Խոսե Սան Մարտին (San Martin, փետրվարի 25, 1778(1778-02-25)[1][2][3][…], Yapeyú, San Martín Department, Corrientes, Արգենտինա - օգոստոսի 17, 1850(1850-08-17)[4][5][1][…], Բոլուն սյուր Մեր), Լատինական Ամերիկայի երկրների անկախության պատերազմի ղեկավարներից, Արգենտինայի ազգային հերոս։

Խոսե Սան Մարտին
իսպ.՝ José de San Martín
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 25, 1778(1778-02-25)[1][2][3][…]
ԾննդավայրYapeyú, San Martín Department, Corrientes, Արգենտինա
Մահացել էօգոստոսի 17, 1850(1850-08-17)[4][5][1][…] (72 տարեկան)
Մահվան վայրԲոլուն սյուր Մեր
ԳերեզմանԲուենոս Այրեսի Մայր տաճար
ՔաղաքացիությունFlag of Argentina (alternative).svg Արգենտինա
ԿրթությունSeminario de Nobles?
Մասնագիտությունռազմական գործիչ և քաղաքական գործիչ
ԱմուսինՄարիա դե լոս Ռեմեդիոս դե Էսկալադա
Ծնողներհայր՝ Խուան դե Սան Մարտին, մայր՝ Gregoria Matorras?[6]
Զբաղեցրած պաշտոններՊերուի նախագահ, Մենդոզայի նահանգապետ և list of commanders-in-chief of the Chilean Army?
ԿուսակցությունՊատրիոտ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Արևի շքանշան և Սան Մարկոսի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
ԵրեխաներՄերսեդես Թոմասա Սան Մարտին ի Էսկալասդա
Ստորագրություն
Firma José de San Martín.svg
José de San Martín Վիքիպահեստում

ԳործունեությունԽմբագրել

1802-1812 թվականներին մասնակցել է Ֆրանսիայի դեմ իսպանական ժողովրդի ազատագրական պայքարին։ 1812 թվականին վերադարձել է Արգենտինա, նշանակվել (1814) իսպանական լծի դեմ պայքարող Արգենտինայի հայրենասերների Հյուսիսային բանակի գլխավոր հրամանատար։ Լա Պլատայի միացյալ նահանգների (1826 թվականից՝ Արգենտինա) անկախության հռչակումից (1816) հետո, 1817-1818 թվականներին ազատագրել է Չիլին (այդ նպատակով դժվարին անցում կատարել Անդերի վրայով), 1820-1821 թվականներին՝ Պերուն։ Դարձել է Պերուի առաջին կառավարության ղեկավար (պրոտեկտոր), մի շարք բարեփոխումներով ամրապնդել երկրի տնտեսական և ռազմական դրությունը։ 1822 թվականի հուլիսին Դուայակիլում Ս. Բոլիվարի հետ հանդիպելուց հետո, երբ Բոլիվարը մերժեց համատեղ գործելու Խոսե Սան Մարտինի առաջարկը, հեռացել է զինվորական և քաղաքական գործունեությունից, մեկնել Ֆրանսիա։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  2. 2,0 2,1 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  3. 3,0 3,1 Roglo — 1997. — ed. size: 8261991
  4. 4,0 4,1 4,2 Internet Movie Database — 1990.
  5. 5,0 5,1 5,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  6. 6,0 6,1 6,2 El general José de San Martín y sus oportunidades de arribo a Montevideo — 2007.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 168