Մարսել Աշար

ֆրանսիացի գրող

Մարսել Աշար, ծնյալ Մարսել-Օգյուստեն Ֆեռեոլ (ֆրանսերեն՝ Marcel Achard, Marcel-Augustin Ferréol, հուլիսի 5, 1899(1899-07-05)[2][1][3][…], Sainte-Foy-lès-Lyon, Ռոն, Օվրեն-Ռոն-Ալպեր, Ֆրանսիա[4][1][5] - սեպտեմբերի 4, 1974(1974-09-04)[2][1][3][…], Փարիզ, Ֆրանսիա[1] և Փարիզի 7-րդ շրջան, Փարիզ, Իլ-դը-Ֆրանս, Ֆրանսիա[5]), քսաներորդ դարի ֆրանսիացի թատերագիր, սցենարիստ, կինոռեժիսոր։ Նրան մեծ համբավ են բերել հատկապես իր գրած «Կպարե՝ք ինձ հետ» (Voulez-vous jouer avec moi (1923), «Լուսնից եկած Ժանը» (Jean de la Lune, 1929) կատակերգությունները, նկարահանած Les deux timides (1943) և La valse de Paris (1950) կինոնկարները։ Ընտրվել է Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1959 թ.), Կաննի 8-րդ (1955 թ.), 11-րդ (1958 թ.) և 12-րդ (1959 թ.) միջազգային կինոփառատոնների գլխավոր ժյուրիի նախագահ[7], ղեկավարել է նաև Վենետիկի միջազգային 21-րդ կինոփառատոնի (1960 թ.) ժյուրին։

Մարսել Աշար
ֆր.՝ Marcel Achard
Achard Harcourt 1936.jpg
Ծննդյան անունֆր.՝ Marcel-Augustin Ferréol[1]
Ծնվել էհուլիսի 5, 1899(1899-07-05)[2][1][3][…]
ԾննդավայրSainte-Foy-lès-Lyon, Ռոն, Օվրեն-Ռոն-Ալպեր, Ֆրանսիա[4][1][5]
Վախճանվել էսեպտեմբերի 4, 1974(1974-09-04)[2][1][3][…] (75 տարեկան)
Վախճանի վայրՓարիզ, Ֆրանսիա[1] կամ Փարիզի 7-րդ շրջան, Փարիզ, Իլ-դը-Ֆրանս, Ֆրանսիա[5]
ԳերեզմանԼուար և Շեր
Գրական անունMarcel Achard[1]
Մասնագիտությունդերասան, սցենարիստ, դրամատուրգ, գրող և կինոռեժիսոր
ՔաղաքացիությունFlag of France (1958–1976).svg Ֆրանսիա[1]
ԿրթությունԼիոնի համալսարան
Ժանրերերգիծանք
ԱնդամակցությունՖրանսիական ակադեմիա[4][6]
Պարգևներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ և Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր
Commons-logo.svg Marcel Achard Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Մարսելը բարձրագույն մասնագիտական կրթությունն ստացել է Լիոնի համալսարանում, որտեղ աշակերտել է համր ֆիլմերի անվանի ռեժիսոր Մյուսեին, վերջինիս շնորհիվ ռեժիսորական արվեստի բազում նրբությունների է տիրապետել և դրանք հետագայում կիրառել է իր ռեժիսորական աշխատանքներում, մասնավորապես՝ բուլվարային կատակերգություններ նկարահանելիս[8]։ Համալսարանն ավարտելուց հետո սկզբնական շրջանում աշխատել է որպես ուսուցիչ, փարիզյան «Հին աղավնատուն» թատրոնի հուշարար, ժուռնալիստ։ Քսաներկու տարեկանից իր ուժերը փորձել է թատերագրության ասպարեզում, գրել «Կյանքը գեղեցիկ է», «Շիկահեր ընկերուհուս հետ» պիեսները։ Այդ բնագավառում նրան առաջին մեծ հաջողությունը բերել է 1923 թվականին գրած «Կուզեի՝ք պարել ինձ հետ» կատակերգությունը։ Արշարի մի շարք կատակերգությունների գլխավոր կերպարները commedia dell'arte-ի հանրաճանաչ հերոսներ Պիեռոյի ու Կոլումբինայի նորացված, ժամանակակից տարբերակներ են հիշեցնում; Մասնագետներից շատերը գտնում են, որ նրա լավագույն թատերական երկը 1929 թվականին գրած «Լուսնից եկած Ժակը» կատակերգությունն է։ Հիշարժան գործերից են նաև «Դոմինո»-ն (1931), «Ճերմակազգեստ կինը» (1934), «Mademoiselle Panama»-ն, «Le corsaire and Petrus»-ը (վերջին երկուսը 1942 թվականին հրատարակվել են մի գրքով, որը կրում էր «Թատրոն» խորագիրը)[9]։ Աշարի հեղինակած կինոսցենարներից վարպետությամբ ու բարձր արվեստով առանձնանում են «Զվարթ այրին», «Փարիզյան վալսը», «Փոթորիկը», «Մադմուազել Նիտուշը», «Տիկին դը…», «Սոֆին ու հանցագործությունը»...

ԵրկերԽմբագրել

Թատերգություններ։
  • Celui qui vivait sa mort, écrite en 1922, mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier, 9
  • Voulez-vous jouer avec moâ ?, mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier, 18* 1923։ Voulez-vous jouer avec moi?[10]
  • La messe est dite, 1923
  • Malbrough s'en va-t-en guerre, pièce en 3 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 9
  • Et dzim la la..., mise en scène Georges Pitoëff, Théâtre Hébertot|Théâtre des Arts, 16
  • Je ne vous aime pas, 1926
  • La Femme silencieuse, adaptée de Ben Jonson et jouée après 1926.
  • La vie est belle, 1928
  • Jean de la Lune (pièce de théâtre)|Jean de la Lune, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 16
  • La Belle Marinière (pièce de théâtre)|La Belle Marinière, Comédie-Française, 4
  • Une balle perdue, 1929
  • Le Rendez-vous, mise en scène Lugné-Poe, Théâtre Edouard VII, 3
  • Mistigri, comédie en 4 actes, mise en scène Jacques Baumer, Théâtre Daunou, 22
  • Domino (Achard)|Domino, comédie en 3 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 3
  • La Femme en blanc, 1932, Théâtre Michel (Paris)|Théâtre Michel, 8
  • Pétrus (théâtre)|Pétrus, pièce en 4 actes, mise en scène Louis Jouvet, Comédie des Champs-Élysées, 7
  • Le Cinéma à vol d’oiseau, 1934
  • Noix de coco (théâtre, 1935)|Noix de coco, Théâtre de Paris, 4
  • Gribouille, 1937
  • L'Alibi, 1938
  • Le Corsaire, conte en 2 actes et 6 tableaux, mise en scène Louis Jouvet, Théâtre de l'Athénée, 25
  • Adam, Théâtre du Gymnase Marie-Bell|Théâtre du Gymnase, 1938
  • Mademoiselle de Panama, mise en scène Marcel Herrand, Théâtre des Mathurins, 1942
  • Colinette, 1942
  • Auprès de ma blonde, comédie, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 7
  • Les Sourires inutiles, Comédie-Française, 4
  • Nous irons à Valparaiso, mise en scène Pierre Blanchar, Théâtre de l'Athénée, 2
  • Savez-vous planter les choux ?, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 25
  • La Demoiselle de petite vertu, comédie en 3 actes, mise en scène Claude Sainval, Comédie des Champs-Élysées, 21
  • Histoires d’amour, 1949
  • Nouvelles Histoires d’amour, 1950
  • La P'tite Lili, comédie musicale en 2 actes et 8 tableaux, musique Marguerite Monnot, A.B.C., 1951 au théâtre|1951
  • Le Moulin de la Galette, mise en scène Pierre Fresnay, Théâtre de la Michodière, 18
  • Les Compagnons de la Marjolaine, mise en scène Yves Robert (cinéaste)|Yves Robert, Théâtre Antoine, 3
  • Le Mal d’amour, comédie en 1 prologue 3 actes et 1 épilogue, Théâtre de la Michodière, 1955 au théâtre|1955
  • Patate (pièce de théâtre)|Patate, écrite en 1956, mise en scène Pierre Dux, Théâtre Saint-Georges (Paris)|Théâtre Saint-Georges, 25
  • La Bagatelle, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre des Bouffes Parisiens, 16
  • L'Idiote, mise en scène Jean Meyer, Théâtre Antoine, 22[11]
  • La Polka des lampions, opérette, livret Marcel Achard, musique Gérard Calvi, Théâtre du Chatelet, 1961 au théâtre|1961
  • Turlututu, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre Antoine, 28
  • Eugène le Mystérieux, comédie musicale en 20 tableaux d'après Eugène Sue, livret Marcel Achard, musique Jean-Michel Damase, Théâtre du Chatelet, 7
  • L'amour ne paie pas, 1963
  • Machin-Chouette, mise en scène Jean Meyer (comédien)|Jean Meyer, Théâtre Antoine, 3
  • Gugusse, mise en scène Michel Roux (acteur)|Michel Roux, Théâtre de la Michodière, 13
  • La Débauche, mise en scène Jean Le Poulain, Théâtre de l'Œuvre, 16

ՖիլմագրությունԽմբագրել

Որպես սցենարիստ և խորհրդատու (կոնսուլտանտ)Խմբագրել

  • 1931։ Jean de la Lune (film, 1931)|Jean de la Lune de Jean Choux
  • 1932։ La Belle Marinière (film, 1932)|La Belle Marinière de Harry Lachman (scénario, d'après sa pièce)
  • 1937։ Naples au baiser de feu (film, 1937)|Naples au baiser de feu d'Augusto Genina
  • 1937։ Gribouille (film)|Gribouille de Marc Allegret (scénario)
  • 1938։ Orage (film, 1938)|Orage de Marc Allégret (scénario, dialogues)
  • 1938։ L'Étrange Monsieur Victor]] de Jean Grémillon (scénario)
  • 1939։ Noix de coco (film, 1939)|Noix de coco' de Jean Boyer (réalisateur)|Jean Boyer (scénario, d'après sa pièce)
  • 1939։ Le Corsaire (film, 1939)|Le Corsaire de Marc Allégret (scénario, d'après sa pièce - film inachevé)
  • 1941։ Parade en sept nuits|Parade en 7 nuits]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
  • 1942։ La Belle Aventure (film, 1942)|La Belle Aventure de Marc Allégret (scénario, dialogues)
  • 1942։ L'Arlésienne (film, 1942)|L'Arlésienne]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
  • 1942։ Monsieur La Souris]] de Georges Lacombe (réalisateur)|Georges Lacombe (adaptation et dialogue)
  • 1943։ Domino (film, 1943)|Domino]] de Roger Richebé (scénario, d'après sa pièce)
  • 1944։ Les Petites du quai aux fleurs]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
  • 1946։ Lunegarde (film)|Lunegarde]] de Marc Allégret (scénario, dialogues)
  • 1946։ Pétrus (film)|Pétrus]] de Marc Allegret (dialogues, d'après sa pièce)
  • 1949։ Ceux du Tchad]], court métrage de Georges Régnier (scénario)
  • 1953։ Madame de...]] de [ax Ophüls (scénario, dialogues)

Որպես կինոռեժիսորԽմբագրել

  • 1934։ La Veuve joyeuse (film, 1934)|La Veuve Joyeuse (non-crédité, version française du film d'Ernst Lubitsch)[12]
  • 1935։ Folies-Bergère (film, 1935)|Folies-Bergère (version française, tournée à Hollywood, du film de Roy Del Ruth titré en anglais Folies Bergère de Paris)
  • 1943։ Les Deux Timides (film, 1943)|Les Deux timides (coréalisé avec Yves Allégret et Marc Allégret, ce dernier n'étant pas crédité)
  • 1949։ Jean de la Lune (film, 1949)|Jean de la Lune
  • 1950։ La Valse de Paris

Որպես դերասանԽմբագրել

  • 1924։ Entr'acte]] de René Clair
  • 1926։ Le P'tit Parigot de René Le Somptier
  • 1951։ Traité de bave et d'éternité d'Isidore Isou
  • 1952։ L'Amour, Madame de Gilles Grangier։ simple apparition
  • 1961։ Aimez-vous Brahms... (film)|Aimez-vous Brahms (Goodbye Again) d'Anatole Litvak։ caméo
  • 1964։ Cherchez l'idole de Michel Boisrond։ caméo
  • 1964։ Les Durs à cuire (Comment supprimer son prochain sans perdre l'appétit) de [[Jack Pinoteau : simple apparition

Որպես թատրոնի բեմադրիչԽմբագրել

  • 1923 au théâtre|1923։ Voulez-vous jouer avec moâ ? mise en scène Charles Dullin, Théâtre de l'Atelier
  • 1933 au théâtre|1933։ La Femme en blanc, Théâtre Michel (Paris)|Théâtre Michel
  • 1967 au théâtre|1967։ Jean de la Lune (pièce de théâtre)|Jean de la Lune mise en scène Jean Piat, Théâtre du Palais-Royal

Որպես գեղարվեստական ղեկավարԽմբագրել

  • 1952։ Harvey de Mary Chase[13], mise en scène et adaptation au Théâtre Antoine.

ԳրականությունԽմբագրել

  • Denise Bourdet, Marcel Achard, dans։ Pris sur le vif, Paris, éditions Plon 1957.
  • Jacques Lorcey։ Marcel Achard, ou 50 Ans de Vie Parisienne, éditions France-Empire, 1977, Prix de l'Académie Française (1979)[14].
  • Paul Vecchiali։ L'Encinéclopédie. Cinéastes français des années 1930 et leur œuvre, 2 vol., éditions de l'Œil, 2010.
  • Paul Ranson Morand։ Marcel Achard and the Modern Stage. In։ The Romanic Review. Bd. 17, Nr. 4, 1926, ISSN 0035-8118, S. 349–354.
  • Kay Weniger։ Das große Personenlexikon des Films. Die Schauspieler, Regisseure, Kameraleute, Produzenten, Komponisten, Drehbuchautoren, Filmarchitekten, Ausstatter, Kostümbildner, Cutter, Tontechniker, Maskenbildner und Special Effects Designer des 20. Jahrhunderts. Band 1։ A – C. Erik Aaes – Jack Carson. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2001, ISBN 3-89602-340-3, S. 23.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 Roux P. d. Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays (ֆր.) — 2 — Éditions Robert Laffont, 1994. — Vol. 1. — P. 10. — ISBN 978-2-221-06888-5
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Broadway Database — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 http://www.nytimes.com/1974/09/05/archives/marcel-achard-dramatist-dies-member-of-french-academy-wrote-i-know.html
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Fichier des personnes décédées
  6. Ֆրանսիական ակադեմիա (ֆր.) — 1635.
  7. https://www.festival-cannes.com/en/69-editions/retrospective/1959/juries/feature-films  (չաշխատող հղում)
  8. Svensk Uppslagsbok, Band 1, 1947-1955.
  9. Carlquist, Gunnar (red.) (1947). Svensk uppslagsbok. Malmö: Förlagshuset Norden AB, band 1 s. s. 114.
  10. Auf Deutsch 1958 TV-verfilmt von Marcel Wall als Darf ich mitspielen? Ein Zirkusspiel. für ARD/SWF.- Dt. Bühnenfassung 1925
  11. Die aufrichtige Lügnerin. Verfilmt 1968 von Trude Kolman unter diesem Titel für ARD/BR
  12. langue=français|auteur1=Chritian Viviani|titre=Hollywood, Les connexions françaises|passage=|lieu=|éditeur=Nouveau Monde éditions|date=2007|pages totales=|isbn=9782365838122|lire en ligne=}}
  13. cb14035348c|titre=Mary Chase}}.
  14. http://www.academie-francaise.fr/jacques-lorcey  .

Արտաքին հղումներԽմբագրել