Բացարձակ միապետություն

Կառավարման համակարգն իրենից ներկայացնում է տվյալ երկրում իշխանության ձևավորման և ժողովուրդ -իշխանություն փոխհարաբերությունների համակարգ։ Ըստ կառավարման համակարգի՝ պետությունները լինում են՝

Միապետական կառավարման համակարգի պարագայում իշխանությունը փոխանցվում է ժառանգաբար, ժողովուրդն այստեղ իշխանության ձևավորման գործընթացում էական ազդեցություն չի ունենում։ Միապետությունները բաժանվում են 2 խմբի՝

  • բացարձակ,
  • սահմանափակ։

Բացարձակ միապետական կառավարման համակարգերում իշխանությունն ամբողջովին կենտրոնացած է միապետների ձեռքին, որը իրականացնում է ինչպես օրենսդիր, այնպես էլ գործադիր գործառույթներ։ Բացարձակ միապետություններ գոյություն ունեն աշխարհի մոտ 10 պետություններում։ Դրանցից ամենախոշորը Սաուդյան Արաբիան է, Օմանը, Կատարը։ Միապետությունը, պետության կառավարման համակարգ է, երբ իշխանության գլուխ կանգնած է մեկ անձնավորություն՝ միապետը։ Հաճախ միապետությունը ժառանգական է, հետևաբար տվյալ պետության իշխանությունը պատկանում է մեկ դինաստիայի։ (Արաբական էմիրություն, Քուվեյթ, Մարոկկո, Հորդանան)։ Դեմակրատական քաղաքական համակարգն հայտնի է երկու՝ նախագահական հանրապետություն, խորհրդարանական հանրապետություն և կիսանախագահական հանրապետություն։ Նախագահական կառավարման ձևը արդի քաղաքական ռեժիմների ցանկում բավականին տարածված ձև է։ Նախագահական կառավարման ձևի առաջացման և տարածման մեջ ամենանշանակալի ավանդն է ունեցել ԱՄՆ-ն և այդ երկրի առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոն։Նախագահական երկրներում ի տարբերություն մյուս կառավարման ձև ունեցող պետությունների նախագահը կանգնած է երկրի գլխին, կառավարության ղեկավարն է և իրավունք ունի դնել պառլամենտում քննարկվող հարցերի կամ պառլամենտի կողմից կայացված որոշումների վրա, նախագահները հիմնականում ընտրվում են ժողովրդի կողմից ուղղակի ընտրությունների միջոցով, սակայն կան երկրներ որտեղ նախագահը ընտրվում է պառլամենտի կողմից։

Ներկա շրջանԽմբագրել

2020 թվականի դրությամբ աշարհում մնացել է թվով վեց բացարձակ միապետություն.

Երկիր Լուսանկար Ղեկավար Ծննդյան թիվ (տարիք) Կառավարում է
  Բրունեյ[1][2][3]   Հասանալ Բոլկիահ 1946 հուլիսի 15
(75 տարի, 1 օր)

(53 տարի, 285 օր)
  Օման[4][5][6]   Հայսամ բին Թարիք Ալ Սաիդ 1954 հոկտեմբերի 13
(66 տարի, 276 օր)
(1 տարի, 186 օր)
  Կատար[7][8][9]   Թամիմ բեն Համիդ ալ-Թանի 1980 հունիսի 3
(41 տարի, 43 օր)

(8 տարի, 21 օր)
  Սաուդյան Արաբիա[10][11]   Սալման Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ-Սաուդ 1935 դեկտեմբերի 31
(85 տարի, 197 օր)

(6 տարի, 174 օր)
  Վատիկան[12][13]   Ֆրանցիսկոս 1936 դեկտեմբերի 17
(84 տարի, 211 օր)

(8 տարի, 125 օր)
  Արաբական Միացյալ Էմիրություններ[14][15]   Խալիֆա իբն Զայիդ ալ-Նահյան 1948 սեպտեմբերի 7
(72 տարի, 312 օր)

(16 տարի, 255 օր)


ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «БРУНЕЙ • Большая российская энциклопедия - электронная версия»։ bigenc.ru։ Վերցված է 2019-11-12 
  2. Милославская Татьяна Павловна Бруней-Даруссалам «Малайская исламская монархия» // Юго-Восточная Азия: актуальные проблемы развития. — 2010. — В. 15. — ISSN 2072-8271.
  3. Government of Brunei։ «Prime Minister»։ The Royal Ark։ Office of the Prime Minister։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-10-07-ին։ Վերցված է 2011-11-12 
  4. «ОМАН • Большая российская энциклопедия - электронная версия»։ bigenc.ru։ Վերցված է 2019-11-12 
  5. Nyrop, Richard F. Area Handbook for the Persian Gulf States. — Կաղապար:Нп3, 2008. — С. 341. — ISBN 978-1-4344-6210-7
  6. «Haitham bin Tariq sworn in as Oman's new sultan»։ Аль-Джазира։ Վերցված է 2020-01-11 
  7. «Информация о Государстве Катар»։ Посольство Российской Федерации в Государстве Катар։ Վերցված է 2019-11-12 
  8. «What Type Of Government Does Qatar Have?» (անգլերեն)։ WorldAtlas։ Վերցված է 2019-11-12 
  9. Government of Qatar։ «H.H. The Amir's Biography»։ Diwan of the Amiri Court։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-12-02-ին։ Վերցված է 2011-11-12 
  10. «САУДОВСКАЯ АРАВИЯ • Большая российская энциклопедия - электронная версия»։ bigenc.ru։ Վերցված է 2019-11-12 
  11. «Saudi Arabia's King Abdullah dies»։ BBC News։ 2015-01-23։ Վերցված է 2015-01-23 
  12. «Государство Ватикан» (ռուսերեն)։ РИА Новости։ 20140607T1100+0400Z։ Վերցված է 2019-11-12 
  13. «Argentina's Jorge Mario Bergoglio elected Pope»։ BBC News։ Վերցված է 2013-03-13 
  14. «Vatican to Emirates, monarchs keep the reins in modern world»։ Times of India։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-30-ին։ Վերցված է 2019-11-16 
  15. Объединённые Арабские Эмираты состоят из семи эмиратов — абсолютных монархий.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 341