Բացել գլխավոր ցանկը

Օրթոֆոսֆորական թթու

քիմիական միացություն

Օրթոֆոսֆորական թթու (ֆոսֆորական թթու), միջին ուժի անօրգանական թթու է, քիմիական բանաձևն է H3PO4, այն ստանդարտ պայմաններում իրենից ներկայացնում է անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ։ 213 °C ջերմաստրճանից բարձր ջերմաստիճանում փոխակերպվում է պիրոֆոսֆորական թթվի H4P2O7։ Ջրում լավ լուծելի է։ Հիմնականում օրթոֆոսֆորական թթու անվանում են 85%-անոց ջրային լուծույթը(անգույն, անհոտ հեղուկ է)։ Լուծվում է նաև էթանոլում և այլ լուծիչներում։

Օրթոֆոսֆորական թթու
Phosphorsäure - Phosphoric acid.svg
Phosphoric-acid-3D-vdW.svg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգումօրթոֆոսֆորական թթու
Ավանդական անվանումֆոսֆորական թթու
Քիմիական բանաձևH₃O₄P
Ֆիզիկական հատկություններ
Մոլային զանգված97,977 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն1,685 գ/սմ3 գ/սմ³
Դինամիկ մածուցիկություն2,4-9,4 Պա/վ Պա/վ
Հալման ջերմաստիճան108±1 °F[2] և 20 °C[3] °C
Եռման ջերմաստիճան415±1 °F[2] °C
Գոլորշու ճնշում0,03±0,01 Տոր[2]
Քիմիական հատկություններ
Լուծելիությունը ջրում548 գ/100 մլ գ/100 մլ
pKa1,97±0,01[4] և 2,12[5]
Դասակարգում
CAS համար7664-38-2
PubChem1004
EINECS համար231-633-2
SMILESOP(=O)(O)O
ЕС231-633-2
RTECSTB6300000
ChEBI979
IDLH1000±1000 milligram per cubic meter[2]
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)
Ֆոսֆորական թթվի մոլեկուլ

ՍտացումԽմբագրել

 
Ֆոսֆորական թթվի տարածական կառուցվածքը

Ֆոսֆորական թթու հիմնականում ստանում են կալցիումի ֆոսֆատից։

  •  

Կարելի է ստանալ ֆոսֆորի պենտաքլորիդի(PCl5) հիդրոլիզից։

  •  

Կարելի է ստանալ ջրի և ֆոսֆորի հնգավալենտ օքսիդի փոխազդեցությունից։

  •  

ՀատկություններԽմբագրել

Ֆոսֆորական թթուն եռահիմն, միջին ուժի թթու է։ Այն երբ փոխազդում է ավելի ուժեղ թթվի հետ, այն ցուցաբերում է երկդիմի հատկություն։ Օրթոֆոսֆորական թթուն կամ իր լուծելի աղերը կարելի է հայտնաբերել դրանց վրա արծաթի նիտրատի լուծույթով ազդելով։ Նկատվում է դեղին գույնի նստվածք(չեզոք միջավայր)։

ՖոսֆատներԽմբագրել

Ֆոսֆորական թթվի աղերը կոչվում են ֆոսֆատներ։ Կարող են առաջանալ է դիհիդրոֆոսֆատ, հիդրոֆոսֆատ և ֆոսֆատ։

  •  
  •  
  •  

Հիմնականում դիհիդրոֆոսֆատները լուծելի են, իսկ հիդրոֆոսֆատներն ու ֆոսֆատները քիչ լուծելի են։ Դիհիդրոֆոսֆատները և հիդրոֆոսֆատները կարող են փոխակերպվել հետևյալ ուրվագրով։

  •  
  •  

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Phosphoric acid
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0506.html
  3. 3,0 3,1 Bradley J., Williams A. J., Andrew S.I.D. Lang Jean-Claude Bradley Open Melting Point Dataset // Figshare — 2014. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.1031637.V2
  4. Kumler W. D., Eiler J. J. The Acid Strength of Mono and Diesters of Phosphoric Acid. The n-Alkyl Esters from Methyl to Butyl, the Esters of Biological Importance, and the Natural Guanidine Phosphoric Acids // J. Am. Chem. Soc. / P. J. StangAmerican Chemical Society, 1943. — Vol. 65, Iss. 12. — P. 2355–2361. — ISSN 0002-7863; 1520-5126; 1943-2984doi:10.1021/JA01252A028
  5. CRC Handbook of Chemistry and Physics (1st student edition) / R. C. Weast — 1 — CRC Press, 1988. — ISBN 978-0-8493-0740-9

ԳրականությունԽմբագրել

  • Карапетьянц, Михаил Христофорович|Карапетьянц М. Х. Дракин С. И. Общая и неорганическая химия. М.։ Химия1994
  • Блум У. Адгезивные системы обзор и сравнение// Дент. Арт.- 2003,№ 2.-С.5-11.
  • Давыдова А. В. Характеристика адгезивных систем// Материалы научно-практической конференции «Новые технологии в стоматологии».- Ростов на Дону, 2004.-С.45-46
  • Enamel-dentin adhesives, self-etching primers// CRA Newsletter.- Vol.24,№ 11.-2000.-P.1-2.