Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթեր

նորվեգացի գրող

Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթեր (նորվ.՝ Dorothe Engelbretsdotter, հունվարի 16, 1634թ., Բերգեն, Նորվեգիա - փետրվարի 18, 1716թ., Բերգեն, Նորվեգիա), Նորվեգիայի առաջին բանաստեղծուհին և կին գրող, նորվեգական գրականության առավել հայտնի գործիչներից։

Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթեր
Dorothe engelbretsdatter.jpg
Ծնվել էհունվարի 16, 1634(1634-01-16)[1]
ԾննդավայրԲերգեն, Նորվեգիա
Վախճանվել էփետրվարի 19, 1716(1716-02-19)[2][1] (82 տարեկան)
Վախճանի վայրԲերգեն, Նորվեգիա
Մասնագիտությունբանաստեղծուհի և գրող
ՔաղաքացիությունՆորվեգիա
Ժանրերսուրբ երգ, երգ կրոնական իմաստով
ԱմուսինAmbrosius Hardenbeck?
Dorothe Engelbretsdotter Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Դորոթեան ծնվել է Յորգենսոն Էնգելբրեթսդաթթերի (նորվ.՝ Engelbret Jørgenssøn) և Աննա Վրանգելի (նորվ.՝ Anna Wrangel) ընտանիքում։ Նրա հայրը աշխատում էր տեղական դպրոցի տնօրենի պաշտոնում, այնուհետև տաճարի վերակացու։

 
«Tåreoffer» հավաքածուի տիտղոսաթերթ

1652 թվականին Դորոթեան ամուսնանում է թաղումներում հայտնի խոսքասաց, գրող-աստվածաբան Աբրոսիուս Հարդենբեկի (նորվ.՝ Ambrosius Hardenbeck) հետ։ Հոր մահվանից հետո՝ 1659 թվականին, Դորոթեան դարձավ դարձավ տաճարի վերակացու։ Նրա և Ամբրոսիուսի ամուսնությունից ծնվեց հինգ տղա և չորս աղջիկ։ 1678 թվականին Կոպենհագենում լույս տեսավ նրա պոեզիայի առաջին հավաքածուն՝ «Själens aandelige Sangoffer»: Հավաքածույում ներառված էին աստվ ածաշնչյան թեմատիկայով համեմված օրհներգներ և սաղմոսներ։ Հավաքածուն մեծ հռչակ ունեցավ։ Բանաստեղծուհուն հրավիրեցին Դանիա, որտեղ նա ներկայացվեց պալատում։ Նրան նաև հանդիպեց դանիական պոեզիայի «հայր» Թոմաս Կինգոյի հետ։ Գրողները փոխանակվեցին մի շարք ստեղծագործություններով և վերամշակումներով։

1683 թվականին մահանում է Դորոթեայի ամուսինը։ Նրանց ինը երեխաներից յոթը մահանում են, իսկ մյուս երկուսը անհետ կորում։ Նրա հետագա բոլոր ստեղծագործությունները համեմված են դառնությամբ և տխրությամբ, մասնավորապես, «Afften Psalme» վեպը։ Նրա երկրորդ հռչակավոր ստեղծագործությունը հրապարակվեց հենց այն ժամանակ, երբ իր կյանքում սկսվեց դժվարին ժամանակաշրջան։ 1685 թվականին հրապարակվում է «Tåreoffer» («Զոհաբերության արցունքներ») վեպը։ Այն իրենից ներկայացնում է լայնաբովանդակ կրոնական վեպ՝ կազմված չորս գլխից։ Նշված վեպը հրատարակվել է մի քանի անգամ։ 1698 թվականին լույս է տեսնում Դորոթեայի «Et kristeligt Valet fra Verden» («Քրիստոնեական ներում խաղաղությամբ») սաղմոսների երրորդ հավաքածուն; Մեկ այլ նորվեգացի գրականագետ Լյուդվիգ Հոլբերգի կարծիքով Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթերը հանդիսանում է «նորվեգացի ամենահռչակավոր բանաստեղծուհին»[3]։

Դորոթեա Էնգելբրեթսդաթթերը մահացել է 1716 թվականի փետրվարի 19-ին Նորվեգիայի Բերգեն քաղաքում։

Նորվեգական գրականության մեջ Դորոթեայի առանձնահատկությունն այն է, որ նա հանդիսանում է Նորվեգիայի առաջին կին գրականագետը, ով գործե է սեփական գրական գործունեության հաշվին, այսինքն՝ նա եղել է առաջին պրոֆեսիոնալ նորվեգացի բանաստեղծուհին։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 CERL ThesaurusConsortium of European Research Libraries.
  2. https://nbl.snl.no/Dorothe_Engelbretsdatter
  3. «ДАТСКАЯ, НОРВЕЖСКАЯ И ИСЛАНДСКАЯ ЛИТЕРАТУРЫ»։ ЭНИ "История всемирной литературы"։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-09-ին։ Վերցված է 2010-09-02 

Արտաքին հղումներԽմբագրել