Մառի Պեյլերյան

հայ խմբագիր

Մառի Պեյլերյան (մարտի 31, 1877(1877-03-31)[1], Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1915[2], Կոստանդնուպոլիս[1][3]), հայ խմբագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ։

Մառի Պեյլերյան
արմտ. հայ.՝ Մառի Պեյլերեան
Դիմանկար
Ծնվել էմարտի 31, 1877(1877-03-31)[1]
ԾննդավայրԿոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն
Մահացել է1915[2]
Մահվան վայրԿոստանդնուպոլիս[1]
Քաղաքացիություն Օսմանյան կայսրություն
ԿրթությունԷսայան վարժարան[2]
Մասնագիտությունխմբագիր, ուսուցչուհի, հասարակական գործիչ և ֆեմինիստ
ԱշխատավայրԱրտեմիս[2], Կեդրոնական վարժարան, Էսայան վարժարան և Հնչակ[2]
Զբաղեցրած պաշտոններգլխավոր խմբագիր
ԿուսակցությունՍոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն[2]

Կենսագրություն

խմբագրել

Մառի Պեյլերյանը ծնվել է 1877 թվականին, Պոլսում։ Կրթվել, և ապա դասավանդել է Կոստանդնուպոլսի Եսայան վարժարանում։ Ուսանողական տարիներից, որպես սկսնակ գրող, աշխատել է «Արևելք» թերթում[4]։ Ներգրավված է եղել Հնչակյան կուսակցության հայ ազատագրական շարժման մեջ։ Եղել է Կոստանդնուպոլսի 1895 թվականի սեպտեմբերի 18-ի «Բաբը Ալիի» խաղաղ ցույցի կազմակերպիչներից, որի պատճառով հետապնդվել է և անցել ընդհատակ։ 1896 թվականին, ձերբակալությունից խուսափելով, ապաստանել է Եգիպտոսում։

Պաշտոնավարելով Ալեքսանդրիայի հայկական վարժարանում՝ 1902-1903 թվականներին հիմնել ու խմբագրել է «Արտեմիս» ընտանեկան, գրական հանդեսը։ Պարբերականի հրապարակումից առաջ Պեյլերյանի ամուսինը՝ Ավո Նակաշյանը[4], Խրիմյան Հայրիկի աջակցությունը ստանալու նպատակով այցելել է Էջմիածին և ստացել նրա լիակատար աջակցությունը, ով է համաձայնել է նաև օգնել Պեյլերյանին իր նոր նախագծի հարցում[4]։

1908 թվականին Օսմանյան սահմանադրության վերահաստատումից հետո, Պեյլերյանը վերադարձել է Թուրքիա, դասավանդել Իզմիրի Կեդրոնական, ապա Եվդոկիայի հայկական վարժարաններում։ Աշխատել է նաև «Դէպի վեր» խորագրով իր ստեղծագործությունների հավաքածուի վրա[4]։ Զոհվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ։

Մառի Պեյլերյանի հրապարակախոսական, մանկավարժական երկերում, գրական ստեղծագործություններում արծածված են հայրենիքի ազատության, հայ կնոջ իրավահավասարության, մտավոր և ֆիզիկական դաստիարակության հարցեր։

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 AV Production (հայ.) — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Հայկական հարց (հայ.) / Կ. ԽուդավերդյանՀայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1996. — էջ 79.
  3. «Մառի Պեյլերյանի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում».
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Հայ ֆեմինիստ գրողները։ Թարգմանիչ՝ Դիանա Նիկոլյան, խմբագիր՝ Մարիամ Անտիկյան

Արտաքին հղումներ

խմբագրել

Աղբյուրներ

խմբագրել
 Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մառի Պեյլերյան» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։