Հարի Ս. Թրուման (անգլ.՝ Harry S. Truman, մայիսի 8, 1884(1884-05-08)[1][2][3][…], Լամար, Միսսուրի, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 26, 1972(1972-12-26)[4][1][2][…], Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ[5]), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 33-րդ նախագահը 1945-ից 1953 թվականներին։ Մինչ այդ , Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի օրորք, 1945 թվականի հունվարից մինչև ապրիլ եղել է 34-րդ փոխնախագահը։

Հարի Թրուման
անգլ.՝ Harry S. Truman
Harry Truman face (cropped).jpg
ԱՄՆ-ի 33-րդ նախագահ
Ստանձնեց պաշտոնը՝ապրիլի 12, 1945
Լքեց պաշտոնը՝հունվարի 20, 1953
Փոխնախագահ՝- (1945–1949)
Ալբեն Բարկլի
Կուսակցություն՝Դեմոկրատ
Նախորդող՝Ֆրանկլին Ռուզվելտ
Հաջորդող՝Դուայթ Էյզենհաուեր
Ծննդյան օր՝ մայիսի 8, 1884(1884-05-08)[1][2][3][…]
Ծննդավայր՝Լամար, Միսուրի, ԱՄՆ
Վախճանի օր՝դեկտեմբերի 26, 1972(1972-12-26)[4][1][2][…] (88 տարեկան)
Վախճանի վայրը՝Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ[5]
Ամուսին ՝Բես Թրուման
Երեխաներ՝Մարգարեթ Թրուման[3]
Հայր՝Ջոն Անդերսոն Թրուման
Մայր՝Մարթա Էլեն Յանգ Թրուման
Պարգևներ՝ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ, Առաջին համաշխարհային պատերազմի հաղթանակի մեդալ և «Զինված ուժերի պահուստում ծառայության համար» մեդալ
Harry S. Truman signature.png

Դառնալով նախագահ Ռուզվելտի մահից հետո, Թրումանը ընդունեց Մարշալի պլանը, որպեսզի վերականգնի Արևմտյան Եվրոպայի տնտեսությունը և մասնակցեց Թրումենի դոկտրինայի ու ՆԱՏՕ-ի հիմնադրմանը, որպեսզի դիմակայի կոմունիզմին։ Նախաձեռնել է մի շարք տեղական բարեփոխումներ, սակայն քչերը ընդունվեց Պահպանողական դաշինքի կողմից, որը գերիշխում էր Կոնգրեսում։

Թրումանը մեծացել է Ինդեփենդենսում և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կռվել է Ֆրանսիայում որպես հրետանու կապիտան։ Վերադառնալով տուն՝ նա բացել է խանութ Կանզաս Սիթիում և հետագայում ընտրվել Ջեքսոն շրջանի պաշտոնյա 1922 թվականին։ Թրումանը ընտրվել է ԱՄՆ Սենատում Միսսուրիից 1934 թվականին և դարձել Թրումանի հանձնաժողովի նախագահ, որի նպատակն էր պատերազմի ընթացքում կնքված պայմանագրերի անարդյունավետության գնահատումը։ Շուտով, ստանձնելով նախագահի պաշտոնը նա հեղինակեց միջուկային զենքի առաջին և միակ կիրառումը պատերազմի ընթացքում։ Թումանի վարչակարգը նախընտրում էր ինտերնացիոնալիզմը արտաքին քաղաքականությունում և մերժում էր մեկուսացումը։ Նա իր թեկնածությունն առաջարկեց 1948 թվականի նախագահական ընտրություններում և անակնկալ հաղթանակ տարավ ու շարունակեց պաշտոնավարումը։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է ֆերմերի ընտանիքում։ Մասնակցել է 1914-1918 թվականների Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ 1926-1934 թվականներին եղել է Միսսուրի նահանգի օկրուգային դատարանի նախագահ։ 1934-1944 թվականներին՝ սենատոր։ 1945 թվականի հունվարից՝ ԱՄՆ-ի փոխպրեզիդենտ դեմոկրատական կուսակցությունից, ապրիլից (Ֆրանկլին Ռուզվելտի մահից հետո)՝ պրեզիդենտ։

Թրումանի հրամանով 1945 թվականի օգոստոսին Ճապոնիայի Հիրոսիմա և Նագասակի քաղաքները ենթարկվեցին ատոմային ռմբակոծության։ Առաջ է քաշել էքսպանսիաների ծրագրեր, նախաձեռնել Հյուսիս-Ատլանտյան պակտի և այլ ռազմական խմբավորումների ստեղծումը, սանձազերծել Կորեական պատերազմը (1950-1953

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Lundy D. R. The Peerage
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Трумэн Гарри // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118624210 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։