Բացել գլխավոր ցանկը

Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլա

Լուցիոս Կոռնելիոս Սուլլա (մ.թ.ա. 81 թ. հունվարի 27 - 28՝ անվանն ավելացվել է Ֆելիքս (Երջանիկ) մականունը, լատ.՝ Lucius Cornelius Sulla (Felix); մ.թ.ա. 138 - մ.թ.ա. 78), հին հռոմեական պետական գործիչ, զորավար, մ.թ.ա. 82 - 79 թթ. դիկտատոր (այդ կոչմանն է արժանացել «օրենքների գրման և հանրապետության ամրապնդման» նպատակով[4]), կոնսուլ մ.թ.ա. 88 և մ.թ.ա. 80 թվականներին, կայսր, պետական կառավարման համակարգի բարեփոխիչ։

Լուցիոս Կոռնելիուս Սուլլա
Sulla Glyptothek Munich 309.jpg
 
Կուսակցություն՝ Օպտիմատներ
Մասնագիտություն՝ Roman dictator, քաղաքական գործիչ և զինծառայող
Ծննդյան օր մ. թ. ա. 138[1][2]
Ծննդավայր Հռոմ, Հռոմեական Հանրապետություն
Վախճանի օր մ. թ. ա. 78[2]
Վախճանի վայր Cumae, Հռոմեական Հանրապետություն
Քաղաքացիություն Հին Հռոմ
Հայր Lucius Cornelius Sulla?
Ամուսին Julia?, Caecilia Metella Dalmatica? և Valeria?
Զավակներ Cornelia?, Faustus Cornelius Sulla?[1], Cornelia Postuma?, Fausta Cornelia?[3], Cornelia Sulla? և Corneli Sul·la?

Հաղթական պատերազմներ է վարել Միհրդատ Եվպատորի դեմ։ Առաջին հռոմեացին էր, որը քաղաքացիական պատերազմների ընթացքում ուժով գրավել է Հռոմ քաղաքը, ընդ որում երկու անգամ։ Մնացել է հետագա սերունդների հիշողության մեջ որպես դաժան բռնապետ, որը սակայն կամովին հրաժարվել է անսահմանափակ իշխանությունից և հեռացել պետական կառավարման գործերից։

Աչքի է ընկել Յուգուրթական պատերազմի ժամանակ։ մ.թ.ա. 104-մ.թ.ա. 102 թվականներին մասնակցել է տևտոնների և կիմբրերի դեմ պատերազմին։ Մ.թ.ա. 93 թվականին՝ պրետոր, մ. թ. ա. 92 թվականին՝ պրոպրետոր Կիլիկիայում։ Կապադովկիայում Հռոմի ազդեցությունը պահպանելու նպատակով պայքարել է Տիգրան Բ Մեծի և Միհրդատ VI Եվպատոր-ի դեմ։ Մ.թ.ա. 88 թվականին կոնսուլ։ Զրկվելով Պոնտոսի դեմ պատերազմը ղեկավարելու իրավունքից (ժողովրդական ժողովն այդ իրավունքը տվել է Գայոս Մարիոսին), Սուլլան իր զորքով մտել է Հռոմ (մ.թ.ա. 88, Հռոմի պատմության մեջ առաջին անգամ հռոմեական զորքը գրավել է Հռոմը), հաշվեհարդար տեսել հակառակորդների հետ, օրինագծեր է անցկացրել հօգուտ օպտիմատների։ Մեկնելով Արևելք, մ.թ.ա. 86 թվականին Քերոնեայի և Օրքոմենի ճակատամարտերում պարտության է մատնել Միհրդատ VI-ի զորքերին, գրավել Աթենքը և մ.թ.ա. 84 թվականին կնքել Դարդանոսի հաշտությունը։ Մ.թ.ա. 83 թվականին վերադարձել է Իտալիա, շախշախել իր հակառակորդների ուժերը, Հռոմը վերագրավել նրանցից և մ․ թ․ ա․ 82 թվականին հռչակվել անժամկետ դիկտատոր։ Սուլլան սկզբնավորել է պրոսկրիպցիաները։ Հենվելով պրոֆեսիոնալ զինվորականության վրա՝ անցկացրել է ծերակուտական օլիգարխիայի շահերից բխող և հայտնիների դեմ ուղղված օրինագծեր։ Մ.թ.ա. 79 թվականին վայր է դրել լիազորությունները, թեև քաղաքացիական կյանքում պահպանել է իր ազդեցությունը։ Սուլլաի դիկտատուրան հանրապետական կարգի խոր ճգնաժամի արտահայտություն էր և օբյեկտիվորեն նպաստել է պետական նոր ձևերի մշակմանը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Любкер Ф. Sullae // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1322–1324.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Е. Придик Фауста, Корнелия // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1902. — Т. XXXV. — С. 377.
  4. լատ.՝ Dictator legibus scribundis et rei publicae constituendae