Սանդալ[1] (կարել.՝ Sandaljärvi), լիճ Կորելյան Հանրապետության Կոնդոպոժսկի շրջանում:

Picto infobox map.png
Սանդալ
Կոորդինատներ
Երկիր ՌԴ
Վարչատարածքային բաժանում Կարելյան Հանրապետություն
Հայելու բացարձակ բարձրությունը 62,6 մ
Ավազանի մակերեսը 152 կմ²
Ծավալը 1.8 կմ³
Ջրափնյա գծի երկարությունը 169 կմ
Ամենամեծ խորությունը 58 մ
Միջին խորությունը 9,7 մ
Ջրահավաքի մակերեսը 6620 կմ²
Թափվող գետերը Տիվիդիյկա
Սկիզբ առնող գետերը Տիվիդիյկա

Ընդհանուր տեղեկություններԽմբագրել

Սանդալը Լիճ գտնվում է Հարավային Կորելիայում Օնեժյան լճից (որի հետ միացած է ջրատարով) դեպի հյուսիս-արեւմուտք:

Ներկայումս իրենից ներկայացնում է Կոնդոպոժյան հէկ-ի  էներգետիկ ջրամբար: 1928 և 1936 թվականներին կառուցված 2 ամբարտակների շնորհիվ լճում ջրի մակարդակը բարձրացել է 1.5-2 մետրով, իսկ բնական ջրի հոսանքը խախտվել է: 

Լճի վրա կան բազմաթիվ կղզիներ, ընդհանուր հաշվվում է շուրջ 79 կղզի: Լիճը թափվող ամենամեծ գետը Տիվիդիյկան է, համաեմատաբար ավելի փոքր են Յագուլկան, Նուրմեժան և Կովկոյը:   

Ափերը հյուսիսում և արևելքում բարձր են, իսկ հարավում և արևմուտքում՝ ցածր:

Նստվածքները մնացորդները ներկայացված են կրով, ավազով և տարբեր քարերով:

Լճում բնակվում են սաղմոն, իշխան, սիգտեգ, սաղմոնիկ և բաում այլ ձկնատեսակներ: 

ՊատմությունԽմբագրել

XX դարում լճում եղել է ակտիվ նավագնացություն: Մինչ հեղափոխությունը լճում գործել է բեռնատար շոգենավ, որը պատկանում էր ինժեներ  Մ. Ա. Տոկառսկուն: 1920-ական թվականներին լճի վրա սկսում են գործել ուղևորափոխադրումներ  շարժիչային նավակներով, որոնք մարդկանց հասցնում էին Կիվաչ: 1926 թվականին բացվում է  «Շիպովկա» Կոնդոպոգա-Սապոխա ուղևորափոխադրումների գիծը[2]: Նույն ժամանակ գործում էին նաև երկու մարդատար շարժիչաային նավակներ, որոնք նույպես զբաղվում էին ուղևորափոխադրումներով, բայց արդեն մտնելով Տավայգառու և Եռշի[3]:

Հետպատերազմյան ժամանակ, 1947 թվականից 1951թվականը ուղևորափոխադրումները Կոնդոպոգա— Գայմայե — Եռշի — Տիվիդիյա գծով իրականացնում է Կորելյայի և Ֆիննական ԽՍՀ-ի գեետերի և լճերի տրանսպորատային յուրացման վարչության համար 738 շարժիչային նավակը: 1951 թվականից  մարդատար գծերի աշխատել է  "Սանդալ"մոտոռանավակը, 1954 թվական — "Տիվիդիյա", 1957 թ. — շարժիչային նավակ № 6. 1958 թվական—Բելամորո-Օնեժյան շոգեքարշությունը 1958 թվականի կառուցված "Судак" մոտոռանավակով: 1964 թվականին լճի տարածում հայտնվում է նոր М-172 տեսակի "Մոսկվիչ" շոգենավը: Նա աշխատել է  Կոնդոպոգա- կղզի Լիչնի-Տիվիդիյա- Եռշի-Կոնդոպոգա գծում, ինչպես նաեւ իրականացրել է տուրիստական չվերթները Կոնդոպոգի բնակիչների համար: 1980-ական թվականների սկբին գծի վրա  աշխատել է մի փոքր  "Զարյա" նախագծի շոգենավ: 1984-ին բացվել է արագընթաց գիծ Կոնդոպոգա — Նիգոստռով — Եռշի — կղզի Լիչնի ուղությանբ Զարյա-366Р տեսակի նավի վրա: Ուղևորափոխադրումները Սանդալ լճի վրա ավարտվել են 1997 թվականին[4]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд., доп. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 410. — 210 000 экз. 
  2. Красная Карелия1926. 3 августа, 17 августа
  3. Красная Карелия. 1926. 12 августа, 28 сентября.
  4. Карпенко А.

ԳրականությունԽմբագրել

  • «Сандал, озеро»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  • Озёра Карелии / Александров Б. М., Зыцарь Н. А., Новиков П. И. и др. — Петрозаводск: Госиздат Карельской АССР, 1959. — 618 с.
  • Karelia: հանրագիտարան: 3 տ. / ch խմբ. Ա. Ֆ. Տիտովը: Տ. 3: P — Ya — Петрозаводск: ԱԳ "ПетроПресс", 2011. — 384 գյուղ: իլ., քարտեր. ISBN 978-5-8430-0127-8 (թ 3) — Գյուղ 62