Բացել գլխավոր ցանկը

Իցհակ Ռաբինը (իսրայելցի քաղաքական և ռազմական գործիչ), սպանվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 4-ին Թել Ավիվում՝ Իսրայելի Թագավորների հրապարակում: 1995 թվականի նոյեմբերի 4-ին, երբ Իսրայելի Թագավորների հրապարակում (ներկայումս՝ Ռաբինի հրապարակ) հօգուտ խաղաղության գործընթացի բազմահազարանոց միտինգում ելույթ ունենալուց հետո Իցհակ Ռաբինը մոտեցավ մեքենային, նրա վրա 3 անգամ կրակեցին: 40 րոպե անց նա մահացավ «Իխոլով» հիվանդանոցում: Մարդասպանն Իգալ Ամիրն էր՝ ուլտրաաջ կրոնական և քաղաքական ծայրահեղական. իր հանցագործությունը հիմնավորեց նրանով, որ «պաշտպանում էր Իսրայելի ժողովրդին Օսլոյի պայմանագրից»:

Իցհակ Ռաբինի սպանությունը
ՏեսակՍպանություն և քաղաքական սպանություն
ԵրկիրԻսրայել
Գրոհի վայրԹել Ավիվ
ՏեղադրանքԹել Ավիվ
Գրոհի նպատակԻցհակ Ռաբին
Տարեթիվ1995 թ.նոյեմբերի 4
Զենքկիսաավտոմատ ատրճանակ
Զոհվածներ1
Վիրավորներ1
Ահաբեկիչների քանակմեկ
ԱհաբեկիչներԻգալ Ամիր
Կոորդինատներ: 32°4′54.800004100007″ հս․ լ. 34°46′51.399984099996″ ավ. ե. / 32.08188889002777699° հս․. լ. 34.78094444002777408° ավ. ե. / 32.08188889002777699; 34.78094444002777408

1996 թվականի մարտի 27-ին դատարանը Իգալ Ամիրին դատապարտեց մենախցում ցմահ ազատազրկմամբ:

Ռաբինի սպանությունը ռեզոնանս առաջ բերեց ինչպես Իսրայելում, այնպես էլ աշխարհում: Նրա թաղմանը մասնակցեցին մի շարք պետությունների ղեկավարներ, ներառյալ՝ ԱՄՆ-ի նախագահ Բիլ Քլինթոնը, Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուբարաքը և Հորդանանի թագավոր Հուսեյնը:

Ռաբինը թաղված է Երուսաղեմի Հերցելի լեռան վրա:

Հասարակության արձագանքըԽմբագրել

Սպանությունից հետո Իցհակ Ռաբինը ազգային խորհրդանիշ դարձավ իսրայելական ձախ ճամբարի համար: Համընդհանուր վրդովմունքի մթնոլորտում մոռացվեց նրա վարած քաղաքականության ցածր վարկանիշը. հարցումները ցույց տվեցին, որ եթե ընտրություններն անցկացվեին սպանությունից անմիջապես հետո, ապա Ռաբինի իրավահաջորդ Շիմոն Պերեսը կստանար քվեների 60%-ը, իսկ ընդդիմության առաջնորդ Բենյամին Նեթանյահուն՝ 28 %-ը. նման հարաբերակցությունը Իսրայելում վերջին 30 տարիների ընթացքում աննախադեպ էր:

Սպանությունը դատապարտելու հարցում համընդհանուր համերաշխությունը պայմանավորված էր երկու գործոնով: Մի կողմից ազդեցիկ ձախ շրջանակները ԶԼՄ-ներում այդ հանցագործության բարոյական պատասխանատվությունը դնում էին ամբողջ ազգային ճամբարի, և առաջին հերթին՝ կրոնական սիոնիստների վրա (քանի որ Իգալ Ամիրը այդ ճամբարի գաղափարակիրն էր): Սրա հետևանքը եղավ Ռաբինի քաղաքական հակառակորդների ճամբարի վրա հարձակումների ալիքը, ինչը հետագայում պատասխան արձագանք հարուցեց և ամրապնդեց իսրայելական հասարակության մեջ առկա պառակտումը[1]:

Ռաբինի հիշատակըԽմբագրել

1997 թվականի Հիշատակի օրվա օրենքի համաձայն՝ Խեշվան ամսվա 12-րդ օրը հրեական օրացույցով պաշտոնապես սահմանվել է Իցհակ Ռաբինի հիշատակի օր[2]:

2007 թվականի վերջի տվյալներով՝ Իցհակ Ռաբինի անունը կրում են[3]՝ 28 դպրոց, 8 ուսանողական քաղաք, 26 պողոտա, փողոց, ճանապարհ և կամուրջներ, 14 շրջաններ, 13 փոքր թաղամաս (դրանցից 4-ը Թել Ավիվում), 12 մանկապարտեզ, զբոսայգի և ծառ, որոնք տնկվել էին ի հիշատակ հանգուցյալ վարչապետի, 11 հրապարակ, 10 շենք և համալիր, դրանց թվում նաև թատրոն, 7 այգի, 3 հանրային կենտրոն, 3 ֆակուլտետ (Հայֆայում և Երուսաղեմում), 2 սինագոգ, 2 սպրոտային համալիր, վնասքաբանության 2 բաժին, 1 բնակավայր, 1 ռազմական բազա, 1 առևտրային համալիր, 1 հիվանդանոց, 1 էլեկտրակայան, ՀԱԿ Էյլաթում՝ Հորդանանի հետ սահմանին: Դրանից բացի Թել Ավիվում կառուցված է Ռաբինի ժառանգության ուսումնասիրության հսկայական կենտրոն:

2009 թվականի նոյեմբերի 7-ին Թել Ավիվի կենտրոնակական հրապարակում 20-հազարանոց ցույց տեղի ունեցավ Իցհակ Ռաբինի սպանության 14-րդ տարելիցի կապակցությամբ: Գլխավոր իրադարձություն դարձավ ԱՄՆ-ի նախագահ Բարաք Օբամայի տեսահաղորդագրությունը, որտեղ նա խաղաղություն է մաղթում իսրայելցիներին և պաղեստինցիներին և խոնարհվում Իցհակ Ռաբինի արիության առջև[4]:

Այլընտրանքային վարկածներԽմբագրել

 
Իցհակ Ռաբինի և իր կնոջ գերեզմանը Երուսաղեմի Հերցելի լեռան վրա
 
Ռաբինի հուշարձանը Ակկոյում, «Աշխարհի դարպասներ»

Ռաբինի սպանությունը տարաբնույթ լուրեր և ասեկոսեներ առաջ բերեց: Իգալ Ամիրը ընդհատակյա ուլտրաաջ ծայրահեղական «Էյալ» (Հուդայի առյուծներ) կազմակերպության անդամ էր, ինչը տեղիք տվեց ենթադրելու, որ դա դավադրություն էր:

Ինչպես Իսրայելի, այնպես էլ արտերկրյա տարբեր աղբյուրներ մատնացույց էին անում սպանության պաշտոնական վարկածի անհամապատասխանությունը և արտահայտում էին իրենց զարմանքը առ այն, որ Շաբակը (Անվտանգության Ծառայությունը) չի կարողացել կանխել կատարվածը, ինչն էլ բազում խոսակցություններ է հարուցել սպանության մեջ քաղաքական էշելոնի և անվտանգության ծառայության ներկայացուցիչների հնարավոր մասնակցության մասին:

Շաբակը պաշտոնապես հայտարարեց միայնակ-մարդասպանի, ում գործողությունները անհնար էր կանխատեսել, վերաբերյալ տարբերակը, որը, սակայն, բազմաթիվ կշտամբանքների արժանացավ:

Առանձնակի ուշագրավ էր այն փաստը, որ մարդասպանի մտերիմ ընկերը՝ Ավիշայ Ռավիվը, Շաբակի գործակալ էր[5], ով, ըստ վկաների ցուցմունքների, տեղյակ է եղել Ամիրի ծրագրերի մասին, բայց այդպես էլ նրան չի մատնել՝ չնայած հասարակական և քաղաքական շրջանակների բազմաթիվ պահանջների: Արդյունքում ի հայտ եկան սպանության նպատակով դավադրության մեծ թվով վարկածներ, ըստ այդ՝ պաշտոնական տարբերակից տարբերվող վարկածների հրապարակվեցին հոդվածներ և լույս տեսան գրքեր:

Վարկածներից մեկը իր՝ «Ով է իսկապես սպանել Ռաբինին» գրքում ներկայացնում է Բարի Խամիշը: Մասնավորապես, նա առաջ է քաշում այն տարբերակը, որ Ամիրը իսրայելական գաղտնի ծառայության գործակալ էր. ծառայությունը փորձում էր օգնել Ռաբինին մոտալուտ ընտրություններում և որոշում է մահափորձն օգտագործել որպես ընտրությունների արդյունքների վրա ազդող գործոն: Ամիրը գաղտնի ծառայությունից ստացել էր «ոչ իրական» փամփուշտներ, բայց դրանք փոխարինել իսկականով: Այդ պատճառով նրան թույլատրվել է նվազագույն հետավորությամբ մոտենալ Ռաբինին: Ամիրը օգտագործել է առիթը, և սպանությունը կայացել է:

Ըստ մեկ այլ վարկածի, Ռաբինի մահափորձը ծրագրված է եղել Շիմոն Պերեսի՝ «Ավոդա»-ի (Իսրայելի աշխատանքային կուսակցություն) երկրորդ դեմքի կողմից: Այս տարբերակը գաղտնի ծառայություններին մեղադրում է նրանում, որ նրանք ինքնակամ են փոխարինել Ամիրին տրված ոչ իսկական փամփուշտները իսկականով՝ չնայած Պերեսի նախնական ծրագրի: Դատարկ փամփուշտների մասին խոսակցությունների հիմքում ընկած է այն, որ ամբոխից ինչ-որ մեկը փորձել է բոլորին հանգստացնել՝ գոռալով, որ փամփուշտները իրական չեն:

Այդուհանդերձ, կառավարության կողմից ձևավորված հանձնաժողովը, Իսրայելի գերագույն Դատարանի Նախագահ Մեիր Շամհարի գլխավորությամբ, չի գտել այս վարկածները հաստատող ապացույցներ:

Վերջին խոսքըԽմբագրել

 
Հուշարձան Թել-Ավիվում Ռաբինի սպանության վայրում: Հուշարձանը կազմված է կոտրված քարերից և մարմնավորում է «քաղաքական ցնցումը, ինչն Իսրայելի համար դարձավ Ռաբինի սպանությունը»:

Հատված 1995 թվականի նոյեմբերի 4-ին Թել Ավիվում՝ Իսրայելի Թագավորների հրապարակում, հօգուտ խաղաղության գործընթացի բազմահազարանոց ցույցի ժամանակ արտասանած խոսքից[2]՝

Ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել ձեզանից յուրաքանչյուրին, ովքեր եկել են այստեղ`«Ոչ» ասելու բռնությանը և «Այո»՝ խաղաղությանը:

Ես բանակում ծառայել եմ քսանյոթ տարի: Ես պայքարել եմ այնքան ժամանակ, մինչև չի հայտնվել խաղաղության հանդեպ առաջին հույսը: Այսօր ես հավատում եմ, որ կա հնարավորություն, այն բավականին իրական է:

Ես միշտ հավատացել եմ, որ ժողովրդի մեծ մասը ձգտում է խաղաղ կյանքի և պատրաստ է շատ բաներ զոհելու հանուն դրա:

Բայց, ամենից առաջ, հենց իսրայելական ժողովուրդը ապացուցեց, որ խաղաղությունը հնարավոր է: Պետք է շատ աղոթել, որ խաղաղություն լինի, սակայն միայն աղոթելը բավարար չէ: Խաղաղություն կտիրի, երբ այն դառնա մեր ժողովրդի անկեղծ և միակ ձգտումը:

Խաղաղության գործընթացը կապված է դժվարությունների, երբեմն՝ շատ մեծ ցավի հետ: Անցավ ճանապարհներ մեր ժողովրդին չեն մնացել, սակայն խաղաղ ճանապարհն ավելի լավ է, քան պատերազմի կածանները:

Իցհակ Ռաբին, 4-ը նոյեմբերի, 1995 թվական

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Глупый миф стал частью политического наследия Рабина» (ռուսերեն)։ «Маарив» // cursorinfo։ 20.10.2010։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-20-ին։ Վերցված է 2012-11-04 
  2. 2,0 2,1 http://knesset.gov.il/laws/ru/Rabin.pdf Закон о Дне памяти Ицхака Рабина на сайте Кнессета.
  3. К 10-летию убийства Рабина
  4. http://www.strana.co.il/text/2/45765 14 годовщина со дня убийства Рабина: центральное событие — видеообращение Обамы
  5. http://www.7kanal.com/article.php3?id=1460 58 вопросов Адира Зика. Адир Зик,

ՀղումներԽմբագրել

ԱղբյուրներԽմբագրել