Լյուդվիգ Սվոբոդա (չեխ․՝ Ludvík Svoboda, նոյեմբերի 25, 1895(1895-11-25)[1][2][3][…], Hroznatín, Տրշեբիչի շրջան[5][6] - սեպտեմբերի 20, 1979(1979-09-20)[1][3][4][…], Պրահա, Չեխոսլովակիա[7][6]), չեխ քաղաքական և ռազմական գործիչ, բանակի գեներալ (1945), Չեխոսլովակիայի եռակի հերոս (1965, 1970, 1975), Խորհրդային Միության հերոս (1965), Չեխոսլովակիայի 7-րդ նախագահը։

Լյուդվիգ Սվոբոդա
չեխ․՝ Ludvík Svoboda
Ludvík Svoboda (Author - Stanislav Tereba).JPG
նոյեմբերի 25, 1895(1895-11-25)[1][2][3][…] - սեպտեմբերի 20, 1979(1979-09-20)[1][3][4][…] (83 տարեկան)
ԾննդավայրHroznatín, Տրշեբիչի շրջան[5][6]
Մահվան վայրՊրահա, Չեխոսլովակիա[7][6]
ԳերեզմանMunicipal cemetery in Kroměříž
ՔաղաքացիությունԽՍՀՄ
ԶորատեսակԱվստրո-Հունգարիայի զինված ուժեր, Czechoslovak Legions?, Czechoslovak Army?, Czechoslovak People's Army?, Czechoslovak army in exile?[5] և հետևազոր
ԿոչումGeneral of the Army?, լեյտենանտ, կապիտան, փոխգնդապետ, գնդապետ, բրիգադի գեներալ, դիվիզիոնի գեներալ, փոխգնդապետ[5] և Բանակի գեներալ
Հրամանատարն էրI Corps?
Մարտեր/
պատերազմներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, Արևելյան ճակատ, Չեխոսլովակյան կորպուսի խռովություն, Battle of Chelyabinsk?, Q2607647?, Great Siberian Ice March?, Third Battle of Kharkov?, Կուրսկի ճակատամարտ, Operation Polkovodets Rumyantsev?, Դնեպրի ճակատամարտ, Battle of Kiev (1943)?, Ժիտոմիր-Բերդիչևյան գործողություն, Battle of the Korsun–Cherkassy Pocket? և Battle of the Dukla Pass?
ՊարգևներԼենինի շքանշան, «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ, Բաղնիքի շքանշանի ասպետ կոմանդոր, «Պատվո լեգեոնի» կոմանդոր, Խորհրդային Միության հերոս, Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան, Սպիտակ առյուծի շքանշան, Կլեմենտ Գոտվալդի շքանշան, Հաղթական Փետրվարի շքանշան, Հարավսլավիայի Ազգային Հերոս, ՉԽՍՀ հերոս, I աստիճանի Սուվորովի շքանշան, II աստիճանի Սուվորովի շքանշան, «Պրահայի ազատագրման համար» մեդալ, Միջազգային Լենինի խաղաղության մրցանակ, Պատվո լեգիոնի շքանշանակիր, Տրշեբիչի պատվավոր քաղաքացիություն, Ազգային հերոսի շքանշան, մեդալ թշնամու դեմ ցուցաբերած արիության համար, «Օդրայի, Նիսի և Բալթիկայի համար» մեդալ, «Հանուն Վարշավայի 1939-1945» մեդալ, Հաղթանակի և Ազատության մեդալ, Գրյունվալդի խաչի 1-ին աստիճանի շքանշան, Ռազմական խաչ (Չեխոսլովակիայի պատերազմ), ՉԽՍՀ հերոս, ՉԽՍՀ հերոս, Պլզենի պատվավոր քաղաքացի, Բռնոյի պատվավոր քաղաքացի, Q55743693?, Q4427383?, Q55809356?, Q55809561?, Q55809563?, Q55809557?, Q55809617?, Q55809639?, Q56154420?, Ֆինլանդիայի Սպիտակ վարդի շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով, Վեածնունդի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ, Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ, honorary citizen of Cheb?, Պրահայի պատվավոր քաղաքացի, պարսկական կայսրության հիմնադրման 2500-ամյակին նվիրված հուշամեդալ, Medal "In Commemoration of the Battle of Dukla Pass"?, պատվավոր քաղաքացիություն, Order of February 25, 1st class? և Virtuti Militari շքանշանի մեծ խաչ
ՍտորագրությունLudvík Svoboda signature.svg

Ստացել է գյուղատնտեսական կրթություն։ 1915 թ.-ին զորակոչվել է ավստրո-հունգարական բանակ, եղել է ռուսական ճակատում։ Սվոբոդայի ղեկավարությամբ գործող չեխ հայրենասերների խումբն անցել է ճակատային գիծը և 1916 թ.-ին մտել չեխոսլովակյան լեգիոն։ 1920 թ.-ին վերադարձել է հայրենիք՝ դարձել չեխոսլովական բանակի կադրային սպա։ 1931-1934 թթ.-ին դասավանդել է ռազմական ակադեմիայում, ապա եղել է հետևակային գումարտակի հրամանատար։ Չեխոսլովակյան գերմանաֆաշիստական զորքերի կողմից օկուպացվելուց հետո եղել է ընդհատակյա հակաֆաշիստական ռազմական կազմակերպության հիմնադիրներից։ 1939 թ.-ի ամռանը մեկնել է Լեհաստան, ուր կազմակերպել է չեխական զորական միավորում, որի հետ 1939 թ.-ի սեպտեմբերին անցել է Խորհրդային Միություն։ Սվոբոդան 1942 թ.-ի փետրվարին Բուզուլուկում 1-ին Չեխոսլովակյան առանձին հետևակային գումարտակի ստեղծման նախաձեռնողն է, որը Սոկոլովի տակ 1943 թ.-ի մարտին առաջին անգամ մարտի է բռնվել գերմանաֆաշիստական զորքերի դեմ։ 1943 թ.-ին գլխավորոլ է 1-ին Չեխոսլովակյան առանձին հետևակային բրիգադը, որը մարտնչել է Կիևի, Բելայա Ցերկովի, Ժաշկովի տակ։ 1944 թ.-ին Սվոբոդայի հրամանատարությամբ գործող 1-ին Չեխոսլովակյան բանակային կորպուսը մասնակցել է Դուկելյան օպերացիային, Սլովակիայում մղվող մարտերին։

1945-1950 թթ.-ին՝ ազգային պաշտպանության նախարար։ Չեխոսլովակիայի այլ գործիչների հետ ստորագրել է Կոշիցեի ծրագիրը (1945)։ 1951 թ.-ին՝ Չեխոսլովակիայի կառավարության նախագահի տեղակալ և ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական կոմիտեի նախագահ։ 1955-1959 թթ.-ին եղել է Կ. Գոտվալդի անվան ռազմական ակադեմիայի պետը, 1968-1975 թթ.-ին՝ ՉԽՍՀ նախագահը, ՉԽՍՀ զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը։

Պարգևատրվել է Կ. Գոտվալդի (1959, 1970), Լենինի (1943, 1965), Հոկտեմբերյան հեղափոխության (1970), Սուվորովի 1-ին (1945), 2-րդ աստիճանի (1943) շքանշաններով։ Խաղաղության չեխոսլովակյան (1968), «Ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման» միջազգային լենինյան (1970) մրցանակներ[8]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 Свобода Людвик // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 84.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Databáze Vojenského historického archivu
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  7. 7,0 7,1 7,2 Czech National Authority Database
  8. ՀՍՀ, հատոր 11, էջ 95։