Առեղծվածը և փողոցի գաղտնիքը

Ջորջո դե Կիրիկոյի կտավը


Առեղծվածը և փողոցի գաղտնիքը (իտալ.՝ Misterio e malinconia di una strada), իտալացի նկարիչ Ջորջո դե Կիրիկոյի կտավը, նկարված 1914 թվականին իր ստեղծագործունեության «մետաֆիզիկական» ժամանակաշրջանում:

Picto infobox artiste.png
«Առեղծվածը և փողոցի գաղտնիքը»
տեսակգեղանկար
նկարիչՋորջո դե Կիրիկո
տարի1914
բարձրություն87 սանտիմետր սմ
լայնություն71,5 սանտիմետր սմ
ստեղծման երկիրԻտալիա
ուղղությունmetaphysical art
նյութկտավ և յուղաներկ
հավաքածումասնավոր հավաքածու
սեփականատերԱնդրե Բրետոն

Աղջիկն օղակը ձեռքին վազում է դատարկ փողոցով դեպի ստվերը, որը տարածվում է շենքի հետևում թաքնված կերպարանքից: Նկարում գտնվող տարածությունը բաժանվում է երկու մասի, մի մասը գտնվում է խոր մթության մեջ, իսկ մյուսը լուսավորում է արևը: Նկարի ստորին աջ մասում մութ շենքի կողքին նկարված է դատարկ կառքը: Ձախ կողմում երևում է սպիտակ շինություն, որն ունի կամարաշար և կլոր աշտարակներ: Քննադատները նկարում նկատել են ագրեսիա և վտանգ, որը գալիս է աղջկա ճանապարհը արգելափակող խորհրդավոր կերպարից: Ստվերից անհնար է հասկանալ, թե այն ում է պատկանում: Միայն Կիրիկոյի խոսքերից և նույն ժամանակաշրջանի նրա այլ նկարների հետ համեմատելուց հետո կարող է պարզ դառնալ, որ ստվերը պատկանում է արձանի, և ոչ թե մարդու[1]: Կամարաշարերը, արձանները և ամայի քաղաքները հատուկ են նաև վաղ Կիրիկոյին, սակայն օղակով աղջիկ նրա աշխատանքներում, այս նկարից բացի, ոչ մեկում չի հանդիպում: Ջեյմս Թրոլ Սոբիի կարծիքով, ով հետազոտել էր Կիրիկոյի արվեստը, աղջիկը նրա վրա ազդեցություն էր թողել Ժորժ Սյորայի «Կիրակնօրյա կեսօրը Գրանդ Ժատ կղզում» նկարից (1886)[2][3][4]:

Կառքի դուռը բաց է: Քննդատները կարծում են, որ այն բաց է մնացել օղակով աղջկա անփութության պատճառով: Սակայն Ջեյմս Սոբիի խոսքերով, այն պարզապես բաց է մնացել Կիրիկոյի իմաստային նկատառումներից ելնելով`նկարիչը ցանկացել է ստեղծել մի պատրանք, թե ինչ-որ խորհրդավոր բան է տեղի ունենում կամ պետք է տեղի ունենա կառքում: 1960-ական թվականների վերջում Կիրիկոն նկարել է «Առեղծվածը և փողոցում օղակով վազող աղջկա մելանխոլիան» (իտալ.՝ Mistero e malinconia di una strada, fanciulla con cerchio) կտավի կրկնօրինակը: Ի տարբերություն օրիգինալ նկարի, կրկնօրինակում կառքի վրա անիվ չկա և ուղեբեռը ցրված է դրա կողքերով, սպիտակ տան ձախակողմյան մասում կամարները 10-ի փոխարեն 15-ն են, օղակով աղջկա ճանապարհն արգելափակող կերպարը չունի ձեռք, աշտարակում սպիտակ շենքի վրա չկա պատուհան: Կտավի չափսերն են 74,9 × 59,1 սմ[5]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Victor Ieronim Stoichiţă A short history of the shadow. — Reaktion Books, 1997. — P. 145—148. — 264 p. — ISBN 1861890001
  2. John Willats Art and representation: new principles in the analysis of pictures. — Princeton University Press, 1997. — P. 360. — 394 p. — ISBN 0691087377
  3. : Չնայած նրան, որ առաջին հայացքից նկարը ամբողջական է երևում, այնուամենայնիվ օբյեկտները նկարված են տարբեր դիտարկային արտապատկերումներով, օրինակ` կառքը` իզոմետրիկ, շինությունները` կենտրոնական պրոյեկցիայով: Ընդ որում` ձախակողմյան և աջակողմյան շինություններիպրոյեկցիաների կենտրոնները խիստ տարբերվում են: Ջեյմս Սոբին նկատում է որ «նկարի երկրաչափությունը դիտավորյալ փոփոխվել է բանաստեղծական նպատակներով»<ref>John Willats Making sense of children's drawings. — Routledge, 2005. — P. 204—205. — 261 p. — ISBN 0805845372
  4. անգլ.՝ «geometry has been wilfully altered for purposes of poetic suggestion»
  5. «Mistero e malinconia di una strada, fanciulla con cerchio» (անգլերեն)։ Musei in Comune։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-31-ին