Կաղապար:Speciesbox

Շեկլիկ խոտադիր
LagomysRufescens.jpg
Հատուկ պահպանություն
Գիտական Դասակարգումedit
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Կաթնասուններ
Կարգ Նապաստականմաններ
Family: Խոտադիրներ
Genus: Խոտադիր
Species:
շեկլիկ
Binomial name
Ochotona rufescens

(Gray, 1842)
Afghan Pika area.png
Շեկլիկ խոտադրի արեալը

Շեկլիկ խոտադիրը (Ochotona rufescens ) փոքր կաթնասունի տեսակ է` խոտադիների ընտանիքում: Տարածված է Աֆղանիստանում, Իրանում, Պակիստանում և Թուրքմենստանում, Հայաստանում և IUCN- ն այն նշում է որպես « քիչ մտահոգող տեսակ»:[1]

ԴասակարգումԽմբագրել

Շեկլիկ խոտադիրը առաջին անգամ նկարագրrվել է 1842-ին Ջոն Էդվարդ Գրեյի կողմից նշելով վայրը որպես Հնդկաստան, Քաբուլ, քարքարոտ բլուրներում Բեյքեր Գերեզմանի մոտակայքում՝ մոտ 6000 կամ 8000 ոտնաչափ [մոտ 1829 կամ 2438 մ բարձրության վրա», (հավանաբար նկատի ունենալով Քաբուլը Աֆղանստում): Հայտնի է երեք ենթատեսակ ՝ Ochotona r. rufescens, Ochotona r. regina և Ochotona r. shukurovoi :

ՆկարագրությունԽմբագրել

Շեկլիկ խոտադիրը պատկանում է նապաստականմաննեի կարգի խոտադիրների ընտանիքին։ Այն փոքրիկ կաթնասուն, որը կապված է նապաստակների և նապաստակների հետ և ունի փոքրիկ գլուխ՝ կլորացված ականջներով, կարճ, խիտ մորթված ոտքերով և ոտքերի վրա մորթյա մանգաղներով: Մորթեղը կարմրավուն շագանակագույն է`կրեմի գույնի օձիքով, պարանոցի և պալարների տակ գտնվող շուրջը:[2][3]

ՏարածումԽմբագրել

Շեկլիկ խոտադիրը հանդիպում է Աֆղանիստանում, Իրանում, Պակիստանում, Հայաստանում և Թուրքմենստանի հարավարևմտյան լեռնային շրջաններում`1900-ից մինչև 3500 մ բարձրության վրա: Տարածված է քարքարոտ անապատային բնակավայրերում, որտեղ բուսական ծածկույթը նոսր է և ընդգրկում է հողի 60% -ից պակաս տարածք, ինչպես նաև գիհուտներում:[1]

Թեև Բնության պահպանության միջազգային միության կայքում չի նշվում, որ այս տեսակը հանդիպում է նաև Հայաստանում, մի քանի հեղինակավոր աղբյուրներ նշում են, որ Շեկլիկ խոտադիրը տարածված է նաև Հայաստանում։[2][4][5][6]

ՎարքագիծԽմբագրել

Շեկլիկ խոտադիրը ապրում է որջային համակարգում: Ցերեկային կենդանի է, առավոտյան գագաթնակետային ակտիվությամբ:[7] Սնվում է բուսական նյութերով, ներառյալ Ephedra-ով, Artemisia-ով և տատասկափշերով : Որոշ ցողուններ և տերևներ կտրվում են երկայնքով և չորանում բաց երկնքի տակ՝ նախքան որջի մեջ պահեստավորելը: Բազմացման սեզոնը տևում է Մարտից մինչև Սեպտեմբեր, որի ընթացքում էգը կարող է ունենալ հինգ ծին, որից յուրաքանչուրում կարող է լինել միջինում վեց ձագ:[1] Ձագերը շուտ են ծնվում և այնքան շուտ հասունանում, որ հասցնում են նույնպես ձագեր ունենալ նույն տարում:

ԿարգավիճակըԽմբագրել

Շեկլիկ խոտադիրն ունի լայն տարածում, և պոպուլացիան կայուն է թվում: Չնայած նրան, որ սովորաբար տարածված է ժայռոտ կիսաանապատային բնակավայրում, այն կարող է բնակություն հաստատել մշակվող հողերի եզրերին, այգիներում և նույնիսկ դաշտերում կառուցված պատերի մեջ և կավե աղյուսներից պատրաստված տների մեջ: Որոշ շրջաններում այն համարվում է վնասատու, քանի որ այն ուտում է բերքը և վնասում է պտղատու ծառերի կեղևը, և այդ շրջաններում այն կարող է ոչնչացվել: Բնության պահպանման միջազգային միությունը կենդանուն թվարկել է որպես « նվազագույն մտահոգություն», բայց Փոքր Բալխան լեռնաշղթայի մեկուսացված պոպուլացիան կարող է վտանգված լինել: Այս կենդանին ընտելացվել է և օգտագործվել է գիտական մասնավորապես Ֆրանսիայում և Ճապոնիայում:[1]

ՀղումներԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Smith, A.T.; Boyer, A.F. (2008). "Ochotona rufescens". IUCN Red List of Threatened Species. 2008. Retrieved 2014-09-17.CS1 maint: ref=harv (link)
  2. 2,0 2,1 Paulo C. Alves Nuno Ferrand, Klaus Hackländer (Eds.) (2008)։ Lagomorph Biology: Evolution, Ecology, and Conservation։ Springer։ էջ 397 
  3. Triepke, Michael (2007)։ «Ochotona rufescens: Afghan pika»։ Animal Diversity Web։ University of Michigan Museum of Zoology։ Վերցված է 2014-09-08 
  4. Stanislav Čermák Ján Obuch, Petr Benda (2006)։ «Notes on the genus Ochotona in the Middle East (Lagomorpha: Ochotonidae)»։ Lynx (Praha)։ Վերցված է 4/25/2020 
  5. DeeAnn M. Reeder Don E. Wilson (2005)։ Mammal Species of the World։ A Taxonomic and Geographic Reference · Volume 1։ Johns Hopkins University Press։ էջ 192 
  6. Andrew Duff Ann Lawson (2004)։ Mammals of the World։ A Checklist։ Yale University Press։ էջ 34 
  7. Aulagnier S.; P. Haffner, A. J. Mitchell-Jones, F. Moutou & J. Zima (2009) Mammals of Europe, North Africa and the Middle East, A&C Black, London.