Կնանիք (պատմվածք)

Անտոն Չեխովի պատմվածքը

«Կնանիք» (ռուս.՝ Бабы), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի պատմվածքը` գրված 1891 թվականին։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1891 թվականի հունիսի 25-ին «Նոր ժամանակ թերթում»։

Կնանիք
ռուս.՝ Бабы
Титульный лист рассказа Чехова Бабы 1894 год.jpg
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ժանրպատմվածք
ՀեղինակԱնտոն Չեխով
ԵրկիրFlag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Ռուսական կայսրություն
Բնագիր լեզուռուսերեն
Գրվել է1891
Հրատարակությունհունիսի 25 (հուլիսի 7), 1891

ՀրապարակումներԽմբագրել

Պատմվածքն առաջին անգամ հրատարակվել է 1891 թվականի հունիսի 25-ին «Նոր ժամանակ թերթի» № 5502 համարում։ Որոշ փոփոխություններից հետո պատմվածքը ներառվել է Պալատ ժողովածուի թիվ 6 համարում (Սանկտ-Պետերբուրգ, 1893) և ժողովածուի 2-7 հրատարակություններում (1897-1899 թթ.):

1891 թվականի հուլիսին Իվան Գորբունով-Պասադովը Չեխովին դիմել է խնդրանքով՝ պատմվածքը հրատարակելու առանձին հրատարակությամբ. «... սա փայլուն պատմություն է տեղացի Տարտյուֆների, նողկալի, անբարոյական, աստվածավախ կեղծավորների մասին»։ Որոշակի ոճական բարելավումներից հետո Չեխովն այն ընդգրկել է իր երկերի ժողովածուի վեցերորդ հատորում, որն Ադոլֆ Մարքսը հրատարակել է 1889-1901 թվականներին[1]։

Պատմվածքը լույս տեսնելուց հետո այն արգելվել է դպրոցում և հանրային գրադարաններում սովորելու համար։ Կրթության նախարարության ակադեմիական կոմիտեի անդամ Դմիտրի Ավերկիևը «Կնանիք» պատմվածքի մասին ասել է. «Պատմությունը լավ է գրված, բայց նրա բարոյական հիմքերը չափազանց անկայուն են համարվում հանրային գրադարանների համար»։

Լև Տոլստոյը «Կնանիք» պատմվածքն ընդգրկել է Չեխովի լավագույն պատմությունների իր անձնական ցուցակում։ Չեխովի կենդանության օրոք պատմվածքը թարգմանվել է հունգարերեն, գերմաներեն և սերբերեն։

ՍյուժեԽմբագրել

Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում Ռայբուժ գյուղում՝ երկաթյա տանիքով երկհարկանի տանը։ Տանն իր ընտանիքի հետ ապրում է սեփականատերը՝ Ֆիլիպ Իվանովի Կաշինը՝ Դյուդյա մականունով։

Քաղքենի Մատվեյ Սավիչը գիշերը մնում է Կաշինի տանը։ Խոսակցությունից Դյուդյան տեղեկանում է, որ Մատվեյ Սավիչն ապրում է քաղաքում, տան սեփականատեր է, որ նա Կուզկինի հետ գնում է նայելու գերմանական գաղութարարներից վարձակալվող այգիները։

Դյուդյան Մատվեյ Սավիչին հարցնում է, թե որտեղից է գտել Կուզկինին։ Մատվեյ Սավիչը նրան պատմում է իր որդեգիր տղայի տարօրինակ ու ցնցող պատմությունը, որը նայում և իրեն պահում է վախեցած սպասուհու նման։

Դա ավելի շատ Կուզկինի մոր՝ Մաշենկայի պատմություն էր, որին Մատվեյ Սավիչը գայթակղել էր, երբ նրա ամուսինը` Վասյան, ծառայում էր բանակում։ Երբ Վասյան վերադարձավ, Մաշան հրաժարվեց վերադառնալ այն մարդու մոտ, որին ատում էր։ Վասյան մահանում է ենթադրաբար խոլերայից։ Այնուհետև գյուղում խոսակցություններ են տարածվում, որ Վասյան մահացել է ոչ թե իր մահով, այլ նրան մոլորեցրել է Մաշենկան։ Խոսակցությունները հասել են ղեկավարությանը։ Վասյային փորել հանել են և որովայնում հայտնաբերել մկնդեղ։ Ոստիկանները Մաշային և Կուզկային տարել են ոստիկանություն։ Մաշենկային բանտարկել են։ Դատարանը որոշում է կայացրել նրան ուղարկել Սիբիր 13 տարվա ազատազրկման։ Բայց նա չի հասել Սիբիր ... հիվանդացել և մահացել է բանտում, իսկ Կուզկային տուն են վերադարձրել։

Հաջորդ օրը Մատվեյ Սավիչը Կուզկայի հետ նստեց սայլակառք և հեռացան բակից։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Чехов А. П. Бабы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

  • Бабы, բնօրինակ ռուսերեն տեքստ
  • Бабы, два ранних (1908 и 1918) перевода на английский язык