Ատլաս (դիցաբանություն)

հին հունական դիցաբանական կերպար, տիտան, որն ուսերի վրա է պահում երկինքը
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ատլաս (այլ կիրառումներ)

Ատլաս (հին հունարեն՝ Άτλας), տիտան, որն իր ուսերին պահում էր երկնակամարը. Հապետոսի և Կլիմենեի որդին, Պրոմեթևսի և Էպիմեթեսի եղբայրը, Պլեադաների, Հիադաների և Հեսպերուհիների հայրը։ Ըստ առասպելի, Ատլասը պարտավոր էր իր ուսերին պահել երկինքը՝ որպես պատիժ, աստվածների դեմ տիտանների պատերազմին մասնակցելու համար։

Ատլաս
Տեսակտիտաններ
Դիցաբանությունհունական
Սեռարական
Հունական գրաձևΆτλας
Զբաղմունքիր ուսերին է պահում երկնակամարը
Ծնվել էLua error in Մոդուլ:Wikidata/date at line 430: attempt to concatenate local 'result' (a nil value).
ՀայրՀապետոս[1]
ՄայրԿլիմենե[1]
Քույր/ԵղբայրՊրոմեթևս[1][2], Մենետիոս[1], Էպիմեթևս[1] և Eumelus?
ԱմուսինՊլեյոնե և Aethra?
ԿողակիցՀեսպերիդա
ԶավակներՄերոպա, Hyas?, Taygete?, Մայա, Celaeno?, Կալիպսո, Alcyone?, Sterope?, Էլեկտրա, Հեսպեր, Ambrosia?, Cleeia?, Coronis?, Polyxo?, Aesile?, Dioné?, Dione?, Հեսպերիդներ, Diomedes?, Eudora? և Maera?
Կապված հասկացողություններքարտեզների ժողովածուն
 Atlas (mythology) Վիքիպահեստում

Հերակլեսի սխրանքներից մեկը կապված է Ատլասի մասին զրույցի հետ։ Ըստ հետագա մի առասպելի, Ատլասը եղել է Աֆրիկյան մի արքա, որը հրաժարվել է հյուրնկալելու Պերսևսին, որի համար էլ վերջինիս կողմից Մեդուսայի գլխի օգնությամբ, փոխարկվել է Ատլաս լեռան։ Ատլասի անունից ծագել է Ատլանտյան օվկիանոսի անվանումը։ Քարտեզների անդրանիկ ժողովածուների վրա Ատլասի պատկերումից ծագել է ատլաս անվանումը։ Ճարտարապետության մեջ ատլասներ կոչվում են տղամարդկանց այն արձանները, որոնք իրենց ուսերին պահում են ծածկը կամ սյունասրահը։ Ատլասի կերպարը հանդիպում է պոեզիայում։ Ատլաս ասում են քարտեզներին։

Առասպելաբանություն խմբագրել

Կիրառվել է անտիկ շրջանում (Զևսի տաճարը Ակրագասում՝ Ակրագանտ, այժմ Ագրիջենտո, Իտալիա, 5-րդ դար մեր թվարկությունից առաջ) և 17-րդ դարից մինչև 20-րդ դարի սկզբի ճարտարապետության մեջ (Թուլոնի ռատուշայի Ատլանտները, Ֆրանսիա, 1656-1657 թվականներին, քանդակագործ Պ. Պյուժե։ Լենինգրադի Նոր Էրմիտաժի սյունասրահի Ատլանտները, 1844-1849 թվականներին, քանդակագործ Ա. Ի. Տերեբենյով)։

Գառնիի հեթանոսական տաճարի (առաջին դար) հյուսիսային ճակատի աստիճանների երկու կողմում կան ատլանտը պատկերող բարձրաքանդակներ։

Ծանոթագրություններ խմբագրել

Գրականություն խմբագրել

Արտաքին հղումներ խմբագրել

Աղբյուրներ խմբագրել

  • Դիցաբանական բառարան, «Լույս», Երևան, 1985, էջ 30–31։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 654