Ժորիս Կառլ Հյուիսմանս

ֆրանսիացի գրող

Ժորիս Կառլ Հյուիսմանս (հոլ.՝ Joris-Karl Huysmans, ֆր.՝ Charles-Georges-Marie Huysmans,փետրվարի 5, 1848(1848-02-05)[1][2][3][…], Փարիզ[4] - մայիսի 12, 1907(1907-05-12)[1][2][3][…], Փարիզ[4]), ֆրանսիացի գրող։ Գոնկուրյան ակադեմիայի առաջին նախագահ (1900 թվականից)։ 1866 թվականից մինչև կյանքի վերջը ծառայել է որպես ներքին գործերի նախարարության պաշտոնյա։

Ժորիս Կառլ Հյուիսմանս
ֆր.՝ Joris-Karl Huysmans
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 5, 1848(1848-02-05)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՓարիզ[4]
Մահացել էմայիսի 12, 1907(1907-05-12)[1][2][3][…] (59 տարեկան)
Մահվան վայրՓարիզ[4]
ԳերեզմանՄոնպարնաս գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա[5]
Մայրենի լեզուֆրանսերեն
Կրոնկաթոլիկություն
ԿրթությունՍենտ-Լուիսի լիցեյ
ԵրկերԸնդհակառակը
Մասնագիտությունգրող, արվեստի քննադատ, վիպասան, հեղինակ և գրական քննադատ
ԱշխատավայրMinistry of the Interior?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Պատվավոր լեգեոնի շքանշանի սպա[1] և Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ[1]
ԱնդամությունԳոնկուրյան ակադեմիա
 Joris-Karl Huysmans Վիքիպահեստում

Կենսագրություն և ստեղծագործություն խմբագրել

 
Լևոն Էննիկ և Ժորիս Կառլ Հյուիսմանս։ Պիեռո անհավատը։ Մնջախաղի պաստառ
 
Ֆելիքս Վալոթոն։ Հյուիսմանսի դիմանկարը, 1898 թվական
 
Հյուիսմանսի գերեզմանը՝ Մոնպառնասի գերեզմանատանը

1874 թվականին Հյուիսմանսը հրատարակեց իր առաջին գիրքը՝ «Համեմունքների ծաղկամանը» արձակ բանաստեղծությունների ժողովածուն, որը գրվել է Բոդլերի և Բերթրան Ալոիզիուսի ազդեցությամն տակ։ Այդ պահից սկսած՝ նա օգտագործում էր իր անվան «գերմանահունչ» տարբերակը (Ժորիս Կառլ, ճշգրիտ՝ Յորիս Կառլ (Հեյսմանս)՝ ընդգծելու իր հոլանդական արմատները)։ Որպես կանոն՝ նա իր ստեղծագործությունները ստորագրում էր ոչ թե ամբողջական անուն, ազգանունով, այլ՝ սկզբնատառերով՝ Ժ. Կ․ Հյուիսմանս։

1870 –1880 թվականներին Հյուիսմանսը հարել է նատուրալիստական դպրոցին («Մարտա» վեպ, 1876, «Վատար քույրերը», 1879, «Նավամատույցի մոտ», 1887)։ Մասնակցել է «Մեդանի երեկոներ» (1880) հավաքական ժողովածուի հրատարակությանը։ Նա հանդես է եկել նաև որպես արվեստաբան։

1884 թվականին գրված «Ընդհակառակը» (À rebours) վեպը համարվում է 19-րդ դարավերջի եվրոպական անկումային արվեստի հրովարտակը։ Վեպի գլխավոր հերոսը արիստոկրատ Դեզ Էսսենտն է, ով, զզվելով իրեն շրջապատող աշխարհից, ամառանոցում ապրում է մենակ և անձնատուր լինում այլասերված հաճույքներին[6]։ Վեպում հսկայական տեղ է հատկացված հնագույն և ժամանակակից հեղինակների նկարագրությանը, որոնց գործերից է բաղկացած Դեզ Էսսենտ գրադարանը։

Այս տարիների ընթացքում Հյուիսմանսը նատուրալիզմից հեռանում է դեպի միստիցիզմ։

1891թվականին հրատարակված «Անդունդ» վեպում, Là-bas ստեղծվեց ժամանակակից սատանիստների խմբակ։ Վեպն աչքի է ընկնում նաև սատանիստական ծեսերի նկարագրությամբ։ Միաժամանակ նա աշխատում էր «Այնտեղ ներքևում» վեպի վրա, որն անավարտ մնաց։

1892 թվականին Ժորիս-Կառլ Հյուիսմանսն ընդունել է կաթոլիկություն։ Գրել է գիրք Սուրբ Լիդվին Շիեդամի մասին (1901)։ «Տաճարը» (1898) վեպում փաստեր են բերվել միջնադարյան ճարտարապետության սիմվոլիզմի մասին։

1905 թվականին գրողի մոտ քաղցկեղ է հայտնաբերվում։ Իր կրոնական համոզմունքներին հավատարիմ՝ նա հրաժարվեց բուժումից և երկու տարի անց մահացավ։ Մահվան մահճում պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։ Հյուիսմանսը թաղվել է Մոնպառնասի գերեզմանատանը։

Մատենագրություն խմբագրել

 
Cover of Trois Primitifs (1905)
  • Le drageoir aux épices (1874)
  • Marthe (1876)
  • Les Soeurs Vatard (1879)
  • Sac au dos (1880)
  • Croquis Parisiens (1880, 2nd ed. 1886)
  • En ménage (1881)
  • Pierrot sceptique (1881, written in collaboration with Léon Hennique)
  • À vau-l'eau (1882)
  • L'art moderne (1883)
  • À rebours (1884)
  • En rade (1887)
  • Un Dilemme (1887)
  • Certains (1889)
  • La bièvre (1890)
  • Là-bas (1891)
  • En route (1895)
  • La cathédrale (1898)
  • La Bièvre et Saint-Séverin (1898)
  • La magie en Poitou. Gilles de Rais. (1899)
  • La Bièvre; Les Gobelins; Saint-Séverin (1901)
  • Sainte Lydwine de Schiedam (1901, France) (on Saint Lydwine de Schiedam) (Nihil Obstat and Imprimatur)
    • Saint Lydwine of Schiedam, translated from the French by Agnes Hastings (London, 1923, Kegan Paul)
  • De Tout (1902)[7][8]
  • Esquisse biographique sur Don Bosco (1902)
  • L'Oblat (1903)
  • Trois Primitifs (1905)
  • Le Quartier Notre-Dame (1905)
  • Les foules de Lourdes (1906)
  • Trois Églises et trois Primitifs (1908)

Current editions :

  • Écrits sur l’art (1867-1905), edited and introduced by Patrice Locmant, Paris, Éditions Bartillat, 2006.
  • À Paris, edited and introduced by Patrice Locmant, Paris, Éditions Bartillat, 2005.
  • Les Églises de Paris, edited and introduced by Patrice Locmant, Paris, Éditions de Paris, 2005.
  • Le Drageoir aux épices, edited and introduced by Patrice Locmant, Paris, Honoré Champion, 2003.
  • The Durtal Trilogy, edited by Joseph Saint-George with notes by Smithbridge Sharpe, Ex Fontibus, 2016.

Գրականություն խմբագրել

  • Baldick R. Vie de J.K. Huysmans. Paris: Denoël, 1975
  • Huysmans/Pierre Brunel, André Guyaux, eds. Paris: Editions de l’Herne, 1985
  • Borie J. Huysmans, le Diable, le célibataire et Dieu. Paris: Grasset et Fasquelle, 1991
  • Locmant P. J.-K. Huysmans, Le forçat de la vie: portrait. Paris: Bartillat, 2007

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Base Léonore (ֆր.)ministère de la Culture.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Joris-Karl Huysmans (նիդերլ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  5. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (իսպ.) — 1999.
  6. Венгерова З. А. (1890–1907)։ «Гюисманс, Жорис Карл»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
  7. «Review of De Tout by J. K. Huysmans»։ The Athenæum (3903): 215։ 1902 թ․ օգոստոսի 16 
  8. Vivian Herbert (1902 թ․ հուլիսի 26)։ «The Genius of the Monastery: M. Huysmans at home»։ Black & White 

Արտաքին հղումներ խմբագրել