Տրիստան Տցարա

ֆրանսիացի գրող

Տրիստան Տցարա (ինչպես նաև Տզարա, ֆր.՝ Tristan Tzara, իսկական անուն ազգանունը Սամի Սամուել Ռոզենշտոկ, ապրիլի 16, 1896(1896-04-16)[1][2][3][…], Moinești, Bacău County, Ռումինիա - դեկտեմբերի 25, 1963(1963-12-25)[1][2][3], Փարիզ, Իլ-դը-Ֆրանս[4]), հրեական ծագմամբ ռումինական և ֆրանսիական բանաստեղծ։

Տրիստան Տցարա
ֆր.՝ Tristan Tzara
Tristan Tzara.jpg
Ծննդյան անունֆր.՝ Samuel Rosenstock
Ծնվել էապրիլի 16, 1896(1896-04-16)[1][2][3][…]
ԾննդավայրMoinești, Bacău County, Ռումինիա
Վախճանվել էդեկտեմբերի 25, 1963(1963-12-25)[1][2][3] (67 տարեկան)
Վախճանի վայրՓարիզ, Իլ-դը-Ֆրանս[4]
ԳերեզմանՄոնպարնաս գերեզմանատուն
Մասնագիտությունարվեստի կոլեկցիոներ, բանաստեղծ, գրող, դիվանագետ, կինոռեժիսոր, թարգմանիչ, դրամատուրգ, ակնարկագիր, կոմպոզիտոր, երաժիշտ, performance artist, գրական քննադատ, Ֆրանսիական դիմադրության մարտիկ, նկարիչ և լուսանկարիչ
Լեզուֆրանսերեն[5], ռումիներեն և իդիշ
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունFlag of Romania (1952-1965).svg Ռումինիա և Flag of France.svg Ֆրանսիա[6]
Ժանրերպոեզիա
Գրական ուղղություններդադաիզմ և սյուրռեալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներHandkerchief of Clouds?
ԿուսակցությունՖրանսիայի կոմունիստական կուսակցություն[7]
ԱմուսինԳրետա Կնուտսոն
ԶավակներՔրիստոֆ Տցարա
Tristan Tzara Վիքիպահեստում

Կյանքի և ստեղծագործական ուղինԽմբագրել

Դադաիզմի հիմնադիրը։ «Simbolul» ամսագրի ստեղծողներից մեկը։

1936 թվականին ընդունվել է Ֆրանսիական կոմունիստների կուսակցություն։ Մասնակցել է Դիմադրության շարժմանը։ 1956 թվականին դուրս է եկել ՖԿՊ-ի շարքերից՝ ի նշան Հունգարական հեղափոխության դեմ ուղղված բողոքի։ Թաղված է Մոնփարնասի գերեզմանատանը՝ Փարիզում։

ՍտեղծագործություններըԽմբագրել

Ռումիներեն լեզվով հեղինակի բանաստեղծությունների ժողովածուները․

  • «Տրիստան Տցարի առաջին ստեղծագործությունները կամ Ինսուրեկցիան Ցյուրիխում» (1934)[8]

Ֆրանսերեն լեզվով հեղինակի բանաստեղծությունների ժողովածուները․

  • «Մոտավոր մարդ» (1931)
  • «Մարտնչած կեսօրները» (1939)
  • «Զրուցել մենության մեջ» (1950)
  • «Ներքին պատկեր» (1953)
  • «Թույլատրված պտուղ» (1956)

Տրիստան Ցարան հայերենԽմբագրել

Ռուսերեն լեզվով հրապարակումներըԽմբագրել

  • Песенка дада. Смерть Гийома Аполлинера / Пер. А. Парина // Западноевропейская поэзия XX века. — М.: Художественная литература, 1977. — С. 604—606.
  • [Стихи] / Семь веков французской поэзии в русских переводах. — СПб: Евразия, 1999. — С. 589—591.
  • Тристан Тцара. Стихи. Пер. В. Парнаха // Парнах В. Жирафовидный истукан. — М.: «Пятая страна», «Гилея», 2000. — С. 101—104. — ISBN 5-901250-01-X.
  • Поэзия французского сюрреализма. — СПб: Амфора, 2003. — С. 79-100.

Գրականություն բանաստեղծի մասինԽմբագրել

  • Soupault Ph. Tristan Tzara. — Paris: Europe etc., 1975.
  • Girault J., Lecherbonnier B. Tristan Tzara, le surréalisme et l’internationale poétique. — Paris: Harmattan, 2000.
  • Buot F. Tristan Tzara: l’homme qui inventa la révolution dada. — Paris: Grasset, 2002.
  • Nicaise Chr. Tristan Tzara, les livres. — Rouen: Instant perpétuel, 2005.
  • Béhar H. Tristan Tzara. — Paris: Oxus, 2005.
  • Forcer St. Modernist song: the poetry of Tristan Tzara. — Leeds: Legenda, 2006.
  • Сануйе М. Дада в Париже. — М.: Ладомир, 1999. — 638 с — ISBN 5-86218-345-0.
  • Парнах В. Жирафовидный истукан: 50 стихотворений, переводы, очерки, статьи, заметки. — М.: «Пятая страна», «Гилея», 2000. — 222 с — ISBN 5-901250-01-X.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել