Բացել գլխավոր ցանկը
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանդելշտամ (այլ կիրառումներ)

Օսիպ Էմիլևիչ Մանդելշտամ (ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам, հունվարի 2 (14), 1891[1], Վարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[2][3][4][5][6] - դեկտեմբերի 27, 1938(1938-12-27)[2][3][7][8][9][10][11][12], Վլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[3] և camp of the Gulag, ԽՍՀՄ[13][14][15]), ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրականագետ։

Օսիպ Մանդելշտամ
ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам
Osip Mandelstam Russian writer.jpg
Ծննդյան անունռուս.՝ Иосиф Эмильевич Мандельштам
Ծնվել էհունվարի 2 (14), 1891[1]
ԾննդավայրՎարշավա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն[2][3][4][5][6]
Վախճանվել էդեկտեմբերի 27, 1938(1938-12-27)[2][3][7][8][9][10][11][12] (47 տարեկանում)
Վախճանի վայրՎլադիվոստոկ, Պրիմորիեի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ[3] կամ camp of the Gulag, ԽՍՀՄ[13][14][15]
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ, գրական քննադատ և ակնարկագիր
Լեզուիտալերեն և ռուսերեն[8]
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն[16][17][18]
Flag of Russia.svg Ռուսական հանրապետություն
Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունՀայդելբերգի համալսարան և Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գրական ուղղություններԱկմեիզմ[2][19]
ԱմուսինՆադեժդա Մանդելշտամ
Osip Mandelstam signature.jpg
Osip Mandelstam Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Սովորել է ժամանակի լավագույն ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում Սորբոնի և Հայդելբերգի համալսարաններում։ Սկզբնական շրջանում հանդես է եկել որպես սիմվոլիստ, 1912-ին միացել ակմեիստներին։ Եղել է Հայաստանում, գրել է բանաստեղծություններ, ուղեգրություններ՝ նվիրված Հայաստանին և հայությանը։

Ձերբակալվել է, դարձել անհատի պաշտամունքի զոհ։ Հետմահու արդարացվել է։ Ռուսական բանաստեղծության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա կինն էր Նադեժդա Մանդելշտամը[20]։

Օսիպ Մանդելշտամի բանաստեղծությունները և արձակը հայերեն է թարգմանել Հրաչյա Բեյլերյանը[21]։

ՀիշատակԽմբագրել

  • 1992 թվականի փետրվարի մեկին, Մանդելշտամի հարյուրամյակի առթիվ, Փարիզում՝ Սորբոնի համալսարանի շենքի պատին փակցվեց հուշատախտակ. Քանդակագործ՝ Բորիս Լեժեն
  • 1998 թվականին Վլադիվոստոկում բացվեց Օսիպ Մանդելշտամի հուշարձանը։ Հեղինակ՝ Վալերի Նենաժիվին
  • 2007 թվականի հունիսի երեսունին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան՝ նվիրված Մանդելշտամի հիշատակին։ Հեղինակ՝ Վյաչեսլավ Բուխաև
  • 2008 թվականի սեպտեմբերի չորսին Վորոնեժում բացվեց հուշարձան։ Հեղինակ՝ Լազար Գադաև
  • 2008 թվականի նոյեմբերի քսանութին Մոսկվայի կենտրոնում՝ Զաբելինի և Ստարոսադսկի փողոցների խաչմերուկի մոտ տեղադրվեց հուշարձան, այն բակում, որտեղ նա հյուրընկալվում էր իր եղբորը՝ Ալեքսանդրին։
  • 2010 թվականի մայիսի քսանհինգին Սանկտ-Պետերբուրգում բացվեց հուշարձան՝ նվիրված Օսիպ և Նադեժդա Մանդելշտամներին։
  • 2011 թվականին Մոսկվայի մարզի Ֆրյազինո քաղաքում առաջին անգամ բացվեց Օ. Մանդելշտամի անունով թանգարան։
  • 2011 թվականի դեկտեմբերի տասնհինգին Վորոնեժի գրական թանգարանում բացվեց մշտական ցուցադրություն՝ նվիրված պոետի կյանքին և գրական գործունեությանը։
  • Օսիպ Մանդելշտամի անունով է կոչված նաև А330 VQ-BQX ինքնաթիռը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 https://szukajwarchiwach.pl/72/200/0/-/153/skan/full/4tU7herNt3Ia-i1Xoweoug
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Ал. Морозов Мандельштам // Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 4. — С. 568–570.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-am-cold-transparent-spring-dresses/
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-don-t-remember-the-word-i-wished-to-say-2/
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-dream-of-hunchbacked-tiflis/
  7. 7,0 7,1 7,2 Мандельштам Осип Эмильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/361669/Osip-Emilyevich-Mandelshtam
  10. 10,0 10,1 10,2 https://muse.jhu.edu/journals/shofar/v021/21.4brinkley.html
  11. 11,0 11,1 11,2 SNAC — 2010.
  12. 12,0 12,1 12,2 Brockhaus Enzyklopädie
  13. 13,0 13,1 13,2 http://www.washingtoncitypaper.com/articles/30052/russia-house
  14. 14,0 14,1 14,2 http://www.bloomberg.com/news/2010-03-22/stalin-s-henchman-collected-poetry-sent-author-to-gulag-books.html
  15. 15,0 15,1 15,2 http://www.nybooks.com/books/imprints/classics/selected-poems-of-osip-mandelstam/
  16. http://www.nytimes.com/books/99/12/26/nnp/buzzi-flies.html
  17. http://www.nytimes.com/2002/02/24/magazine/lives-the-real-life-of-anna-v.html
  18. http://www.nndb.com/lists/505/000063316/
  19. Ан. Тарасенков Мандельштам // Литературная энциклопедияКоммунистическая академия, Большая российская энциклопедия, Художественная литература, 1929. — Т. 6.
  20. Nadezhda Mandelstam Hope Abandoned ISBN 0-689-10549-5
  21. Osip Mandelstam (1891–1938)

Արտաքին հղումներԽմբագրել