1300 կապրալներ (սերբ.՝ 1300 каплара), Սերբիայի Թագավորության բանակի կրտսեր սպաների ջոկատի հավաքական անունը Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին: Ջոկատը օգնության է ուղարկվել սերբական առաջին բանակին Կոլուբարայի ճակատամարտին: Նրա կազմի մեջ մտել են սերբական ռազմական ուժերի ապագա պոտենցիալ ղեկավարները:

1300 կապրալներին նվիրված հուշարձան Ռայաց բարձունքին

ՆախապատմությունԽմբագրել

Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո սերբ շատ ուսանողներ ու դպրոցականներ ստիպված էին դադարեցնել ուսումը և մեկնել գերագույն հրամանատարության շտաբ ենթազորամասերում ընդգրկվելու համար: Կամավորներից մի քանիսը հայտնվեցին Սկոպյեի ռազմական դպրոցում, որտեղ էլ սկսել են ուսումնասիրել ռազմական գործը: Ուսումնական պլանը չէր ենթադրում կուրսանտների մասնակցությունը ռազմական գործողություններին:

Կոլուբարայի ճակատամարտի մասնկցությունԽմբագրել

Դեկտեմբերի 2-ին ավստրո-հունգարական զորքերը մտնում են Բելգրադ` վստահ լինելով, որ Սերբիան շուտով կստորագրի կապիտուլյացիայի ակտը և դուրս կգա խաղից: Սերբական բանակը նահանջում է` գրեթե ամբողջովին բարոյալքված և հույս չունենալով Անտանտի դաշնակիցների օգնության վրա: Ավստրո-հունգարացի զինվորները ամբողջ օրվա ընթացքում թալանի են մատնում քաղաքը և բռնանում բնակիչների վրա: Նրանք վստահ էին, որ շուտով կգրավեն Նիշը և Կրագուևացը:

Հարավային կողմից 16-րդ կորպուսը Պոժեգ-Ուժիցայի ուղղությամբ և հյուսիսից 15-րդ կորպուսը Սուվոբոր ուղղությամբ դեկտեմբերի 3-ին սերբական բանակի կազմում Ժիվոին Միշիչի և Ռադոմիր Պուտկինի գլխավորությամբ անցնում են հարձակման: Կենդանի ուժի պակասը սերբերը լրացնում են ռազմական դպրոցների 1300 կուրսանտներով, որոնք շտապ օգնության են հասնում Սկոպյեից: Ռազմական ուսումնական հաստատություներ ընդունվելիս այս երիտասարդները միանգամից ստացել էին կապրալի կոչում, այստեղից էլ` ջոկատի անվանումը[1]: Կոլուբարայի ճակատամարտում զոհվում են նրանցից 400-ը, սակայն սերբերին հաջողվում է հետ մղել ավստրո-հունգարական ուժերը և ետ գրավել Բելգրադը[2]: Կոլուբարայի հաղթանակը Սերբիայի ամենամեծ ու կարևոր հաղթանակներից մեկն էր Առաջին համաշխարհային պատերազմում:

ՀիշատակԽմբագրել

Սերբիայի մշակույթում 1300 կապրալները խորհրդանշում են սեփական զոհողության գնով հայրենիքի և հարազատ ժաղովրդի ազատության ձեռքբերումը: Նրանց հիշատակը անմահացվել է շատ քաղաքներում. Բելգրադում, Բանյա Լուկայում կան 1300 կապրալների փողոցներ: Բելգրադում նրանց անունով դպրոց կա, իսկ Ռայաց բարձունքին կանգնեցվել է հուշարձան:

Գոյություն է ունեցել «1300 կապրալների միավորումը» (սերբ.՝ Удружење 1300 каплара), որի մեջ մտել են պատերազմը վերապրած զորակոչիկները Սկոպյեից: Նրանցից վերջինի` Թադի Պեյովիչի մահվան հետ միավորումը դադարել է գոյություն ունենալ[3]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել