Լիպիցիան (липицанская, липизанская), ձիավարման և լծկան ձիերի տեսակ։ Բարձրությունը 147-157 սանտիմետր, ունեն բաց մոխրագույն երանգ։ Մարմնեղ լինելով հանդերձ՝ մեծ հնարավորություն ունեն դժվարին հնարքներ սովորելու։

Լիպիցիան ձի
Lipica Stud Farm, Slovenia, June 2012 (5).jpg
Տեսակձիու ցեղատեսակ
ԲնաշխարհFlag of Slovenia.svg Սլովենիա, Flag of Austria.svg Ավստրիա, Flag of Croatia.svg Խորվաթիա, Flag of Hungary.svg Հունգարիա, Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա, Flag of Slovakia.svg Սլովակիա և Flag of Italy.svg Իտալիա
Ձի (Equus ferus caballus)

Ցեղատեսակը սկսել են բուծել 1580 թվականից Լիպիցա գյուղում, որի համար էլ ստացել է այդ անվանումը։ Ցեղատեսակը կապված է Վիեննայում գտնվող Իսպանական ձիասպորտի դպրոցի հետ։

ԲնութագիրԽմբագրել

Մնդավի բարձրությունը 147-157 սանտիմետր է՝ չնայած լծվելու համար բուծված ձիերինը հասնում է մինչև 165 սանտիմետրի[1][2]։

Լիպիցիան ձիերն ունեն եկար գլուխ՝ ուղիղ կամ մի փոքր կոր պրոֆիլով։ Ծնոտը խորն է, ականջները՝ փոքր, աչքերը՝ մեծ և արտահայտիչ, ռունգերը՝ փքվող։ Ունեն կոր, ամուր պարանոց, մնդավը՝ ցածր, մկանուտ և լայն։ Նրանք ունեն լայն, կոր մեջք, լայն գավակ և մկանուտ ուսեր։ Ոտքերը մկանուտ են և ուժեղ՝ լայն հոդերով[3]։

Սովորաբար նրանք դանդաղ են մեծանում, բայց մյուս ցեղատեսակներից ավելի շատ են ակտիվ կյանք վարում։ Քսան տարեկան ձիերը ձիավարության Իսպանական դպրոցում բարդ վարժություններ են կատարում[2]։

ԳունավորումԽմբագրել

Լիպիցիանների մեծ մասը լինում է բաց մոխրագույն՝ սպիտակին մոտ, հազվադեպ հանդիպում են աշխետ և սև։ Մոխրագույն մյուս ձիերի նման նրանք ունեն սև մաշկ և սպիտակ մազածածկույթ, մուգ աչքեր։ Նրանք մուգ են ծնվում և կյանքի 6-10 տարվա ընթացքում աստիճանաբար ավելի բաց երանգ են ստանում։ Նրանց հաճախ սխալմամբ շփոթում են սպիտակ ձիերի հետ, բայց սպիտակ ձիերը հենց սպիտակ են ծնվում և ունենում են բաց մաշկ[1][4]։

Մինչև 18-րդ դարը գույնը զգալիորեն ավելի բազմազան էր, բայց սպիտակությունը որոշվում էր գերիշխող գենով [1][4]։ Սպիտակն այն գույնն էր, որը գերադասում էր կայսերական ընտանիքը, ուստի ձիաբուծողները նախընտրում էին այն[5]։ Այնուամենայնիվ, Իսպանական ձիավարության դպրոցում մինչև հիմա պահպանվում է հին ավանդույթը՝ ունենալ գոնե մեկ մուգ քուռակ[6]։


ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 «Lipizzan Origins»։ Հյուսիսային Ամերիկայի լիպիցյան ցեղի ասոցիացիա.։ Վերցված է 2008-09-17 
  2. 2,0 2,1 Էդվարդս, Ձիու հանրագիտարան, էջ.111.
  3. Bongianni, Simon & Schuster’s Guide to Horses and Ponies, Entry 37.
  4. 4,0 4,1 «"Բրդի գույնի գենետիկայի ներածություն"»։ Անասնաբուժական։ Վերցված է 2008-09-19 
  5. «Lipizzaner»։ Breeds of Livestock։ Oklahoma State University։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-09-24-ին։ Վերցված է 2008-09-19 
  6. Swinney, Աշխարհի ձիերի ցեղեր, p.52.

Արտաքին հղումներԽմբագրել

  • Տ. Լիվանովա, Ամեն ինչ ձիերի մասին — М.: АСТ-ПРЕСС СКД, 2002. — 384 էջ.: ил. — (սերիա «1000 խորհուրդ»)