Մբանզա-Կոնգո

քաղաք Անգոլայում

Մբանզա–Կոնգո (պորտ.՝ M'Banza-Kongo, կոնգոMbânza Kôngo), քաղաք Անգոլայի հյուսիս-արևմուտքում, Զաիրե նահանգի վարչական կենտրոնը։ Պորտուգալական իշխանության շրջանում ​​կոչվել է Սան Սալվադոր դու Կոնգո (պորտ.՝ São Salvador do Congo):

Բնակավայր
պորտ.՝ M'banza-Kongo
Զինանշան
Brasão de São Salvador do Congo.png

The Bansa, or residence of the King of Kongo, called St. Salvador (M'Banza Kongo), Astley 1745.jpg
ԵրկիրԱնգոլա Անգոլա
Մակերես0,622 կմ²
ԲԾՄ408 մետր
Բնակչություն148 000 մարդ (2014)
##Մբանզա-Կոնգո (Անգոլա)
Red pog.png

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Քաղաքը գտնվում է երկրի հյուսիսարևմտյան մասում՝ բլրի վրա, ծովի մակարդակից 408 մ բարձրության վրա։ Քաղաքից մինչև Կոնգո գետի մոտակա հատվածը 160 կմ է։ Քաղաքն ունի օդանավակայան[1]։

ԲնակչությունԽմբագրել

Բնակչությունն ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների կազմում է 24 220 մարդ[2][3]։

ՊատմությունԽմբագրել

1390 թվականից Մբանզա–Կոնգոն եղել է Կոնգոյի Թագավորության մայրաքաղաքը։ Այստեղ է գտնվել երկրի տիրակալի նստավայրը՝ մանի-կոնգոն։

Դեռևս 15-րդ դարում՝ պորտուգալացիների ժամանումից հետո, երկրում սկսել է արմատավորվել քրիստոնեությունը։ 16-րդ դարի կեսերին Մբանզա–Կոնգոյում կառուցվել է եկեղեցի։ Հաջորդ հարյուրամյակում քաղաքը շարունակել է աճել և զարգանալ։ 17-րդ դարի կեսերին նրա բնակչությունը հասել է 30 000-ի։ Այնուամենայնիվ, 1660-ական թվականներին թագավորությունում սկսվել է քաղաքացիական պատերազմ (Մբվիլայի ճակատամարտում պորտուգալական բանակի կողմից արքայական ուժերի պարտությունից հետո (1665))։ 1678 թվականին քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ ավերվել է։

Մբանզա–Կոնգոն վերակառուցվել է 1709 թվականին անտոնյանիստների՝ Կամպա Վիտայի հետևորդների կողմից։ 1914 թվականին թագավորության տարածքը քաղաքի հետ միասին դարձել է Անգոլայի պորտուգալական գաղութի մաս։ 1975 թվականից եղել է Անգոլայի անկախ պետության մաս։

Քաղաքացիական պատերազմի առաջին ամիսներին Սան Սալվադոր դու Կոնգո քաղաքը FNLA (en) հակակառավարական շարժման և նրա զինված ուժերի ռազմական և քաղաքական հենակետերից մեկն էր։ Մասնավորապես, կար եվրոպացի և ամերիկացի վարձկանների հենակետ Կոստաս Գեորգիուի, այնուհետև Գուստավո Գրիլոյի հրամանատարությամբ, որոնց հավաքագրում էին FNLA-ի կողմից պատերազմում կռվելու համար։ 1976 թվականի փետրվարի սկզբին քաղաքը գրավվել է MPLA-ի (en) կառավարական ուժերի կողմից։

Նշանավոր տեղաբնիկներԽմբագրել

  • Ռոբերտո Հոլդեն, անգոլացի քաղաքական գործիչ, Անգոլայի ազատագրման ազգային ճակատի (FNLA) հիմնադիր և երկարամյա ղեկավար։
  • Ջոնի Էդուարդո Փինոք, անգոլացի քաղաքական գործիչ և դիվանագետ, Ռոբերտո Հոլդենի զինակիցը FNLA-ում, հետագայում միացել է MPLA-ին։
  • Տոնտա Աֆոնսու Կաշտրու, անգոլացի զինվորական, FNLA զորքերի հրամանատար, հետագայում կառավարական բանակի գեներալ։

ԿլիմաԽմբագրել

Մբանզա–Կոնգոյի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 33.5
(92.3)
37.0
(98.6)
37.7
(99.9)
35.5
(95.9)
35.0
(95)
32.5
(90.5)
35.0
(95)
32.5
(90.5)
32.0
(89.6)
35.0
(95)
36.0
(96.8)
32.5
(90.5)
37.7
(99.9)
Միջին բարձր °C (°F) 28.1
(82.6)
28.7
(83.7)
29.5
(85.1)
28.9
(84)
28.2
(82.8)
26.5
(79.7)
24.6
(76.3)
24.6
(76.3)
26.0
(78.8)
27.4
(81.3)
28.0
(82.4)
27.7
(81.9)
27.4
(81.3)
Միջին օրական °C (°F) 24.2
(75.6)
24.6
(76.3)
25.0
(77)
24.7
(76.5)
24.0
(75.2)
22.0
(71.6)
20.2
(68.4)
20.2
(68.4)
21.6
(70.9)
23.4
(74.1)
24.0
(75.2)
23.9
(75)
23.2
(73.8)
Միջին ցածր °C (°F) 20.2
(68.4)
20.5
(68.9)
20.4
(68.7)
20.5
(68.9)
19.8
(67.6)
17.5
(63.5)
15.8
(60.4)
15.8
(60.4)
17.3
(63.1)
19.3
(66.7)
20.0
(68)
20.1
(68.2)
18.9
(66)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) 16.5
(61.7)
17.1
(62.8)
16.7
(62.1)
17.2
(63)
14.9
(58.8)
13.0
(55.4)
12.0
(53.6)
12.3
(54.1)
13.3
(55.9)
16.4
(61.5)
17.0
(62.6)
16.5
(61.7)
12.0
(53.6)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 139
(5.47)
133
(5.24)
175
(6.89)
255
(10.04)
156
(6.14)
2
(0.08)
0
(0)
4
(0.16)
8
(0.31)
80
(3.15)
167
(6.57)
183
(7.2)
1299
(51,14)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 0.1 mm) 9 7 10 15 10 1 0 1 1 7 13 12 86
աղբյուր: Գերմանիայի եղանակային ծառայություն (1920–1952)[4]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «M'Banza Congo Airport profile» (անգլերեն)։ Aviation Safety Network։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-30-ին։ Վերցված է 2011-05-08 
  2. «Population of Mbanza Congo, Angola» (անգլերեն)։ Mongabay.com։ Վերցված է 2012-07-31 
  3. «Population Of M'banza Congo» (անգլերեն)։ Population-of.com։ Վերցված է 2011-05-08 
  4. «Klimatafel von Mbanza Congo (Sao Salvador do Congo), Prov. Zaire / Angola»։ Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world (գերմաներեն)։ Deutscher Wetterdienst։ Վերցված է 6 February 2016