Ֆեդերալիզմ[1] (ֆր.՝ fédéralisme, ծագում է լատ.՝ feodus «պայմանագիր, միություն»), ֆեդերացիայի հիմնական սկզբունք, պետության դաշնային կազմակերպության քաղաքական իդեալի ճանաչում, մի քանի առանձին պետությունների (երկրների) մեկ ֆեդերացիա միավորելու կամ ունիտար պետությունը դաշնային պետություն դարձնելու ձգտում:

Ժամանակակից դաշնային պետություններ (կանաչ գույն)

Ֆեդերալիստները դաշնային կազմակերպության կամ իրենց պետության կամ ընդհանրապես բոլոր պետությունների կողմնակիցներն են: XIX դարի առաջին կեսին դեմոկրատների և արմատականների շրջանում, լայնորեն տարածվում էր հավատը, որ կգա այնպիսի ժամանակ, «երբ ժողովուրդները, մոռանալով վեճերը, կմիավորվեն մեկ ընտանիքի մեջ». այդպիսին, ըստ Պուշկինի, Միցկևիչի համոզմունքն էր: Այդպես էին մտածում նաև շատ ուրիշներ. այդ գաղափարի համոզված կողմնակիցը Մացցինին էր։ Սակայն այս ընդհանուր տեսքով այդ համոզմունքը չի ծառայել իր հողի վրա ինչ-որ կազմակերպված խմբի ստեղծմանը, միայն որոշակի պետությունների նկատմամբ կիրառության մեջ ֆեդերալիզմը բազմիցս հանդիսացել է ուժեղ կուսակցությունների միավորող սկիզբ[2]։

1792-1793 թվականների ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ ֆեդերալիստները նույնն են, ինչ ժիրոնդիստները՝ ի տարբերություն մոնտանյարամ ունիտարիստների։

Եվրոպայում «ֆեդերալիստները» («ֆեդերալներ») երբեմն կոչվում են նրանք, ովքեր պաշտպանում են ընդհանուր դաշնային կառավարություն, բաշխված իշխանություններին՝ տարածաշրջանային, ազգային և վերազգային մակարդակներում: Եվրոպական ֆեդերալիզմը ծագել է հետպատերազմյան Եվրոպայում, և այդ ուղղությամբ ամենակարևոր նախաձեռնություններից մեկը եղել է 1946 թվականին Ցյուրիխում Ուինսթոն Չերչիլի ելույթը[3]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել