Այկա, (անգլ.՝ Ayka, միջազգային անվանումը «Իմ փոքրիկ» (անգլ.՝ My Little One)) 2018 թվականի արտադրության դրամատիկական ֆիլմ, որը բեմադրել է ռեժիսոր Սերգեյ Դվորցևը։ Ֆիլմը 2018 թվականի մայիսին մասնակցել է 71-րդ Կաննի կինոփառատոնի հիմնական մրցակցային հաղորդմանը, որտեղ ստացել է մրցանակ լավագույն կնոջ կերպարի համար[1][2]։

Picto infobox cinema.png
Այկա
Այկա (ֆիլմ).jpg
ԵրկիրFlag of Kazakhstan.svg Ղազախստան
Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Flag of Germany.svg Գերմանիա
Flag of the People's Republic of China.svg Չինաստան
Flag of Poland.svg Լեհաստան
Ժանրդրամա
Թվական2018 և ապրիլի 18, 2019
Լեզուռուսերեն և ղրղզերեն
ՌեժիսորSergey Dvortsevoy?
ՊրոդյուսերSergey Dvortsevoy?
Սցենարի հեղինակSergey Dvortsevoy?, Գենադի Օստրովսկի և Ալեքսեյ Ֆեդորչենկո
ԴերակատարներSamal Yeslyamova?
Պատմվածքի վայրՄոսկվա
Տևողություն114 րոպե

Նոյեմբերի 10-ին «Այկա» ֆիլմը, որտեղ գլխավոր դերը կատարել է ղրղզստանցի դերասանուհի Սամել Էսլյամովան, Կոտբուսում 28-րդ միջազգային կինոփառատոնին ստացել է Գրան-պրի։ Այդ հարթակում գլխավոր մրցանակի համար պայքարում էր 190 կինոնկար՝ 40 երկրներից։ Գրան-պրիի հետ միասին «Այկա» ֆիլմը նաև արժանացել է ժյուրիի մրցանակին[3]։

2018 թվականի նոյեմբերի 26-ին ֆիլմը ստացել է Գրան-պրի տոկյոյական Filmex կինոփառատոնին[4]։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Սերգեյ Դվորցևի «Այկա» ֆիլմը ընդգրկվել է Օսկար մրցանակի հավակնորդների «Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար» անվանակարգի ցանկում։ Ֆիլմը մեծ առաջխաղացում ուներ Ղազախստանում[5], սակայն ըստ ռեժիսորի, առաջադրվածների ցանկ չի ընդգրկվել՝ գովազդի համար հատկացված գումարի պակասի պատճառով[6]։

ֆիլմը ռուսական վարձույթ է մտել փետրվարի 14-ին[7]։ 2019 թվականի մարտին Հոնկոնգում, Ասիական կինոակադեմիան (անգլ.՝ Asian Film Awards Academy) Սամալ Ասլյամովին շնորհել են «Ասիայի լավագույն դերասանուհի» մրցանակը կամ այսպես կոչված «Ասիական Օսկար»՝ «Այկա» ֆիլմի գլխավոր դերի համար[8]։

ՍյուժեԽմբագրել

Երիտասարդ ղրղզստանցի աղջիկ Այկան ապրում և ապօրինի աշխատում էր Մոսկվայում։ Որդու անմիջապես ծնունդից հետո փախուստի է դիմում ծննդատ պատուհանից՝ թողնելով այնտեղ նորածին երեխային և հաղթահարելով վատառողջությունը, աշխատում է գումար գտնել, պարտքը մարելու համար, որը վերցրել էր կարեգործության բիզնես ստեղծելու համար և դրա հետ մեկ տեղ ոչ մի տհաճ գործից չի խուսափում։ Չնայած նրա բոլոր ջանքերին, ամեն բան անարդյունք էր։ Արտադրամասի պլանով, որտեղ փետրում են հավերի մարմինները, աշխատակցուհիներին չեն վճարում և նա հեռանում է։ Աշխատում էր նաև բուֆետում, սակայն երկար ժամանակ հոսպիտալացված լինելու պատճառով, նրա փոխարեն աշխատանքի են ընդունում մի այլ աղջկա։ Ավտոլվացման կետում, որտեղ աղջիկը ցանկանում է աշխատանքի տեղավորվել, մեքենայասերներց մեկը նրան առաջարկում է որոշ ժամանակ մատուցողուհի աշխատել, սակայն արյունահոսության և մարմնի ընդհանուր թուլության պատճառով մնում է մի կնոջ մոտ, ով զբաղվում է գաղտնի աբորտներով։ Այդ կինը ցուցաբերում է իր օգնությունը։ Ուշանալով հարցազրույցից ևս մեկ անգամ զրկվում է աշխատանքից, դե իսկ թուլության պատճառով դռանապան աշխատել չէր կարող։ Վերջապես նա աշխատանք է գտնում անասնաբուժական հիվանդանոցում։ Աշխատանքի փնտրտուկներին զուգընթաց երևում է աղջկա և նրա հայրենակիցների կյանքի նեղ և հակահիգիենիկ պայմանները ապօրինի հյուրանոցում, որտեղ ամեն վարկիան նրանք ապրում են ստուգումների և տեղահանության վախով։ Պարտքատերերը գտնում են Այկային և պահանջում են անմիջապես մարել պարտքը, հակառակ դեպքում նրանք կկտրեն նրա քրոջ մատները, ով մնացել էր Ղրղստանում։ Մի անգամ պարտքատերերի հետ հանդիպման ժամանակ պատմում է, որ վերջերս է երեխա ունեցել և պարզաբանում է, որ հղիացել է բռնաբարության արդյունքում։ Նրանք առաջարկում են վերցնել երեխային ծննդատնից և հանձնել իրենց։ Նրա մեջ միաժամանակ արթնանում են մայրական բնազդները, սկսում է փնտրել երեխային, որոշ ժամանակ անց գտնում է նրան ծննդատանը և վերցնում փոքրիկին իր մոտ։ Ֆիլմը ավարտվում է այն տեսարանով, որտեղ Այկան կրծքով կերակրում է փոքրիկին։

ԿերպարներԽմբագրել

Ֆիլմի կենտրոնական կերպարը՝ գլխավոր հերոս Այկան՝ ֆիլմի ստեղծողի խոսքերով, հանգամանքների զոհ է, բայց միևնույն ժամանակ շատ ուժեղ կին։ Կերպարը որոշ աստիճանով ընդհանրացնում է ղրղստանցի կանանց կերպարը, ովքեր ռեժիսորի խոսքերով շատ ուժեղ են` «անցնում են մեծ դժվարությունների միջով, վաստակում են գումար և չեն հանձնվում, գումար են ուղարկում հայրենիք և ընտանիքներ կերակրում»։

ԴերերումԽմբագրել

  • Սամալ Էսլյամովա-Այկա
  • Սերգեյ Մազուր- Սերգեյ Միխայիլովիչ Լեվանդովսկի
  • Դավիթ Ալավերդյան-Համլետ
  • Վյաչեսլավ Ագաշկին- Ստանիսլավ
  • Անաստասիա Մարչուկ-Մասնավոր ծննդատան տնօրեն
  • Ժպարգուլ Աբդիլավա-Չինարա
  • Ասխատ Կուչինչիրեկով-Խասան
  • Ազամատ Սատինբաև-Ազամատ հանցագործ
  • Անդրեյ Կոլյադով-ղեկավար Վիկտոր

Ստեղծման պատմությունԽմբագրել

Ռեժիսոր և սցենարի հեղինակ Սերգեյ Դվորցևին, ով եկվոր է Ղազախստանից և ապրում է Ռուսաստանում, հետաքրքրվել է Ռուսաստան ներգաղթյալների՝ հատկապես մայրերի կյանքը։ Մի հոդվածում կարդացել է այն մասին, որ Ռուսաստանի ծննդատներում լքված են եղել մոտ 240 ներգաղթյալների նորածիններ։ Ճանաչելով ղազախացի կանանաց մենթալիտետը, ովքեր սիրում են երեխաներ և առանց ինչ-որ լուրջ պատճառի չեն հրաժարվի իրենց երեխաներից, որոշում է ծանոթանալ իրադրությանը և հասկանալ թե ինչն է նրանց ստիպում այդ քայլին գնալ։ Նա իր ղազախացի ընկերների և ուզբեկական սփյուռքի միջոցով ծանոթանում է մարդկանց հետ, որոնց իրական պատմությունները հանդիսանում են ֆիլմի հիմքը։ Սյուժետային շղթան մասնակիորեն կառուցվել է իրական պատմությունների հիման վրա, բացի այդ ռեժիսորի խոսքերն են․ «մենք ցույց չենք տվել բոլորը», «կյանքում լինում է սարսափելին»։ Ֆիլմի վրա կատարված աշխատանքները տևել են 6 տարի, նկարահանումների էպիզոդներում նաև նկարահանվել են ոչ պրոֆեսիոնալ դերասաններ ներգաղթյալների շարքից։ Ռեժիսորի խոսքերով նրանք բավականին դժկամությամբ են ներկայացրել իրենց ապրելատեղը։ Հավերի մարմինների փետրման տեսարանը պատրաստվել է մոսկովյան ձեռնարկություններից մեկում, որի աշխատակիցները՝ «փետրող կանայք» ցույց են տվել գործընթացը և սովորեցրել են դերասաններին փետրել հավի մարմինները։

Ֆիլմի խնդրայնությունԽմբագրել

«Այկա» ֆիլմը սոցիալական դրամա է՝ Միջին Ասիայի ներգաղթյալների մասին, ովքեր ապրում էին Մոսկվայում՝ քաղաքապետ Սերգեյ Սոբյանինի օրոք[9]։ Ռեժիսորի խոսքերով այս ֆիլմը միայն ղրղզստանցիների մասին չէ, այլ բոլոր երկրներից ներգաղթյալների մասին, ովքեր չունեն իրավունքներ․ «Սա հասարակական աղետ չէ, սա բարդ իրավիճակ է ներգաղթյալների հետ, որը բոլորն են հասկանում»[10]։

Մրցանակներ և առաջադրումներԽմբագրել

Տարի Փառատոն/ մրցանակ Կատեգորիա Առաջադրվածներ և ստացածներ Արդյունքներ
2018 Կաննի միջազգային կինոփառատոն Ոսկյա արմավենու ճյուղ Սերգեյ Դվորցևա Առաջադրված
Լավագույն կնոջ կերպար Սամալ Էսլյամովա Հաղթանակ[11]
2018 Կոդբուսի կինոփառատոն Գրան-պրի Սերգեյ Դվորցևա Հաղթանակ

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել