Դելֆին (համաստեղություն)

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դելֆին (այլ կիրառումներ)

Դելֆին, համաստեղություն հյուսիսային երկնքում, երկնային հասարակածի մոտ։ Ժամակակակից 88 համաստեղություններում մեծությամբ 69-րդ է, նրան դասելով ավելի փոքր համաստեղությունների շարքում։ Դա նաև 2-րդ դարում Պտղոմեոսի նշած 48 համաստեղություններից մեկն է եղել։ Գտնվում է Ալտաիրից փոքր-ինչ հյուսիս արևելք:

Դելֆին
Համաստեղություն
DelphinusCC.jpg
Լատիներեն անվանումDelphinus
ՀապավումDel
Մասն էՀյուսիսային երկնային կիսագունդ
Հակում+13.8
Հիմնական աստղեր5
Բայեր/Ֆլեմստիդ
աստղեր
19
Ճանաչված
մոլորակներով աստղեր
4
Պայծառ աստղեր0
Մոտակա աստղեր0
Ամենապայծառ աստղRotanev (β Del) (3.63մ)
Ամենամոտիկ աստղHD 197076 (68.45 լտ)
Ասուպային հոսքեր0
Հարևան
համաստեղությունները
Աղվես
Աղեղ
Արծիվ
Ջրհոս
Ձի
Պեգաս
Անվանված էԴելֆին
Delphinus constellation map.svg
Տեսանելի է +90° և −70°. լայնությունների միջև:
Ամենատեսանելին է հոկտեմբեր ամսում ժամը 21:00-ին (երեկոյան 9-ին):

Նրա հարևաններն են (սկսելով հյուսիսից և ժամացույցի սլաքների հետ շարժվելով)՝ Աղվեսը, Աղեղը, Արծիվը, Ջրհոսը, Ձին, և Պեգասը: Դելֆին համաստեղության իրանը կազմում են α(3,77m),β(3,63m), γ(3,91m) և δ(4,44m) աստղերը, որոնք շեղանկյան նման դասավորված են Ծիր Կաթնի եզրին: Դելֆին համաստեղության փոքր-ինչ կորացած պոչը վերջանում է ε(4,04m) կապտավուն աստղի մոտ: γ -ն կրկնակի աստղ է, 3,7m մեծության, դեղին ու սպիտակ բաղադրիչներով և գտնվում է Դելֆինի դնչիկի ծայրին[1]: Դելֆինի մեջ են գտնվում NGC 6905 մոլորակային միգամածությունը, NGC 7006 և NGC 6934 գնդային աստղաբույլերը, և Gamma Delphini կրկնակի աստղը։[2]:

ԼեգենդԽմբագրել

Դելֆինը համաստեղության է վերածվել ծովերի տիրակալ Պոսեյդոնի սիրային գործերում«ակտիվ մասնակցություն ունենալու համար»: Այսպես է պատմում հին հունական լեգենդներից մեկը. իբր թե Պոսեյդոնը մի անգամ տեսել է ծովագուշակ Ներևսի գեղանի դուստր Ամփիտրիտեին իր քույրերի հետ Նաքոս կղզու ափին շուրջպար բռնելիս: Հմայվել է նրա գեղեցկությամբ ծովերի արքան ու կամեցել է թևավոր երկանիվով նրան տանել դեպի իր ստորջրյա զարմանահրաշ պալատը: Սակայն Ամփիտրիտեն խույս է տվել ու ապաստան գտել երկինքն իր հզոր ուսերի վրա պահող Ատլասի մոտ: Երկար է որոնել Պոսեյդոնը Ներևսի դստերն ու չի գտել նրան: Ծովային խորքերի մեծ տիրակալին իր ծառայությունն է մատուցել Դելֆինը՝ նրան ցույց տալով ապագա տիրուհու ապաստանի տեղը: Այդ արարքի համար Պոսեյդոնը նրան դասել է երկնային համաստեղությունների շարքում[1]:

ԱղբյուրներԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Սերգեյ Ներսիսյան, Աստղալից երկինք, Երևան, «ԴԱՐ»,2009, էջ 102
  2. «Դելֆին համաստեղությունը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ նոյեմբերի 29–ին