Բացել գլխավոր ցանկը

Իսահակ Բաբել

ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող, թարգմանիչ

Իսահակ Բաբել (ռուս.՝ Исаак Эммануилович Бабель, սկզբնապես ազգանունը եղել է Բոբել, ռուս.՝ Бобель, հունիսի 30 (հուլիսի 12), 1894[1][2] կամ հուլիսի 13, 1894(1894-07-13)[3], Օդեսա, Ռուսական կայսրություն[1] - հունվարի 27, 1940(1940-01-27)[2][4][5][6][7], Butyrka prison, Նովոսլոբոդսկայա փողոց, Տվերսկի շրջան, Մոսկվայի կենտրոնական վարչական շրջան, Մոսկվա, ԽՍՀՄ[8]), ռուս արձակագիր, դրամատուրգ, լրագրող, թարգմանիչ:

Իսահակ Բաբել
Isaac Babel.png
Ծնվել էհունիսի 30 (հուլիսի 12), 1894[1][2] կամ հուլիսի 13, 1894(1894-07-13)[3]
ԾննդավայրՕդեսա, Ռուսական կայսրություն[1]
Վախճանվել էհունվարի 27, 1940(1940-01-27)[2][4][5][6][7] (45 տարեկանում)
Վախճանի վայրButyrka prison, Նովոսլոբոդսկայա փողոց, Տվերսկի շրջան, Մոսկվայի կենտրոնական վարչական շրջան, Մոսկվա, ԽՍՀՄ[8]
Մասնագիտությունթարգմանիչ, լրագրող, սցենարիստ, դրամատուրգ, գրող, արձակագիր, խմբագիր, ռազմական թղթակից, զինծառայող և կինոռեժիսոր
Լեզուռուսերեն[2]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունԿիևի ազգային տնտեսագիտական համալսարան
Ժանրերարձակ, պատմվածք, ակնարկ և պիես
Ուշագրավ աշխատանքներՀեծյալ բանակը
ԱմուսինԱնտոնինա Պիրոժկովա
Իսահակ Բաբել Վիքիքաղվածքում
Իսահակ Բաբել Վիքիդարանում
Isaac Babel Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Օդեսայի Մոլդավանկա թաղամասում, հրեա խանութպանի ընտանիքում: Մինչև 10 տարեկանը ապրել է Նիկոլաևոյում:

1911 թվականին ավարտելով Օդեսայի առևտրային ուսումնարանը՝ ընդունվել է Կիևի առևտրային ինստիտուտը, որն ավարտել է 1917 թվականին: Առաջին հրապարակումը «Ծեր Շլոյմե» պատմվածքն է Կիևի «Օգնի» պարբերականում:

1916 թվականին ուղևորվում է Պետրոգրադ: Այստեղ ընդունվում է Հոգենյարդաբանական ինստիտուտի իրավաբանության ֆակուլտետի միանգամից 4-րդ կուրս: 1916 թվականին հանդիպում է Մաքսիմ Գորկու հետ, որը ծանոթանում է Բաբելի ստեղծագործություններին: 1917 թվականի աշնանը մի քանի ամիս շարքային զինվոր է եղել Ռումինական ճակատում, դասալիք է դառնում, գնում Պետրոգրադ: 1918 թվականի սկզբին աշխատում է որպես թարգմանիչ: 1920 թվականի գարնանը որպես զինվորական թղթակից՝ Կիրիլ Վասիլևիչ Լյուտով անունով, ուղարկվում է Բուդյոննու հրամանատարությամբ I Հեծբանակը, որպես մարտիկ և քաղաշխատող: Ընթացքում գրառումներ է անում և տպագրվում I Հեծբանակի քաղբաժնի «Կրասնի կավալերիստ» թերթում: Հեծբանակի կազմում 1920 թվականին մասնակցում է Խորհրդա-լեհական պատերազմին: Այնուհետև տարբեր տեղերում աշխատելուց հետո՝ 1922 թվականին դառնում է Թիֆլիսի «Զարյա Վոստոկա» թերթի թղթակից, շրջում Աբխազիայում և Աջարիայում:

Առաջին՝ «Պատմվածքներ» գիրքը տպագրվել է 1925 թվականին: 1926 թվականին լույս է տեսնում «Հեծբանակը»:

1924 թվականից՝ հոր մահից հետո մոր և քրոջ հետ բնակության է տեղափոխվում Մոսկվա:

1939 թվականի մայիսի 15-ին ձերբակալվել է դավադիր, հակախորհրդային տեռորիստական գործունեության և լրտեսության մեղադրանքով: Բռնագրավվել են ձեռագրերը, ապա իսպառ անհետացել՝ 15 թղթապանակ, 11 նոթատետր և 7 ծոցատետր՝ գրառումներով: Անհետ կորած է Չեկայի մասին վեպը: Ձերբակալվածների գնդակահարության ենթակաների ցուցակին, որտեղ Բաբելը 12-րդն էր, անձամբ «за» է ստորագրել Ստալինը: ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի Ռազմական կոլեգիան Հունվարի 26-ին նրան դատապարտել է պատժի առավելագույն չափին՝ մահապատժի: Գնդակահարությունն ի կատար է ածվել հաջորդ օրը՝ 1940 թվականի հունվարի 27-ին Մոսկվայում: Դիակիզել են: Մոխիրը թաղված է Դոնսկայա I գերեզմանոցի ընդհանուր գերեզմանափոսում:

1954 թվականին ետմահու արդարացվել է[9]:

Անձնական կյանքԽմբագրել

1919 թվականին ամուսնանում է Եվգենյա Բորիսովնա Գրոնֆայնի հետ: 1929 թվականին ծնվում է դուստրը՝ Նատալյան: Դերասանուհի Կաշիրինայից՝ քաղաքացիական կնոջից 1926 թվականին ունենում է որդի Էմանուիլին (նրան հետագայում որդեգրել է դերասանուհու ամուսինը՝ նկարիչ Վսեվոլոդ Իվանովը), որը հայտնի է որպես նկարիչ Միխայիլ Իվանով: Բաբելի վերջին կինը Անտոնինա Պիրոժկովան է, համատեղ ապրել են 7 տարի՝ մինչև գրողի մահը: 1937 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Լիդիան:

ՀիշատակԽմբագրել

Պամիրի գագաթներից (6007 մ) մեկը, որը 1968 թվականին նվաճել են օդեսացի ալպինիստները, 1970 թվականից կոչվում է Բաբելի անվամբ: 1989 թվականից Օդեսայի Մոլդավանկայում փողոց կա նրա անունով: Նրա տան վրա Ռիշելևյան 17 հասցեում, փակցված է մի հուշատախտակ: Ի պատիվ Բաբելի՝ 5808 աստերոիդը, որ հայտնաբերել է Լյուդմիլա Կարաչկինան Ղրիմի աստղադիտարանում 1987 թվականի օգոստոսի 27-ին, կոչվում է Babel’: 2011 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Օդեսայում, օդեսացիների հանգանակությամբ, հանդիսավորապես բացվել է Բաբելի հուշարձանը, որի հեղինակը Գեորգի Ֆրանգուլյանն է:

1939 թվականին Արամ Վանեցյանը վրձնել է նրա դիմանկարը, որը Բաբելի կենդանության օրոք արված վերջին նկարն է:

Հայերեն հրատարակություններԽմբագրել

  • Օդեսյան պատմվածքներ, Ե., «Հայպետհրատ», 1964, 57 էջ, ռուսերենից թարգմանությունը՝ Արմեն Հովհաննիսյանի:
  • Հեծյալ բանակը (պատմվածքներ) Ե., «Հայաստան», 1967, թարգմանությունը՝ Ա. Հովհաննիսյանի:
  • Հատընտիր, Ե., «Լուսակն», 2015, 460 էջ, թարգմանությունը՝ Ա. Հովհաննիսյանի:


ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 1.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Library of Congress AuthoritiesLibrary of Congress.
  4. 4,0 4,1 4,2 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 6,0 6,1 6,2 Encyclopædia Britannica
  7. 7,0 7,1 7,2 BD Gest'
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.biography.com/people/isaak-babel-40217
  9. Իսահակ Բաբել, Հատընտիր, Ե., «Լուսակն», 2015, էջ 447-450: