Ռիո Աբիսեո ազգային պարկ

Ռիո Աբիսեո ազգային պարկ (իսպ. Parque Nacional del Río Abiseo), ազգային պարկ, որը գտնվում է Պերուի Սան Մարտին շրջանում[1]: 1990 թվականից այն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում: Այգում բնակվում են բուսական և կենդանական աշխարհի բազմաթիվ տեսակներ, ինչպես նաև կան նախակոլումբոսյան շրջանի ավելի քան 30 հնագիտական ​​տեղամասեր: 1986 թվականից զբոսայգու որոշ հատվածներ փակվել են զբոսաշրջիկների համար` ինչպես բնական, այնպես էլ հնագիտական ​​միջավայրերի փխրունության պատճառով:

Picto infobox plant.png
Ռիո Աբիսեո ազգային պարկ
Cataratas del Breo.jpg
Տեսակnational park of Peru?
ԵրկիրFlag of Peru (state).svg Պերու
ՎարչատարածքՍան Մարտին տարածաշրջան
Հիմնվել է1983
Մակերես2724 կմ² և 272 407,95 հեկտար
Կոորդինատներ: 7°45′ հվ. լ. 77°15′ ամ. ե. / 7.750° հս․. լ. 77.250° ավ. ե. / 7.750; 77.250
Ռիո Աբիսեո ազգային պարկը գտնվում է Պերուում
Ռիո Աբիսեո ազգային պարկ

Աշխարհագրություն և կլիմաԽմբագրել

Ռիո Աբիսեո ազգային պարկը գտնվում է Պերուի Անդերի արևելյան լանջին՝ Մարանիոն և Ուալյագա գետերի միջև, ընդգրկում է 2745,2 կմ² տարածք: Մասնավորապես, այգին ընդգրկում է Աբիսեո գետի ավազանի մոտ 70 %-ը: Այգին գտնվում է ծովի մակարդակից 350 մ-ից մինչև 4200 մ բարձրության վրա:

Այգին տեղակայված է յոթ կլիմայական գոտիներում՝ սկսած ալպյան մարգագետիններից և լեռնային անտառներից մինչև չոր անտառներն ու արևադարձային խոնավ անտառները: Տեղումները տատանվում են տարեկան 500-ից 2000 մմ-ի սահմաններում: Խոնավ լեռնային անտառը, որն զբաղեցնում է այգու մեծ մասը, բաղկացած է ցածր ծառերից, մամուռներից և քարաքոսերից: Այս էկոհամակարգը գոյություն ունի մոտ 2300 մ բարձրությունների վրա: Խոնավությունը կայուն է, անձրևներն տեղում են ամբողջ տարվա ընթացքում, հատկապես մեծ բարձրությունի վրա: Հողը թթվային է:

Վայրի բնությունԽմբագրել

Այգում բնակվում է դեղնապոչ կապիկը (Oreonax flavicauda), որը որոշ ժամանակ համարվել է անհետացած և հանդիսանում է տարածաշրջանի էնդեմիկ: Մեծ մասամբ հենց ոչնչացման վտանգի տակ գտնվող այդ տեսակի առկայության պատճառով է, որ տարածքն ստացել է ազգային պարկի կարգավիճակ և հայտնվել Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցուցակում։

Այգու կենդանական աշխարհի այլ հայտնի ներկայացուցիչներից են՝

Ընդհանուր առմամբ, այգու լեռնաշխարհում գրանցվել է 980 բուսատեսակ, որոնցից 13-ը էնդեմիկ են, իսկ նրա ամբողջ տարածքում՝ շուրջ 5000 բուսատեսակ:

ՀնագիտությունԽմբագրել

Այգու տարածքում ամենամեծ և ամենահայտնի հնագիտական տարածքը Գրան Պահատենն է, որը գտնվում է տարածաշրջանի սահմանի մոտ գտնվող բլրի գագաթին: Մոտակայքում են գտնվում Լոս Պինչուդոսի ավերակները (բացվել է 1965 թվականին), որը քարե գերեզմանների շարք է: Այգու տարածքում կատարվող հնագիտական ուսումնասիրությունների մեծ մասը անցկացվում է Կոլորադոյի համալսարանի աշխատակիցների կողմից:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. SERNANP info page about Rio Abiseo National Park (իսպ․)
  2. Superina, M., Abba, A.M. (2014)։ «Dasypus pilosus» 2014։ էջ e.T6291A47441122։ doi:10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T6291A47441122.en