Ինդոնեզական ռուփի[1] (ինդոն.՝ rupiah), Ինդոնեզիայի պաշտոնական արժույթը։ Բոլոր թղթադրամների և մետաղադրամների վրա օգտագործվող խորհրդանիշը Rp-ն է։

Ինդոնեզական ռուփի
Ռուփի
Թղթադրամներ
Թղթադրամներ
ISO 4217 կոդ IDR
Երկիր Ինդոնեզիա Ինդոնեզիա
Պաշտոնական
օգտագործում
Ինդոնեզիա Ինդոնեզիա
Կազմված է 100 սենից
Նշան Rp
Մետաղադրամներ Rp100, Rp200, Rp500, Rp1.000
Թղթադրամներ Rp1.000, Rp2.000, Rp5.000, Rp10.000, Rp20.000, Rp50.000, Rp75.000, Rp100.000

Սակարկությունների միավոր, սեն (ինդոն.՝ sen), ռուփիի հարյուրերորդ մասը։ Սեն չի թողարկվել 1960-ական թվականներից և դե ֆակտո դուրս է եկել դրամական շրջանառությունից, սակայն այն մնում է անկանխիկ ֆինանսական գործարքներում։

ՊատմությունԽմբագրել

 
1992 թվականի 10.000 ռուփիանոց թղթադրամ, որը ցուցադրում է Բորոբուդուր տաճարը temple

Առաջին ռուփին ներկայացվել է 1945 թվականին, չնայած Ինդոնեզիայի անկախության պատերազմի ժամանակ (1945-1949 թվականներ) ռուփին շրջանառվել է հոլանդական գուլդային և 1944-1945 թվականներին ճապոնական օկուպացիոն կառավարության կողմից թողարկված ռուփիին զուգահեռ։ 1949 թվականի վերջին ռուփիին փոխարինել են այս արժույթները։

Ռիաու կղզիները և Նոր Գվինեայի ինդոնեզական մասն ունեցել են ռուփիի իրենց տարբերակները, սակայն դրանք ներառվել են ազգային ռուփիի մեջ համապատասխանաբար 1964 և 1971 թվականներին։

Խոշոր գնաճն ստիպել է Ինդոնեզիայի ազգային արժույթը վերանվանել։ 1965 թվականի դեկտեմբերի 13-ին թողարկվել է նոր ռուփի, որը 1000 հին փոխարժեքով փոխվել է մեկ նոր ռուփիի։

1997—1998 թվականների ասիական ֆինանսական ճգնաժամը ռուփիի փոխարժեքը նվազեցրել է 35%-ով և դարձել նախագահ Սուհարտոյի կառավարության տապալման գլխավոր գործոնը։ Ռուփիի փոխարժեքը մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց եղել է 2000-3000-ի սահմաններում, սակայն 1998 թվականի հունիսին ընկել է մինչև 16800 ռուփի մեկ դոլարի դիմաց։

Փոխարժեք և գնաճԽմբագրել

Ռուփին իր գոյության մեծ մասի ընթացքում ենթարկվել է բարձր գնաճի (որը որպես միջազգայնորեն ճանաչված արժույթ պետք է թվագրվի 1950 թվականին)։ Տարբեր փորձեր են արվել արժույթի արժեքը պահպանելու համար, սակայն ապարդյուն։

ՄետաղադրամներԽմբագրել

Սենի մեջ մետաղադրամների սակարկության թողարկումը դադարեցվել է 1961 թվականին։ Սենը շրջանառությունից հանվել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։ 2003 թվականից 100 ռուփիից պակաս անվանական արժեքով մետաղադրամներ չեն հատվել։

Ներկայումս շրջանառության մեջ է 1991-2016 թվականներին թողարկված մետաղադրամների երեք շարք՝ 50-ից 1000 ռուփի անվանական արժեքով, հիմնականում ալյումինից կամ ալյումինե բրոնզից։ Ձևականորեն օրինական վճարում են 1970 թվականի 1 ռուփի և 1999 թվականի 50 ռուփի մետաղադրամները։ 1000 ռուփի անվանական արժեքով մետաղադրամները ներկայացված են երեք տարբերակով՝ 1993-2000 թվականների երկմետաղական մետաղադրամ (արույր և պղինձ-նիկել համաձուլվածք) և նիկելապատված պողպատից պատրաստված մետաղադրամների երկու տարբերակ (2010 և 2016 թվականներ)։

Ինդոնեզական ռուփի մետաղադրամներ[2][3]
Պատկեր Անվանական արժեք Սերիա Տրամագիծ Հաստություն Քաշ Նյութ Դիմերես Դարձերես Օգտակարություն
  Rp 100 1999 23 մմ 2 մմ 1.79 գ Ալյումին Ինդոնեզիայի զինանշան Կակադու թռչուն և մետաղադրամի արժեք Բարձր
    2016 23 մմ 2 մմ 1.79 գ Մետաղադրամի արժեք Հերման Հովհաննես և Ինդոնեզիայի զինանշան
  Rp 200 2003 25 մմ 2.3 մմ 2.38 գ Ինդոնեզիայի զինանշան Բալի մինա թռչուն և մետաղադրամի արժեք
    2016 25 մմ 2.2 մմ 2.38 գ Մետաղադրամի արժեք Տջիպտո Մանգոենկոեսոեմո և Ինդոնեզիայի զինանշան
  Rp 500 2003 27 մմ 2.5 մմ 3.1 գ Ինդոնեզիայի զինանշան Հասմիկ ծաղիկ և մետաղադրամի արժեք
    2016 27 մմ 2.35 մմ 3.1 գ Մետաղադրամի արժեք Տ. Բ. Սիմատուպանգ և Ինդոնեզիայի զինանշան
  Rp 1,000 2010 24.15 մմ 1.6 մմ 4.5 գ Նիկելապատ պողպատ Ինդոնեզիայի զինանշան և մետաղադրամի արժեք Անգկլունգ և Գեդունգ Սատե Բարձր (դրամահատում 719 մլն)[փա՞ստ]
    2016 24.10 մմ 1.45 մմ 4.5 գ Մետաղադրամի արժեք Ի Գուստի Կետուտ Պուդջա և Ինդոնեզիայի զինանշան Բարձր

ԹղթադրամներԽմբագրել

 
50.000 ռուփի թղթադրամների հավաքածու, որտեղ հստակ ցուցադրված է արժեթղթերի կապը
 
Ռուփի թղթադրամների վրա սովորաբար պատկերված են Ինդոնեզիայի ազգային հերոսները: Այստեղ Պատիմուրան (Thomas Matulessy) ներկայացված է հին 1000 ռուփիանոց թղթադրամի վրա:

Ինդոնեզիայի թղթադրամները տիպիկ թղթադրամներ են, թեև պոլիմերային թղթադրամները թողարկվել են երկու անգամ։ 1993 թվականին թողարկվել են հինգ միլիոն ռուփի 50.000 պոլիմերային թղթադրամներ՝ ի հիշատակ «տնտեսական զարգացման 25 տարիների»։ 1999 թվականին թողարկվել է 100.000 պոլիմերային թղթադրամ, քանի որ Ինդոնեզական բանկը գտել է, որ դրանք ավելի դժվար է կեղծել։ Այնուամենայնիվ, թղթադրամները բանկերի մոտ տարածված չեն եղել, քանի որ հաշվիչ մեքենաները դրանց հետ խնդիրներ են ունեցել։ 2004 թվականին նրանք վերադարձել են թղթադրամների թողարկմանը։

Շրջանառության մեջ են 2004-2005 թվականներին թողարկված թղթադրամները, որոնք աստիճանաբար փոխարինում են 1998-2001 թվականների թողարկված թղթադրամներին։ Մինչև 1997 թվականը թողարկված թղթադրամներն անվավեր են, բայց կարող են փոխանակվել Ինդոնեզական բանկում։

Շրջանառության մեջ կան 1000, 2000, 5000, 10.000, 20.000, 50.000 և 100.000 ռուփի անվանական արժեքներով թղթադրամներ։ Կան նաև թողարկման նախորդ տարիների նմանատիպ և ավելի փոքր անվանական արժեքի թղթադրամներ, որոնք վճարման միջոց են, բայց բավականին հազվադեպ են։

Նախագահի 2016 թվականի սեպտեմբերի 5-ի թիվ 31 հրամանագրի հրապարակումից հետո Ինդոնեզական բանկը ներկայացրել է յոթ նոր թղթադրամների նմուշներ, որոնց վրա պատկերված են ազգային հերոսներ[4]։

2000 թվականի թղթադրամներԽմբագրել

2000 թվականին թողարկված թղթադրամների շարք
Պատկեր Անվանական արժեք
(ռուփի)
Չափեր
(մմ)
Հիմնական
գույն
Նկարագրություն Թողարկման
տարեթիվ
Դիմային կողմը Հակառակ կողմը Դիմային կողմը Հակառակ կողմը
    1000 141×65 փիրուզագույն կապիտան Պատտիմուրայի դիմանկարը հրաբուխ Տիդոր կղզում, նավակ ձկնորսի հետ 2000-2009
2011-2013
    2000 141×65 շագանակագույն
մոխրագույն
արքայազն Անտասարիի դիմանկարը պարող դայակներ 2009 թվականից
    5000 143×65 շագանակագույն
կանաչ
Տուանկու Իմամա Բանջոլի դիմանկարը ջուլհակ ազգային հագուստով 2000
    10 000 145×65 մանուշակագույն
վարդագույն
սուլթան Բադարուդդի II-ի դիմանկարը ավանդական տուն Պալեմբանգում 2000-2009
2010-2015
    20 000 147×65 կանաչ Օտո Իսկանդարա դի Նատայի դիմանկարը պլանտացիայի վրա թեյ հավաքելը 2004 թվականից
    50 000 149×65 երկնագույն Ի Գուստի Նգուրա Ռայայի դիմանկարը Բերաթան լճի մոտ. Բալի 2005 թվականից
    100 000 151×65 կարմիր Սուկառնոյի և Մոհամմադ Խաթայի դիմանկարը Ժողովրդական ներկայացուցիչների խորհրդի շենքը (խորհրդարան) 2004 թվականից
Պատկերների մասշտաբը կազմում է 1,0 պիքսել/միլիմետր։

2016 թվականի թղթադրամներԽմբագրել

2016 թվականին թողարկված թղթադրամների շարք
Պատկեր Անվանական
(ռուփի)
Չափեր
(մմ)
Հիմնական
գույն
Նկարագրություն Թողարկման
տարեթիվ
Դիմային կողմը Հակառակ կողմը Դիմային կողմը Հակառակ կողմը
    1000 141×65 դեղին
մոխրագույն
Կուտ Նյակ Մեուտիա Պարուհի Տիֆա և Բանդանեյրա ամրոց 2016 թվականից
    2000 141×65 մոխրագույն Մոհամմադ Հուսնի Թամրին Տարի Պիրինգ պարուհի և Սիանոկ կիրճ 2016 թվականից
    5000 143×65 նարնջագույն
շագանակագույն
Իդհամ Խալիդի դիմանկարը Gambyong-ի պարը և Բրոմո հրաբխի պատկերը 2016 թվականից
    10 000 145×65 մանուշակագույն
մոխրագույն
Ֆրանս Կաիսիեպոյի դիմանկարը Pakarena-ի պար և Վակատոբի ազգային պարկի պատկերը 2016 2017
    20 000 147×65 կանաչ
մոխրագույն
Սեմ Ռատուլանգի դիմանկարը Gong-ի պար և Դերավան կղզու պատկերը 2016 2017
    50 000 149×65 կապույտ
երկնագույն
Ջուանդա Կարտավիդայայի դիմանկարը Legong-ի պարուհի և Կոմոդո ազգային պարկի պատկերը 2016 2017
    100 000 151×65 վարդագույն
կարմիր
Սուկառնոյի և Մոհամմադ Խաթայի դիմանկարը Պարուհի Տարի Պիրինգ և Ռաջա Ամպատ կղզիներ 2016 թվականից
Պատկերների մասշտաբը կազմում է 1,0 պիքսել/միլիմետր։

Հիշատակի թղթադրամներԽմբագրել

Ինդոնեզիայի հիշատակի թղթադրամներ
Պատկեր Անվանական
(ռուփի)
Չափեր
(մմ)
Հիմնական
գույն
Նկարագրություն Թողարկման
տարեթիվ
Դիմային կողմը Հակառակ կողմը Առջևի կողմը Հակառակ կողմը
    75 000 150×65 բեժ
կարմիր
Սուկառնոն և Մոհամմադ Խաթան անկախության հռչակման ժամանակ դրոշի բարձրացման արարողության, Ջակարտայի մետրոյի և կամարային կամրջի առջև Երեխաներ ազգային տարազներով, արբանյակային Telkom-4, Ինդոնեզիայի քարտեզ 2020

ՎերանվանումԽմբագրել

Ռուփին վերանվանելու երկարաժամկետ առաջարկը դեռ պետք է արժանանա պաշտոնական օրենսդրական քննարկման։ 2010 թվականից Ինդոնեզական բանկը, որպես Ինդոնեզիայի դրամավարկային մարմին, բազմիցս հորդորել է վերացնել արժույթի վերջին երեք զրոները՝ հեշտացնելու գործարքների մշակումը, ասելով, որ այդ քայլը չի ​​ազդի դրա արժեքի վրա։ 2015 թվականին կառավարությունը Ներկայացուցիչների պալատ է ներկայացրել ռուփիի վերափոխման օրինագիծ, սակայն այն դեռ չի քննարկվել։ 2017 թվականին Ինդոնեզական բանկի կառավարիչ Ագուս Մարտովարդոջոն կրկնել է կոչը՝ ասելով, որ եթե անվանափոխումն անմիջապես սկսվի, ապա գործընթացը կարող է ավարտվել մինչև 2024 կամ 2025 թվականը[5]։

Արտարժույթի փոխարժեքի ռեժիմԽմբագրել

IDR ներկա փոխարժեքները
Google Finance կայքից՝: AMD CAD CHF EUR GBP JPY RUB USD
Currate.com կայքից՝ AMD CAD CHF EUR GBP JPY RUB USD
XE.com կայքից՝ AMD CAD CHF EUR GBP JPY RUB USD
OANDA.com կայքից՝ AMD CAD CHF EUR GBP JPY RUB USD


Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Ընդհանուր աղբյուրներԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել