Կարոյ Կոշ (венг. Kós Károly, դեկտեմբերի 16, 1883(1883-12-16)[1][2][3], Տիմիշոարա, Ավստրո-Հունգարիա - օգոստոսի 24, 1977(1977-08-24)[1][2][3], Կլուժ-Նապոկա, Ռումինիա), Տրանսիլվանիայի հունգարացի ճարտարապետ, գրող, պատկերազարդող, ազգագրագետ և քաղաքական գործիչ[4]։

Կարոյ Կոշ
հունգ.՝ Kós Károly
Դիմանկար
Ծնվել էդեկտեմբերի 16, 1883(1883-12-16)[1][2][3]
ԾննդավայրՏիմիշոարա, Ավստրո-Հունգարիա
Մահացել էօգոստոսի 24, 1977(1977-08-24)[1][2][3] (93 տարեկան)
Մահվան վայրԿլուժ-Նապոկա, Ռումինիա
ԳերեզմանHazsongard cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա, Flag of Romania.svg Ռումինիայի թագավորություն, Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg Հունգարիայի Թագավորություն և Flag of Romania (1965–1989).svg Ռումինիա
Ազգությունհունգարացիներ
ԿրթությունԲուդապեշտի տեխնոլոգիայի և տնտեսագիտության համալսարան
Մասնագիտությունճարտարապետ, լրագրող և քաղաքական գործիչ
Զբաղեցրած պաշտոններՐումինիայի Պարգամավորների պալատի անդամ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Միկլոշ Իբլի անվան մրցանակ
ԱնդամությունBarabás Miklós Céh?
ԵրեխաներZsófia Koós?, Balázs Kós?, András Kós? և Károly Kós?
Károly Kós Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

1909 թվականին, Կոշի նախագծի համաձայն, Զեբեգեն գյուղում կառուցվել է եկեղեցի և Օբուդայում` ծխական շենքը, իսկ 1910 թվականին` Բուդապեշտի կենդանաբանական այգին։ 1910 թվականից հետո նա Կոլոսվարի եկեղեցու և Սֆինտու Գեորգեի հիվանդանոցի նախագծերի հեղինակ է։ Այդ ժամանակ վիեննական սեցեսսիոնիզմի և մոդեռնի ազդեցությունը։

 
Wekerletelep շրջանը Բուդապեշտում

1914 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբին, Կոշը տեղափոխվել է Ալմաշ։ 1917-1918 թվականներին ովորել է Ստամբուլում, 1918 թվականին հրավիրվել է Բուդապեշտի կիրառական արվեստի քոլեջում դասավանդելու, սակայն հրաժարվել է, քանի որ ցանկանում էր վերադառնալ Տրանսիլվանիա[5]։

Հետագայում սկսել է քաղաքական կարիերա, ընդունելով Ռումինիայի Թագավորության վարչակազմը։ 1921 թվականի Տրանսիլվանիայի ժողովրդական կուսակցության և հետագայում Ռումինիայի Մադյարի կուսակցության հիմնադիրներից մեկն է եղել։ Նա նաև եղել է Vasárnap կուսակցական թերթի խմբագիրը[6]։

1924-ին նա մի քանի ընկերների հետ հիմնադրել է Erdélyi Szépmíves Céh հրատարակչական տունը։ 1931 թվականից աշխատել է որպես Erdélyi Helikon -ի խմբագիր և Միկլոշ Բարաբաշի գիլդիայի ղեկավար[6]։

1944 թվականին նրա տունը կողոպտվեց, և Կոշը տեղափոխվեց իր ընտանիքի մոտ՝ Կլուժ։ Այնտեղ աշխատել է Տրանսիլվանիայի տնտեսական միության տնօրեն։ Որպես քաղաքական գործիչ, նա եղել է Հունգարիայի ժողովրդական միության նախագահ (Ռումինիայի ձախ հունգարական կուսակցություն), այնուհետև՝ Ռումինիայի պատգամավորների պալատի անդամ (1946-1948)։

Մինչ 1953 թվականին աշխատել է Կլուժի գյուղատնտեսական քոլեջում, որպես դեկան՝ 1945 թվականին։ 1948-1949 թվականներին Նա նաև թղթակից էր Világosság ամսագրում։ Կարոյ Կոշը մահացել է 1977 թվականին Կլուժում։

Կոշի ճարտարապետական նախագծերԽմբագրել

1908—1910 թվականներԽմբագրել

  • Բարեփոխվել է ծխական շենք, Օբուդա
  • Կաթոլիկ եկեղեցի, Զեբեգեն
  • Կենդանաբանական այգի, Բուդապեշտ
  • Կոշի տուն, Ստանա

1910—1913 թվականներԽմբագրել

1930—1950 թվականներԽմբագրել

  • Կոշի տուն, Միշկոլց
  • Ցուցադրությունների սրահ, Կլուժ-Նապոկա
  • Մաթիաս թագավորի տան վերականգնում, Կլուժ-Նապոկա
  • Կաթնային սրահ, Վիժու

ՎեպերԽմբագրել

  • Varjú nemzetség (1925)
  • A Gálok (1930)
  • Országépítő (1934)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 RKDartists
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  4. «Культура Венгрии»։ www.hungary-nn.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-04-23-ին։ Վերցված է 2018-04-23 
  5. Biographical note to «Glasul care strigă»
  6. 6,0 6,1 Salat, introductory study to Maghiarii din România…

Արտաքին հղումներԽմբագրել