Կառավարման համակարգն իրենից ներկայացնում է տվյալ երկրում իշխանության ձևավորման և ժողովուրդ -իշխանություն փոխհարաբերությունների համակարգ։ Ըստ կառավարման համակարգի՝ պետությունները լինում են՝

Միապետական կառավարման համակարգի պարագայում իշխանությունը փոխանցվում է ժառանգաբար, ժողովուրդն այստեղ իշխանության ձևավորման գործընթացում էական ազդեցություն չի ունենում։ Միապետությունները բաժանվում են 2 խմբի՝

  • բացարձակ,
  • սահմանափակ։

Բացարձակ միապետական կառավարման համակարգերում իշխանությունն ամբողջովին կենտրոնացած է միապետների ձեռքին, որը իրականացնում է ինչպես օրենսդիր, այնպես էլ գործադիր գործառույթներ։ Բացարձակ միապետություններ գոյություն ունեն աշխարհի մոտ 10 պետություններում։ Դրանցից ամենախոշորը Սաուդյան Արաբիան է, Օմանը, Կատարը։ Միապետությունը, պետության կառավարման համակարգ է, երբ իշխանության գլուխ կանգնած է մեկ անձնավորություն՝ միապետը։ Հաճախ միապետությունը ժառանգական է, հետևաբար տվյալ պետության իշխանությունը պատկանում է մեկ դինաստիայի։ (Արաբական էմիրություն, Քուվեյթ, Մարոկկո, Հորդանան)։ Դեմակրատական քաղաքական համակարգն հայտնի է երկու՝ նախագահական հանրապետություն, խորհրդարանական հանրապետություն և կիսանախագահական հանրապետություն։ Նախագահական կառավարման ձևը արդի քաղաքական ռեժիմների ցանկում բավականին տարածված ձև է։ Նախագահական կառավարման ձևի առաջացման և տարածման մեջ ամենանշանակալի ավանդն է ունեցել ԱՄՆ-ն և այդ երկրի առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոն։Նախագահական երկրներում ի տարբերություն մյուս կառավարման ձև ունեցող պետությունների նախագահը կանգնած է երկրի գլխին, կառավարության ղեկավարն է և իրավունք ունի դնել պառլամենտում քննարկվող հարցերի կամ պառլամենտի կողմից կայացված որոշումների վրա, նախագահները հիմնականում ընտրվում են ժողովրդի կողմից ուղղակի ընտրությունների միջոցով, սակայն կան երկրներ որտեղ նախագահը ընտրվում է պառլամենտի կողմից։

Ներկա շրջան խմբագրել

2020 թվականի դրությամբ աշարհում մնացել է թվով վեց բացարձակ միապետություն.

Երկիր Լուսանկար Ղեկավար Ծննդյան թիվ (տարիք) Կառավարում է
  Բրունեյ[1][2][3]   Հասանալ Բոլկիահ 1946 հուլիսի 15
(77 տարի, 302 օր)

(56 տարի, 221 օր)
  Օման[4][5][6]   Հայսամ բին Թարիք Ալ Սաիդ 1954 հոկտեմբերի 13
(69 տարի, 212 օր)
(4 տարի, 122 օր)
  Կատար[7][8][9]   Թամիմ բեն Համիդ ալ-Թանի 1980 հունիսի 3
(43 տարի, 344 օր)

(10 տարի, 322 օր)
  Սաուդյան Արաբիա[10][11]   Սալման Բին Աբդուլ Ազիզ Ալ-Սաուդ 1935 դեկտեմբերի 31
(88 տարի, 133 օր)

(9 տարի, 110 օր)
  Վատիկան[12][13]   Ֆրանցիսկոս 1936 դեկտեմբերի 17
(87 տարի, 147 օր)

(11 տարի, 60 օր)
  Արաբական Միացյալ Էմիրություններ[14][15]   Խալիֆա իբն Զայիդ ալ-Նահյան 1948 սեպտեմբերի 7
(75 տարի, 248 օր)

(19 տարի, 191 օր)

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. «БРУНЕЙ • Большая российская энциклопедия - электронная версия». bigenc.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  2. Милославская Татьяна Павловна Бруней-Даруссалам «Малайская исламская монархия» // Юго-Восточная Азия: актуальные проблемы развития. — 2010. — В. 15. — ISSN 2072-8271.
  3. Government of Brunei. «Prime Minister». The Royal Ark. Office of the Prime Minister. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  4. «ОМАН • Большая российская энциклопедия - электронная версия». bigenc.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 12-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  5. Nyrop, Richard F. Area Handbook for the Persian Gulf States. — Wildside Press LLC[en], 2008. — С. 341. — ISBN 978-1-4344-6210-7
  6. «Haitham bin Tariq sworn in as Oman's new sultan». Аль-Джазира. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 11-ին.
  7. «Информация о Государстве Катар». Посольство Российской Федерации в Государстве Катар. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  8. «What Type Of Government Does Qatar Have?» (անգլերեն). WorldAtlas. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  9. Government of Qatar. «H.H. The Amir's Biography». Diwan of the Amiri Court. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ դեկտեմբերի 2-ին. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  10. «САУДОВСКАЯ АРАВИЯ • Большая российская энциклопедия - электронная версия». bigenc.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 23-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  11. «Saudi Arabia's King Abdullah dies». BBC News. 2015 թ․ հունվարի 23. Վերցված է 2015 թ․ հունվարի 23-ին.
  12. «Государство Ватикан» (ռուսերեն). РИА Новости. 20140607T1100+0400Z. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 12-ին.
  13. «Argentina's Jorge Mario Bergoglio elected Pope». BBC News. Վերցված է 2013 թ․ մարտի 13-ին.
  14. «Vatican to Emirates, monarchs keep the reins in modern world». Times of India. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2019 թ․ նոյեմբերի 16-ին.
  15. Объединённые Арабские Эмираты состоят из семи эмиратов — абсолютных монархий.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 341