HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարկոս Բրուտոս (այլ կիրառումներ)

Մարկոս Յունիոս Բրուտոս (լատ.՝ Marcus Junius Brutus, մոտ. մ. թ. ա. 85[1][2], Հռոմ, Հռոմեական Հանրապետություն - հոկտեմբերի 23, մ. թ. ա. 42[1] կամ մ. թ. ա. 42[2], Ֆիլիպի, Macedonia, Հռոմեական Հանրապետություն), հռոմեական քաղաքական և ռազմական գործիչ Յունիոսների պլեյբեյական ցեղից, առաջին հերթին հայտնի է որպես Հուլիոս Կեսարին սպանող։ Իր կարիերայի վաղ փուլերում՝ 50-ականներին Ք․ա․, նա հայտնի խոսնակ էր և ստացել էր Princeps iuventutis- «առաջինը երիտասարդների մեջ» պատվավոր կոչումը։ Կեսարի և Պոմպեոսի միջև քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ Բրուտոսը անցնում է վերջինիս կողմը (Ք․ա․49 թվական )։ Ֆերսալի ճակատամարտից հետո անցնում է Կեսարի կողմը և կարևոր տեղ է զբաղեցնում նրա շրջապատի մեջ։ Ք․ա․ 44 թվականին ստանում է պրետորի պաշտոնը և պետք է դառնար կոնսուլ 41 թվականին։ Չնայած Կեսարի հետ այդ սերտ հարաբերություններին (որոշ աղբյուրներ հայտնում են, որ Գայոս Հուլիոս Կեսարը կարող էր լինել նրա հայրը[4]), Բրուտոսը դարձել է բռնապետի սպանության կազմակերպիչներից և անմիջական մասնակիցներից մեկը, որը տեղի է ունեցել Ք․ ա․ 44 թվականի մարտի 15-ին։ Դավադիրների նպատակն էր հանրապետության վերականգնումը։ Բայց նրանք չստացան աջակցություն Հռոմում և ստիպված էին հեռանալ Իտալիայից։ Բրուտոսը մեկնում է Մակեդոնիա, որտեղ նա հավաքում է բանակ Կեսարի քաղաքական հետնորդների՝ Մարկոս Անտոնիոսի և Օկտավիանոս Կեսարի հետ պայքարելու համար։ Միանալով Գայոս Կասիոս Լոնգինոսի հետ Ք․ա․ 42 թվականի նոյեմբերին նա ճակատամարտում է Ֆիլիպներում, պարտություն է կրում և զոհվում[5]։ Արևմտյան մշակույթում Բրուտոսը դարձավ դավաճանության խորհրդանիշ։

Մարկոս Բրուտոս
Portrait Brutus Massimo.jpg
 
Կուսակցություն՝ Օպտիմատներ
Մասնագիտություն՝ փիլիսոփա, բանաստեղծ և Ancient Roman politician
Ծննդյան օր մոտ. մ. թ. ա. 85[1][2]
Ծննդավայր Հռոմ, Հռոմեական Հանրապետություն
Վախճանի օր հոկտեմբերի 23, մ. թ. ա. 42[1] կամ մ. թ. ա. 42[2]
Վախճանի վայր Ֆիլիպի, Macedonia, Հռոմեական Հանրապետություն
Դինաստիա Junii Bruti?
Քաղաքացիություն Հին Հռոմ
Հայր Մարկոս Յունիոս Բրուտոս ավագ[3][2][2]
Մայր Սերբիլիա Ցեպիոնիս[2][2]
Ամուսին Claudia?[2][2] և Պորցիա Կատոնա[2][2]

Բրուտոսի կերպարը գեղարվեստական ստեղծագործություններումԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Digital Prosopography of the Roman Republic
  3. http://journals.openedition.org/transtexts/492
  4. Плутарх, Катон Младший, 24
  5. Պլուտարքոս։ Բրուտոս
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 580