Արաբական գերագույն կոմիտե

Արաբական գերագույն կոմիտե (արաբերեն՝ اللجنة العليا العربية, al-Laŷnat al-ʿAlīyā al-ʿArabīya), Պաղեստինի արաբների քաղաքական ղեկավար մարմին բրիտանական մանդատի օրոք։ Ինքնահռչակվել է որպես «Պաղեստինի բոլոր արաբների միակ ներկայացուցիչ»[1]։ Ստեղծվել է 1936 թվականի ապրիլի 25ին, Երուսաղեմի մեծ մուֆթի Ամին ալ Հուսեյնիի նախաձեռնությամբ, Պաղեստինի արաբների ապստամբության սկսվելուց հետո։ Մայիսի 15-ին կոմիտեն բնակչությանը կոչ է արել հրաժարվել հարկեր վճարելուց, մասնակցել համընդհանուր գործադուլին, բրիտանական իշխանություններից էլ պահանջել է վերջ տալ հրեաների կազմակերպված բնակեցմանը Պաղեստինում։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ նացիստները ֆինանսավորել են կոմիտեին՝ Պաղեստինում տեղի ունեցած արաբական ապստամբության ժամանակ[2]։ Համագործակցությունը ձևավորվել է ընդհանուր թշնամիներ (հրեաները, անգլիացիները, կոմունիստները) ունենալու հողի վրա։

Արաբական գերագույն կոմիտե
Arab Higher Committee1b.jpg
Տեսակքաղաքական կազմակերպություն
ԵրկիրPalestine-Mandate-Ensign-1927-1948.svg Մանդատային Պաղեստին
Հիմնադրվածապրիլի 25, 1936
ՀիմնադիրԱմին ալ Հուսեյնի, Abd al-Latif Salah?, Ahmed Hilmi Abdelbaqi? և Raghib al-Nashashibi?
Արաբական գերագույն կոմիտեի նախագահ Ամին ալ Հուսեյնիի հանդիպումը Երրորդ ռայխի ֆյուրեր Ադոլֆ Հիտլերի հետ

Կոմիտեի հիմնադիր անդամներն էին[3] Ամին ալ Հուսեյնին, Աբդ ալ Լատիֆ Սալահը, Ավին Աբդ ալ Հադին (Անկախության կուսակցության առաջնորդը), Հուսեյին ալ Հալիդին, Յակուբ ալ Ռուսայնը, Ջամալ ալ Հուսայինին և Ռարիբ ալ Նաշաշիբին։

1937 թվականի սեպտեմբերին՝ մանդատն իրականացնող պաշտոնյաներից մեկի սպանությունից հետո բրիտանական իշխանությունները արգելել են կոմիտեի գործունեությունը[4]։

1945 թվականին Արաբական պետությունների լիգան այդ նույն անվանումով կոմիտե է ստեղծել, բայց 1947—1949 թվականների արաբա-իսրայելական պատերազմից հետո այն այլևս չի գործել։ 1948 թվականին Անդրհորդանանում նրա գործունեությունն ընդհանրապես արգելվել է; Դրա փոխարեն այդ նույն տարում Եգիպտոսն ու Արաբական պետությունների լիգան ստեղծել են համապաղեստինյան կառավարություն[5]։ Այն հետագայում հրաժարվել է համագործակցել նորաստեղծ Միավորված ազգերի կազմակերպության հետ՝ վերջինիս նախաձեռնած հետաքննության ընթացքում, հետաքննություն, որը հանգեցրել է Պաղոստինի բաժանման պլանի մշակմանը (հայտարարել է, որ «Պաղեստինի արաբների բնական իրավունքներն ակնհայտ են, և հետաքննությունն այլևս չի կարող շարունակություն ունենալ»)[6]։

Տես նաևԽմբագրել

Ամին ալ Հուսեյնի

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. |apellido= Baron |nombre= Xavier |título= Les Palestiniens, Genèse d'une nation |idioma= francés |página= 67}}
  2. Morse, Chuck. The Nazi Connection to Islamic Terrorism: Adolf Hitler and Haj Amin Al-Husseini. — iUniverse, 2003. — С. 41—42. — 186 p. — ISBN 0595289444, 9780595289448
  3. |apellido= Cass |nombre=Frank |título= Military Preparations of the Arab Community in Palestine 1945-1948 |idioma= inglés |ubicación= Londres |año= 1993 |página=7}}
  4. Benny Morris: 1948 – A History of the First Arab-Israeli War; New Haven, 2008; S. 16, S. 19
  5. Benny Morris: 1948 – A History of the First Arab-Israeli War; New Haven, 2008; S. 196
  6. Alain Gresh et Dominique Vidal, Palestine 47, un partage avorté, Éditions Complexe, 1994, P. 21.

ԳրականությունԽմբագրել

  • Sayigh, Yezid (2000). Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949—1993. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-829643-6
  • José Urbano Martínez Carreras - El mundo árabe e Israel: el Próximo Oriente en el siglo XX, editorial ITSMO, isbn= 9788470902338
  • Joan B. Culla - La tierra más disputada: el sionismo, Israel y el conflicto de Palestina, 2005, Alianza Editorial S.A ,isbn= 84-206-4728-4