Պոգոնոֆոբիա, վախ մորուքից։

Պոգոնոֆոբիա
Տեսակֆոբիա

ՊատմությունԽմբագրել

Պոգոնոֆոբիա եզրույթն առաջացել է հունարեն պոգոն (πώγων)՝ մորուք և ֆոբոս (φόβος)՝ վախ բառերից[1]։ Հականիշը կլինի «պոգոնոֆիլիա», այսինքն՝ սեր մորուքների կամ մորուքավոր մարդկանց նկատմամբ։

1851 թվականին Դևիդ Սմիթը հրատարակել է «Բարեփոխված Երիցական եկեղեցու կովենանտը», որում նկարագրել է Բադենյան ճիզվիտներին, որոնք տառապում են «իսկական պոգոնոֆոբիայով ժողովրդավարական մորուքի տեսքից»[2]։

Այս եզրույթը նախատեսված էր հումորային ձևով ընդունելու համար[1]։ 1920-ական թվականներին հոգեբան Ջոն Ուոթսոնը կարողացել է պայմանական ռեֆլեքսի մեթոդով այդ վախն առաջացնել երիտասարդ տղայի մեջ[3]։

2013 թվականի օգոստոսին Օհայոյի Ռայթ նահանգի համալսարանի պատմության դասախոս և The Beard Movement in Victorian Britain[4] գրքի հեղինակ Քրիստոֆեր Օլդսթոուն-Մուրը նշել է. «Վերջին հարյուրամյակի ընթացքում ենթադրվում էր, որ դեմքի մազերը արտացոլում են կասկածելի անհատականությունը և համարձակությունը... Քաղաքական գործիչները, պետական ծառայողներն ու գործարարները, և, իհարկե, լրագրողները, ռիսկի են ենթարկում իրենց հեղինակությունը, եթե հրաժարվում են սափրվելուց»[5]։

Հաստատվում է որոշակի վերաբերմունք «մորուքականության» (beardism)՝ դեմքի մազածածկույթի հիմքով խտրականության նկատմամբ, և նշվում է մշակույթների տարբերությունը[6]։ Որոշ ասոցիացիաներ կապված են մորուքի ոչ հիգիենիկ լինելու (օրինակ, անօթևանների շրջանում) և կանանց նորաձև նախասիրությունների հետ։ Այն, որ տարբեր կրոնական խմբեր մորուքներին քիչ թե շատ ակնածանքով են վերաբերվում, նույնպես գործոն է, օրինակ՝ հուդայականության և իսլամի մեջ։ Նմանապես, որոշ խմբեր պահանջում են ունենալ մորուք և արգելում են սափրվել, ինչն ազդում է այդ հասարակության նորմերի և ընկալումների վրա[7]։

Մեղադրանքներ BBC-ի նկատմամբԽմբագրել

2013 թվականի օգոստոսին Ջերմի Պաքսմանը իր գործատուներին մեղադրում էր պոգոնոֆոբիայի մեջ այն բանից հետո, երբ թերթերը և սոցիալական ցանցերը քննադատել էին նրան, երբ BBC Newsnight հաղորդաշարի ժամանակ ցուցադրել է իր մորուքը[8]։ Պաքսմանն ասել է. «Քանի ձեզ չի հաջողվել լինել քեռի Ալբերտը, Դեմիս Ռուսոսը կամ Աբու Համզան, BBC-ն ընդհանուր առմամբ նույնքան պոգոնոֆոբ է, որքան հանգուցյալ ալբանացի դիկտատոր Էնվեր Խոջան»[9]։ Ավելի ուշ նա գրել է. «Բանն այն է, որ ես սովորաբար չեմ սիրում մորուք», և նշելով, թե ինչպես է դարձել «Մորուքի ազատագրման ճակատի» համար «հայտարարության տղան», ափսոսանքով ավելացրել է, որ «դա համարում է բավականին ծանր բեռ»[10]։

«BBC Radio 4»-ի և «World Service»-ի նախկին հաղորդավար Ռոբին Լուսթիգը, որը նախկինում «Տարվա մորուք»-ի հաղթողն էր, նույնպես բնութագրել է BBC-ն որպես պոգոնոֆոբ[11]։ «BBC Radio 5 Live»-ից Դենի Բեյքերը չի համաձայնել և հայտարարել է. «Ես իսկապես չեմ կարծում, որ Ջերեմի Պաքսմանը պետք է մորուք ունենա։ Դա այլասերում է։ Դիսնեյը ճիշտ էր։ Հեյ, BBC, ոչ մի մորուքավոր նորություն»[1][11]։ Բեյքերի դիտարկումը Դիսնեյի մասին հղում է այս ընկերության երկարամյա արգելքին՝ աշխատակիցների կողմից մորուք կրելու համար, որը հանվել է միայն 2012 թվականին՝ դրա ներդրումից գրեթե վաթսուն տարի անց[12]։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Quinion Michael (17 August 2013)։ «Pogonotrophy»։ World Wide Words։ Վերցված է 6 October 2013 
  2. Smith David A, Willson James M. (1851)։ The Covenanter: Devoted to the Principles of the Reformed Presbyterian Church VII։ William S. Young։ էջ 215 
  3. Doctor R. M., Kahn A. P, Adamec C. (2008)։ The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties (Third ed.)։ New York: Facts On File Inc.։ էջ 82։ ISBN 978-0-8160-6453-3 
  4. Oldstone-Moore Christopher (Autumn 2005)։ «The Beard Movement in Victorian Britain»։ Victorian Studies (Indiana University Press) 48 (1): 7–34։ JSTOR 3829878։ doi:10.2979/VIC.2005.48.1.7 
  5. Lowther Ed (14 August 2013)։ «A history of beards in the workplace»։ BBC News։ Վերցված է 15 August 2013 
  6. «Are you a beardist?»։ BBC World News։ 18 November 2002։ Վերցված է 6 October 2013 
  7. «Fear Of Beards»։ FearOf.net։ Վերցված է 6 January 2015 
  8. Halliday Josh (13 August 2013)։ «Jeremy Paxman's beard tickles Newsnight viewers and Twitter»։ The Guardian։ Վերցված է 6 October 2013 
  9. «Jeremy Paxman 'may keep' notorious Newsnight beard»։ BBC News։ 13 August 2013։ Վերցված է 6 October 2013 
  10. Paxman Jeremy (17 August 2013)։ «Jeremy Paxman: It's only a beard but it's a big burden»։ Daily Telegraph։ Վերցված է 6 October 2013 
  11. 11,0 11,1 Battersby Matilda, Noah Sherna (29 July 2013)։ «Is the BBC pogonophobic? Jeremy Paxman's beard raises a hairy issue»։ The Independent։ Վերցված է 6 October 2013 
  12. Jones Sam (24 January 2012)։ «Disney lifts beard ban for park workers»։ The Guardian։ Վերցված է 15 August 2013 

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել