝ Լա Ռոշելը, Կոնյակը, Լա Շարիտե-սյուր-Լուարը, (La Charité-sur-Loire) և Մոնտոբանը։

1621 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին Մոնտոբանը առանց մեծ հաջողության պաշարել է Լյուդովիկոս XIII թագավորի բանակը, ով այդ քայլին դիմել էր՝ «անցնելով» իր հոր՝ նանտյան էդիկտի վրայով։ Այնուամենայնիվ, 1629 թվականին Մոնտոբանը գրավվել է ամենակարող Ռիշելյեի կողմից, ով ավելի շատ պրագմատիկ էր, քան կաթոլիկության մոլեռանդ առաջատար։

Տեսարժան վայրեր

խմբագրել

Քաղաքի տեսարժան վայրերից են Տառնի միջնադարյան կամուրջը (14-րդ դարի սկիզբ), Էնգրի «Լյուդովիկոս XIII-ի ուխտը» հայտնի նկարն իր պատերի ներսում պահող տաճարը և 17-րդ դարի եպիսկոպոսական պալատը, որը վերածվել է Էնգրի ՝ Մոնտոբանի ամենահայտնի զավակի ստեղծագործությունների թանգարանի։ Այդտեղ ցուցադրված են նաև որոշ ժամանակ Մոնտոբանում ապրած Էմիլ Անտուան Բուրդելի մի շարք աշխատանքներ[4]։

Անվանի անձինք

խմբագրել
  • Ծնվել է Ժան Օգյուստ Դոմինիկ էնգրը (1780-1867) - ֆրանսիացի նկարիչ և գրաֆիկ։
  • 1621 թվականին հուգենոտների առաջնորդներից մեկը ՝ Դանիել Շամիեն, սպանվել է Մոնտոբանի պաշարման ժամանակ։
  • 1940 թվականին Մոնտոբանում մահացել է Իսպանիայի նախկին նախագահ Մանուել Ասանյան։
  • 1959 թվականին Մոնտոբանում մահացել է իշխան Վյաչեսլավ Վյաչեսլավովիչ Տենիշևը ՝ հոկտեմբերի 17-ի միության առաջնորդներից մեկը։

Ժողովրդագրություն

խմբագրել

Մոնտոբանը հանդիսանում է կենտրոնը քաղաքային մի տարածքի (urban area), որի բնակիչների թվաքանակը 2017 թվականի տվյալներով եղել է 79.300[5]:

Պատմական բնակչություն
ՏարեթիվԲնակ․տ․ ±%
1793 26 160—    
1800 21 950−2.48%
1806 23 973+1.48%
1821 25 357+0.37%
1831 24 660−0.28%
1836 23 865−0.65%
1841 23 561−0.26%
1846 25 102+1.28%
1851 24 726−0.30%
1856 25 095+0.30%
1861 27 054+1.51%
1866 25 991−0.80%
1872 25 624−0.24%
1876 26 952+1.27%
1881 28 335+1.01%
1886 29 863+1.06%
1891 30 388+0.35%
1896 29 470−0.61%
ՏարեթիվԲնակ․տ․ ±%
1901 30 506+0.69%
1906 28 688−1.22%
1911 29 778+0.75%
1921 26 094−1.31%
1926 28 829+2.01%
1931 29 981+0.79%
1936 32 025+1.33%
1946 36 281+1.26%
1954 38 321+0.69%
1962 41 002+0.85%
1968 45 872+1.89%
1975 48 028+0.66%
1982 50 682+0.77%
1990 51 224+0.13%
1999 51 855+0.14%
2007 55 438+0.84%
2012 56 887+0.52%
2017 60 810+1.34%
Աղբյուր՝ EHESS[6] and INSEE (1968-2017)[7]
Մոնտոբան (1981–2010 averages, extremes 1885–present)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 18.5
(65.3)
23.6
(74.5)
28.0
(82.4)
30.3
(86.5)
35.5
(95.9)
38.9
(102)
40.0
(104)
41.8
(107.2)
36.2
(97.2)
32.0
(89.6)
24.8
(76.6)
19.4
(66.9)
41.8
(107.2)
Միջին բարձր °C (°F) 9.2
(48.6)
11.4
(52.5)
15.1
(59.2)
17.7
(63.9)
21.8
(71.2)
25.5
(77.9)
28.3
(82.9)
28.1
(82.6)
24.8
(76.6)
19.8
(67.6)
13.1
(55.6)
9.5
(49.1)
18.7
(65.7)
Միջին օրական °C (°F) 5.6
(42.1)
6.8
(44.2)
9.8
(49.6)
12.3
(54.1)
16.2
(61.2)
19.8
(67.6)
22.2
(72)
22.0
(71.6)
18.7
(65.7)
14.7
(58.5)
9.2
(48.6)
6.0
(42.8)
13.6
(56.5)
Միջին ցածր °C (°F) 1.9
(35.4)
2.2
(36)
4.5
(40.1)
6.9
(44.4)
10.7
(51.3)
14.1
(57.4)
16.2
(61.2)
15.9
(60.6)
12.6
(54.7)
9.6
(49.3)
5.3
(41.5)
2.6
(36.7)
8.6
(47.5)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −20.0
(−4)
−18.0
(−0.4)
−9.3
(15.3)
−3.0
(26.6)
−1.0
(30.2)
2.0
(35.6)
6.0
(42.8)
3.0
(37.4)
1.0
(33.8)
−3.2
(26.2)
−9.4
(15.1)
−11.0
(12.2)
−20.0
(−4)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 56.5
(2.224)
54.9
(2.161)
50.0
(1.969)
75.1
(2.957)
72.7
(2.862)
64.8
(2.551)
45.1
(1.776)
50.5
(1.988)
60.7
(2.39)
61.2
(2.409)
58.7
(2.311)
61.7
(2.429)
711.9
(28.028)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 1.0 mm) 10.2 8.4 8.7 10.2 9.8 7.3 5.7 6.8 6.7 8.7 9.6 10.0 102.0
Միջին ամսական արևային ժամ 87.4 117.5 177.2 187.0 217.5 239.4 263.6 251.4 209.2 149.8 88.7 77.5 2066,1
աղբյուր: Météo France[8][9][10]

Պատկերասրահ

խմբագրել

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. Code officiel géographique
  2. Populations légales 2021The National Institute of Statistics and Economic Studies, 2023.
  3. Base officielle des codes postauxLa Poste, 2018.
  4. Viguier-Dutheil F. Le Musée Ingres Bourdelle: histoire et collections. Paris: Éditions Faton, 2019.
  5. Comparateur de territoire Unité urbaine 2020 de Montauban (82501), INSEE
  6. Cassini-Ehess|23155|Montauban
  7. Population en historique depuis 1968, INSEE
  8. «Données climatiques de la station de Montauban» (ֆրանսերեն). Meteo France. Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 8-ին.
  9. «Climat Midi-Pyrénées» (ֆրանսերեն). Meteo France. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 3-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 8-ին.
  10. «Montauban (82)» (PDF). Fiche Climatologique: Statistiques 1981–2010 et records (ֆրանսերեն). Meteo France. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2018 թ․ մարտի 30-ին. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 30-ին.

Գրականություն

խմբագրել
  • Монтобан // Многоножки — Мятлик. — М. : Советская энциклопедия, 1954. — С. 261. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 28).

Արտաքին հղումներ

խմբագրել
 Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մոնտոբան» հոդվածին։