Նիկոլա դը Կոնդորսե

ֆրանսիացի գրող

Մարի Ժան Անտուան Նիկոլա դը Կոնդորսե (ֆր.՝ Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat, marquis de Condorcet, սեպտեմբերի 17, 1743(1743-09-17)[1][2][3][…], Ռիբմոն[4] - մարտի 29, 1794(1794-03-29)[1][2][3][…], Բուլ-լա-Ռեն[5]), մարքիզ, ֆրանսիացի փիլիսոփա-լուսավորիչ, մաթեմատիկոս, սոցիոլոգ և քաղաքական գործիչ։

Նիկոլա դը Կոնդորսե
Nicolas de Condorcet.PNG
 
Կուսակցություն՝ Ժիրոնդիստներ
Կրթություն՝ Փարիզի համալսարան
Մասնագիտություն՝ փիլիսոփա, մաթեմատիկոս, տնտեսագետ, քաղաքական գործիչ, քաղաքագետ, սոցիոլոգ, գրող և կենսագիր
Դավանանք աթեիզմ
Ծննդյան օր սեպտեմբերի 17, 1743(1743-09-17)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Ռիբմոն[4]
Վախճանի օր մարտի 29, 1794(1794-03-29)[1][2][3][…] (50 տարեկան)
Վախճանի վայր Բուլ-լա-Ռեն[5]
Գերեզման Պանթեոն (Փարիզ)
Թաղված Պանթեոն (Փարիզ)
Քաղաքացիություն Flag of France (1790–1794).svg Ֆրանսիա
Ի ծնե անուն ֆր.՝ Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat
Ամուսին Սոֆիա դը Կոնդորսե[6]
Զավակներ Elisa de Caritat de Condorcet?[7]
 
Պարգևներ

Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ

Մաթեմատիկական աշխատանքների համար 1769 թվականին ընտրվել է գիտությունների ակադեմիայի անդամ, 1782 թվականից՝ ֆրանսիայի ակադեմիայի անդամ։ Աշխատակցել է «Հանրագիտարանին»։

Esquisse d'un tableau historique des progres de l'esprit humain, 1795

1791 թվականին ընտրվել է օրենսդրական ժողովում։ Կոնվենտ է ներկայացրել սահմանադրության իր ժիրոնդիստական նախագիծը։ Ռոբհսպիեռի կառավարությունը Կոնդորսեին մեղադրել է դավադրության մեջ և հեռակա դատապարտել մահվան։

1794 թվականին ձերբակալվել է. խուսափելով հրապարակային մահապատժից՝ ինքնասպան է եղել։ Կոնդորսեն դեիզմի և սենսուալիզմի կողմնակից էր։ Պատմության զարգացումը բացատրել է մարդկային բանականության անսահման հնարավորությամբ։ Տնտեսագիտական հարցերում հետևել է ֆիզիոկրատներին։

Կոնդորսեն բնական իրավունքի կողմնակից էր։ Պաշտպանել է մասնավոր սեփականությունն ու գույքային անհավասարությունը, այն համարել անհրաժեշտ, նույնիսկ՝ օգտակար։ Պահանջել է ազգերի միջև անհավասարության ոչնչացում, պատերազմը համարել չարիք։ Կոնդորսեի գաղափարներն ունեցել են առաջադիմական նշանակություն, հատկապես Ռեստավրացիայի դարաշրջանում։

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Архив по истории математики Мактьютор
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Sycomore (фр.) / Assemblée nationale
  4. 4,0 4,1 4,2 Кондорсе Мари Жан Антуан Никола // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118521772 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  6. Dictionnaire des féministes (фр.): France XVIIIème - XXIème siècle / C. Bard, S. ChaperonPresses universitaires de France, 2017. — P. 337. — ISBN 978-2-13-078720-4
  7. Lundy D. R. The Peerage
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 569