Եղևին բալասանային

բույսերի տեսակ
Եղևին բալասանային
Եղևին բալասանային
Եղևին բալասանային
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Տիպ/Բաժին Մերկասերմեր (Pinophyta)
Դաս Pinopsida
Կարգ Ասեղնատերևավորներ (Pinales)
Ընտանիք Սոճազգիներ (Pinaceae)
Ենթաընտանիք Եղևինայիններ (Abietoideae)
Ցեղ Եղևին (Abies)
Տեսակ Եղևին բալասանային (A. balsamea)
Միջազգային անվանում
Abies balsamea
Տարածվածություն և պահպանություն
Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝ Status iucn3.1 LC hy.svg
Քիչ մտահոգող տեսակ

Տաքսոնի տարածվածությունը
Տաքսոնի տարածվածությունը

Եղևին բալասանային (լատ.՝ Abies balsamea), սոճազգիների ընտանիքի, եղևին ցեղի բույս։

ՆկարագրությունԽմբագրել

Ծառ է, որը ունի 15-20 մ, իսկ երբեմն 27 մ բարձրություն։ Բնի տրամագիծը հասնում է 30-70 սմ-ի։ Ունի բրգաձև գեղեցիկ սաղարթ, համարյա գետնի մակերեսից խիտ ճյուղավորված է։ Երիտասարդ ծառերի կեղևը գորշամոխրավուն է և հարթ։ Մոտավորապես հարյուրամյա հասակում դառնում է մոխրաշագանակագույն, իսկ հետո կարմրաշագանակագույն և ծածկվում է մանր ճաքերով։ Ընձյուղները սկզբում լինում են կանաչ, իսկ հետո դառնում են մերկ, կարմրաշագանակագույն։ Բողբոջները գնդաձև են և ունեն բաց մանուշակագույն երանգ։ Փշատերևներն ունեն 1,5-2,5 սմ երկարություն և 1,5 մմ լայնություն։ Ծառը պտղաբերում է 20-30 տարեկան հասակում, մայիս-հունիս ամիսներին։ Կոները ձևաձև-գլանաձև են, ունեն 5-10 սմ երկարություն և 2-2,5 սմ հաստություն։ Երիտասարդ կոները մուգ մանուշակագույն են, հասունները՝ մոխրագորշավուն։ Սերմերը ունեն 5-6, երբեմն նաև 8 մմ երկարություն։

ԷկոլոգիաԽմբագրել

Ապրում է 150-200 տարի։ Ցածրավայրերում՝ 50-60, իսկ լեռներում՝ 70-80 տարեկան հասակում սովորաբար բունը սկսում է փտել։ Բարեխառն ցուրտ շրջաններում հիմնականում լավ է աճում։ Դիմանում է ձմեռային ուժեղ սառնամանիքներին։ Բալասանային եղևնին ունի մի շարք պարտիզային ձևեր, որոնք աչքի են ընկնում սաղարթի ձևով։

ՏարածվածությունԽմբագրել

Բնական պայմաններում հանդիպում է Հյուսիսային Ամերիկայում, փշատերև անտառների գոտում։ Արևելքում հասնում է համարյա մինչև տունդրա։ Լեռներում բարձրանում է մինչև անտառի վերին սահմանը (1500—2500 մ)։ Հյուսիսային Ամերիկայում ամենատարածված եղևինն է։ Հաճախ հանդիպում է ցածրադիր վայրերում, սև եղևինների, ամերիկյան խեժափիճու, արևմտյան թույայի, դեղին կեչու, սև հացենու, կարմիր թխկու և այլ ծառատեսակների հետ միասին։ Բարձրադիր վայրերում բալասանյան եղևնու ուղեկիցներն են կանադական թսուգան, խոշորատերև հաճարենին, շաքարային թխկին եւ այլ տեսակներ։ Մաքուր տնկարկներ է առաջացնում ճահճոտ վայրերում եւ բարձրլեռնային շրջաններում[1]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Հարությունյան Լ․ Վ․, Հարությունյան Ս․ Լ․, Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ. 1, Երևան, «Լույս հրատարակչություն», 1985, էջ (32)։