Հենրի Մորգենթաու (կրտսեր)

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մորգենթաու (այլ կիրառումներ)

Հենրի Մորգենթաու (անգլ.՝ Henry Morgenthau, մայիսի 11, 1891(1891-05-11)[1][2][3], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4] - փետրվարի 6, 1967(1967-02-06)[4][1][2][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5]), ամերիկացի պետական գործիչ։

Հենրի Մորգենթաու
Henry Morgenthau, Jr.1947.jpg
 
Կուսակցություն՝ Դեմոկրատական կուսակցություն
Կրթություն՝ Կոռնելի համալսարան և Ֆիլիպսի ակադեմիան Էքսետերում
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և տնտեսագետ
Դավանանք հուդայականություն
Ծննդյան օր մայիսի 11, 1891(1891-05-11)[1][2][3]
Ծննդավայր Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
Վախճանի օր փետրվարի 6, 1967(1967-02-06)[4][1][2][…] (75 տարեկան)
Վախճանի վայր Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[5]
Գերեզման Mount Pleasant Cemetery
Թաղված Mount Pleasant Cemetery
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Հայր Հենրի Մորգենթաու
Ամուսին Elinor Morgenthau?
Զավակներ Robert M. Morgenthau?, Henry Morgenthau III? և Joan Morgenthau Hirschhorn?
 
Ինքնագիր Henry Morgenthau Jr sig.jpg

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Նյու Յորքում, հրեական ընտանիքում, գործարար և դիվանագետ Հենրի Մորգենթաուի ավագ որդին։ Կոռնելի համալսարանում սովորել է Գյուղատնտեսություն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին որպես սպա ծառայել է նավատորմում։ 1913 թվականից նա ընկերական հարաբերություններ է ունեցել Ֆրանկլին Ռուզվելտի հետ։ 1915 թվականին ամուսնացել է Էլինոր Ֆեթմանի հետ, որը Մեյեր Լեմանի թոռնուհին է, Lehman Brothers բանկի հիմնադիր երեք եղբայրներից մեկը։

Նյու Յորք նահանգի Ռուզվելտի նահանգապետության ժամանակ Մորգենթաուն դարձել է գյուղատնտեսության գծով խորհրդական (1928), ապա՝ նահանգի արգելոցների կառավարիչ (1930)։

Ռուզվելտի նախագահության սկզբում Մորգենթաուն զբաղեցնում էր դաշնային գյուղատնտեսական բյուրոյի և գյուղատնտեսական վարկային կառավարման ղեկավարի պաշտոնները։ 1933 թվականին՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ։

ԱՄՆ ֆինանսների նախարար 1934-1945 թվականներին։ ԱՄՆ նախագահ Ֆ. Ռուզվելտի քաղաքական և տնտեսական խորհրդական։

Հայտնի է որպես Մորգենթաուի պլանի հեղինակ, որն ԱՄՆ-ին առաջարկել է 1944 թվականին հետպատերազմյան Գերմանիան արդյունաբերական և ռազմական առումով փոքր ագրարային թուլացած պետությունների շարքին վերափոխելու համար, որոնք այլևս չեն կարող սպառնալ Եվրոպային և ամբողջ աշխարհին։ Պլանն այդպես էլ կյանքի չի կոչվել։

Նա կառավարության այն անդամների թվում էր, որոնց գործունեությունը չէր սահմանափակվում նեղ մասնագիտական շրջանակներով, և որոնք ակտիվորեն մասնակցում էին ինչպես կառավարության ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքականության ձևավորմանը։

— Խորհրդային դիվանագետ Ն. Նովիկով[6]

1945-1950 թվականներին՝ նախագահ, իսկ 1951-1953 թվականներին՝ ամերիկյան Միացյալ հրեական կոչ հասարակական կազմակերպության պատվավոր նախագահ։ 1950-1951 թվականներին՝ Երուսաղեմի հրեական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ, 1951-1954 թվականներին՝ Իսրայելի ֆինանսավորման և զարգացման ամերիկյան կորպորացիայի նախագահ[7]։

Հենրի և Էլինոր Մորգենթաուները ունեցել են երեք երեխա՝ Ջոան Մորգենթաու Հիրշհորնը (կլինիկական մանկաբուժության և կանխարգելիչ բժշկության պրոֆեսոր, Մաունթ-Սինայ բժշկական դպրոցի ուսանողների գծով դեկանի օգնական), Հենրի Մորգենթաու III (հեռուստապրոդյուսեր և գրող) և Ռոբերտ Մ. Մորգենթաուն (Մանհեթենի շրջանային դատախազ)։

ՀիշատակԽմբագրել

Հենրի Մորգենթոյի պատվին Իսրայելում անվանակոչվել է մոշավ Թալ Շահարը (եբրայերեն՝ טל שחר ‎, առավոտյան շաղ), որը Մորգենթոյի ազգանվան թարգմանությունն է գերմաներենից։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Моргентау Генри (ռուս.) / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118736930 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  6. Воспоминания дипломата
  7. Моргентау՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում