Թեոդոս I Մեծ (Ֆլավիոս Թեոդոսիոս, լատ.՝ Flavius Theodosius, Theodosius Magnus, հուն․՝ Θεοδόσιος Α΄, Θεοδόσιος ο Μέγας, հունվարի 11, 347, Կոկա, Գալլեցիա, Հռոմեական Իսպանիա[1][2] և Իտալիկա, Իսպանական Բետիկա, Հռոմեական Իսպանիա[3] - հունվարի 17, 395, Միլան), միասնական Հռոմեական կայսրության վերջին կայսրը։

Թեոդոսիոս Ա Մեծ
Հռոմեական կայսրության վերջին կայսր
Theodosius I. Roman Coin.jpg
Իշխանություն379 - 395
ԼատիներենFlavius Theodosius, Theodosius Magnus
ՀունարենΘεοδόσιος Α΄, Θεοδόσιος ο Μέγας
Ծնվել է՝հունվարի 11, 347
ԾննդավայրԿոկա, Գալլեցիա, Հռոմեական Իսպանիա[1][2] կամ Իտալիկա, Իսպանական Բետիկա, Հռոմեական Իսպանիա[3]
Մահացել է՝հունվարի 17, 395 (48 տարեկանում) բնական մահով
Վախճանի վայրՄիլան
Սուրբ Առաքյալների եկեղեցի և Կոստանդնուպոլիս
ՔաղաքացիությունՀին Հռոմ
Բյուզանդական կայսրություն
ՏոհմTheodosian dynasty?
քաղաքական գործիչ
ՀայրCount Theodosius?[4]
ՄայրThermantia?
ԵրեխաներGalla Placidia?, Honorius?, Արկադիոս[5] և Pulcheria?

379 թ որպես Գրացիանոս կայսեր գահակից ստացել է Արևելյան Հռոմեական կայսրության նկատմամբ իշխանությունը, 394 թ ստանձնել է ամբողջ Հռոմեական կայսրության միանձնյա կառավարումը։ 395 թ նրա մահից հետո կայսրությունը վերջնականապես կիսվել է երկու մասի՝ արևելյան (Բյուզանդական կայսրություն) և արևմտյան։ Թեոդոսը օրենքով հաստատեց քրիստոնեության Նիկիական դավանանքը որպես միասնական պետական կրոն՝ սկիզբ դնելով արիոսականության մարմանը։ Սկսել է հետապնդել (առանց կտրուկ միջոցների) հեթանոսությունը և քրիստոնեության մեջ հերետիկոսական ուղղությունները։ Արգելել է հեթանոսական ծեսերը, ինչի հետևանքով 393 թվականից հետո դադարել է Օլիմպիական խաղերի անցկացումը։ Թեոդոսի գործունեությունը կանխորոշել է Եվրոպայի և քրիստոնյա արևելքի կրոնական զարգացման ընթացքը, ինչ համար նա քրիստոնյա պատմիչների կողմից ստացել է Մեծ հորջորջումը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Hydatius Chronicle of Hydatius
  2. 2,0 2,1 2,2 Zosimus Նոր պատմություն
  3. 3,0 3,1 3,2 Comes M. Chronicon of Marcellinus Comes
  4. Любкер Ф. Theodosius // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 1373–1374.
  5. Любкер Ф. Arcadius // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 126.