Կոնստանտին Արցեուլով

Կոնստանտին Կոնստանտինի Արցեուլով (ռուս.՝ Константин Константинович Арцеулов ; մայիսի 29 (հունիսի 10), 1891, Յալթա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 18, 1980(1980-03-18)[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս օդաչու, նկարիչ, աշխարհահռչակ ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկու թոռը։ Հայտնի է, որ Այվազովսկու առաջին կինն ամեն ինչ արել է, որ դուստրերն ամուսնանան ոչ հայերի հետ։ Ծովանկարչի տաղանդավոր թոռներն, այնուամենայնիվ, որպես մարդ ձևավորվել են իրենց հանճարեղ պապի անմիջական ազդեցության տակ։

Կոնստանտին Արցեուլով
Դիմանկար
Ծնվել էմայիսի 29 (հունիսի 10), 1891
ԾննդավայրՅալթա, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էմարտի 18, 1980(1980-03-18)[1] (88 տարեկան)
Մահվան վայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանԿունցևսկոե գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունԾովային կադետական դպրոց
Մասնագիտություննկարիչ և օդաչու
Ծնողներհայր՝ Կոնստանտին Արցեուլով
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան Q52229067? Q52229449? Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի շքանշան «Արիության համար» գրությամբ «Ի հիշատակ Ռոմանովների արքայատոհմի գահակալման 300-ամյակի» մեդալ Արիության ոսկե թուր Սուրբ Վլադիմիրի շքանշան Սուրբ Ստանիսլավի շքանշան և Սուրբ Աննայի շքանշան
Konstantin Konstantinovich Artseulov Վիքիպահեստում

Աշխարհում առաջին թռչող սարքերով երկնքում ճախրած, առաջին տիեզերանավերը տիեզերք ճամփած այս խիզախ մարդը առաջամարտիկ էր, նորարար, նախագծող օդաչու, նկարիչ... Իսկ կերպարվեստի ու հայրենասիրության առաջին դասերն Արցեուլովը ստացել է իր հանճարեղ պապից` Թեոդոսիայի արվեստանոցում։

Թոռներից էլ, թերևս, ամենաշատը նա է նման պապին։ Աշխարհում առաջին անգամ նա է ինքնաթիռով ոլորապտույտ կատարել։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Կոնստանտին Արցեուլովը ծնվել է 1891 թվականին մասնագիտությամբ ծովայինների հետնորդ Կոնստանտին Արցեուլովի ընտանիքում։ Պապը՝ Նիկոլայ Արցեուլովն էր, իսկ մայր Ժաննա Արցեուլովան էր, Հովհաննես Այվազովսկու աղջիկը։

Սովորել է ծովային կադետների կորպուսում (1906 - 1908), ապա ընդունվել աշխատանքի Սանկտ Պետերբուրգում գտնվող ավիացիոն գործարանում, ինչին զուգահեռ սովորել է ամառային դպրոցում և զբաղվել պլաներիզմով (սավառնարվեստ, ճախրարվեստ)։ Իր պատրաստած պլաներով (սավառնակ) թռիչքներ է կատարել։ 1911 թվականին ստացել է օդաչու-ավիատորի դիպլոմ, 1912 թվականին Սևաստոպոլի աերոակումբում աշխատել է որպես հրահանգիչ։

 
Планер А-5 К.К. Арцеулова в полёте, 1923 г. Узун-Сырт

Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին` սկզբում ծառայելով հեծելազորային գնդում որպես դասակի հրամանատար։ 1915 թվականին ռազմական օդաչուի քննություններ է հանձնել, որից հետո ծառայել է 18-րդ կորպուսի ավիացիոն ջոկատում կատարելով մոտ 200 թռիչք։ 1916 թվականին արդեն հաջողությամբ կատարել է 18 մարտական թռիչք։ Նույն թվականին էլ նշանակվել է Սևաստոպոլի ավիացիոն դպրոցի կործանիչ-օդաչուների պատրաստման բաժնի ղեկավար։

 
Արցեուլովի ծննդյան 100-ամյակին նվիրված ԽՍՀՄ փոստային ծրար (1991)

Հենց այստեղ պատմության մեջ առաջին անգամ ինքնաթիռով ոլորապտույտ է կատարել։

Արցեուլովի աշակերտներից է եղել հայտնի օդաչու Վալերի Չկալովը։

Արցեուլովը որպես նկարիչԽմբագրել

 
ինքնաթիռի ոլորապտույտ

Ռազմական ծառայությունը թողնելուց հետո զբաղվել է նկարչությամբ, եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Նկարազարդել է մոտ 50 գիրք, «Техника — молодёжи» թերթի 240 համար, նկարազարդել է նաև «За оборону», «Крылья Родины», «Юный техник», «Моделист-конструктор» թերթերը։

ԵրկերԽմբագրել

  • К. К. Арцеулов, На заре советского планеризма, Крылья Родины, М, ДОСААФ, 1973, համար 10, էջեր՝ 15, 16 (ռուս.)
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 150  
  1. 1,0 1,1 1,2 Internet Speculative Fiction Database — 1995.