Ճահճաեղինջ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Շրթնածաղկավորներ
Ընտանիք Խուլեղինջազգիներ
Ցեղ Ճահճաեղինջ
Լատիներեն անվանում
Lycopus
L. (1753)
Հոմանիշներ
Տիպիկ ներկայացուցիչներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Ճահճաեղինջ (լատ.՝ Lycopus), խուլեղինջազգիների (շրթնածաղկավորներ), ընտանիքի բազմամյա, կոճղարմատավոր խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 14 տեսակ։

ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝

  • ճահճաեղինջ եվրոպական (լատ.՝ L. europaeus)
  • ճահճաեղինջ բարձր (լատ.՝ L. exaltatus

ՏարածումԽմբագրել

 
Ճահճաեղինջ եվրոպական (Lycopus europaeus): Բուսաբանական նկարազարդումը Ա. Մասկլեի «Atlas des plantes de France» գրքի, 1891

Տարածված է գրեթե բոլոր մարզերում (Արարատի, Տավուշի, Արագածոտնի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլն)՝ ստորին և միջին լեռն, գոտիներում։ Բարձր ճահճաեղինջ հանդիպում է միայն Լոռու մարզում (Ձորագետի կիրճ, Ստեփանավան)։ Աճում է գետերի, առուների ափերին, գերխոնավ վայրերում, ճահճուտներում։

Կենսաբանական նկարագիրԽմբագրել

Ցողունը հասարակ է կամ ճյուղավորվող, կանգուն, քառանիստ, թավոտ կամ մերկ, բարձրությունը՝ 40-80 (120) սմ։ Տերևները երկարավուն-ձվաձև են՝ փետրաձև խորը կտրտված, մազմզուկապատ։ Ծաղիկները տերևածոցերում են, մանր, սպիտակ՝ ծիրանագույն բծերով։ Ծաղկում է հուլիսին։

Պտուղը եռանիստ ընկուզիկ է։ Ընկույզը հարթ է, ճահճաեղինջը ունի յուրահատուկ հոտ, որի պատճառով անասունները չեն ուտում։

Նշանակություն և կիրառումԽմբագրել

Պարունակում է աղաղանյութեր։ Ժողովրդական բժշկության մեջ պատրաստուկներն օգտագործում են որպես արյունահոսությունը դադարեցնող, սիրտանոթային, հանգստացնող միջոց։ Հյութից ստանում են սև և մուգ դարչնագույն ներկեր։ Մեղրատու է։

ԴասակարգումԽմբագրել

 
Lycopus virginicus.
 
Lycopus lucidus

Ճահճաեղինջի դասը ընդգրկում է 20 տեսակ[1]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Волкова Е. В. Род 1300. Зюзник — Lycopus L. // Флора СССР. В 30 т. / Начато при руководстве и под главной редакцией акад. В. Л. Комарова; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1954. — Т. XXI. — С. 591—596. — 703 с. — 3000 экз.
  • Xi-wen Li, Ian C. Hedge։ Lamiaceae։ Lycopus, S. 239 - textgleich wie gedruckter Text online, In։ Wu Zheng-yi & Peter H. Raven (Hrsg.)։ Flora of China, Volume 17 - Verbenaceae through Solanaceae, Science Press und Missouri Botanical Garden Press, Beijing und St. Louis, 1994. ISBN 0-915279-24-X
  • John M. Miller & Dieter H. Wilken, 2013։ Lycopus bei

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։