Կարել Սաբինա (չեխ․՝ Karel Sabina, կեղծանունները՝ Arian Želinský, Leo Blass, դեկտեմբերի 29, 1813(1813-12-29)[1][2][3][…] կամ դեկտեմբերի 28, 1814(1814-12-28)[4], Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Lands of the Bohemian Crown, Ավստրիական կայսրություն[5] - նոյեմբերի 7, 1877(1877-11-07)[6], Պրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[6]), չեխ գրող, հրատարակիչ, դեմոկրատ, գրաքննադատ։

Կարել Սաբինա
Karel Sabina 1871 Maixner.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 29, 1813(1813-12-29)[1][2][3][…] կամ դեկտեմբերի 28, 1814(1814-12-28)[4]
ԾննդավայրՊրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Lands of the Bohemian Crown, Ավստրիական կայսրություն[5]
Վախճանվել էնոյեմբերի 7, 1877(1877-11-07)[6]
Վախճանի վայրՊրահա, Բոհեմիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[6]
ԳերեզմանՕլշանի գերեզմանատուն
Գրական անունArian Želinský[5], Leo Blass[5] և Robert Grün[5]
Մասնագիտությունթարգմանիչ, լրագրող, դրամատուրգ, լիբրետիստ, բանաստեղծ, գրական քննադատ, գրող և փիլիսոփա
Լեզուգերմաներեն, լեհերեն և չեխերեն[1][4]
Ազգությունչեխ
ՔաղաքացիությունFlag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիական կայսրություն և Flag of Bohemia.svg Բոհեմիա
ԱնդամակցությունՍերբիայի գիտության և արվեստի ակադեմիա
Karel Sabina Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Կարել Սաբինան ծնվել է 1813 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Պրահայում։ Մեծացել է աղքատության մեջ որմնադրի ու լվացարարի ընտանիքում։ Հետագայում նա հայտարարել է, որ ինքը լեհ ազնվականի ապօրինի զավակ է։ Սովորել է փիլիսոփայություն ու իրավունք, բայց այդպես էլ չի ավարտել ուսումը։

1848 թվականին եղել է չեխ արմատական դեմոկրատների առաջնորդներից մեկը, մասնակցել է մարտյան շարժմանը։ 1849 թվականին պետական դավաճանության մեղադրանքով ձերբակալվել է[7] ու 1851 թվականին 24 այլ անձանց հետ դատապարտվել է մահապատժի։ Սակայն կայսեր հրամանով մահապատիժը փոխարինվել է 18 տարվա ազատազրկմամբ։ 1857 թվականին Կարել Սաբինան ներում է ստացել մայիսի 8-ի համաներմամբ ու վերադարձել Պրահա։

Ողջ կյանքի ընթացքում ենթարկվել է քննադատական հետապնդումների։ Դեռ 1840-ական թվականների սկզբին Կարել Սաբինան գրել էր «Հուսյաններ» վեպը. գրաքննադատները 5 անգամ պահանջել են վերամշակել այն և հրատարակության թույլատրել են միայն առանձին պատմվածքների բաժանելուց հետո («Obrazy z XV а XVI stolètí», Պրահա, 1854

Կարել Սաբինան մահացել է 1877 թվականի նոյեմբերի 7-ին Պրահայում ծայրահեղ աղքատության մեջ. նրա մահվան պատճառը ընդհանուր հյուծումն էր[8]։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

ՔնարերգությունԽմբագրել

  • Básně (1841)

ՊատմվածքներԽմբագրել

  • Obrazy ze 14. a 15. věku (1844)
  • Povídky, pověsti, obrazy a novely (1845)

ՎեպերԽմբագրել

  • Hrobník(1837)
  • Vesničané (1847)
  • Jen tři léta! (1860)
  • Na poušti (1863)
  • Oživené hroby (1870) — jakýsi vězeňský deník, silné autobiografické prvky
  • Morana čili Svět a jeho nicoty (1874)
  • Předbřeznoví revoluční bouřliváci v Rakousku (1879)
  • Hedvika
  • Blouznění
  • Věčný ženich
  • Upomínka na K. H. Máchu

ԴրամաներԽմբագրել

  • Černá růže
  • Inzerát (1866)
  • Maloměstské klepny
  • Šašek Jiřího z Poděbrad

ԼիբրետոներԽմբագրել

  • Prodaná nevěsta
  • Braniboři v Čechách
  • Studna (V studni)
  • Starý ženich

Sonstige PublikationenԽմբագրել

  • Duchovní komunismus (1861)
  • Úvod povahopisný

Այլ ստեղծագործություններ.

  • «Basnie» (1844),
  • «Powidky, powiosti a nowellý» (1845),
  • «Napoleon Buonaparte» (1848),
  • «Jarosława» (1859),
  • «Wieczny ženich» (1858—1863),
  • «Hrobnik», նովել (3 հրատ., 1862),
  • «Jen trzi leta» (1860),
  • «Blouznieni» (1857),
  • «Diejepis literatury czeskoslowanske» (1860—1864),
  • «Duchowni Romunismus» (1861).

Leo Blass С. կեղծանունով հրատարակել է «Das Theater und Drama in Böhmen bis zum Anfange des XIX Jahrh.» (Պրահա, 1877)։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Slavomir Ravik։ Karel Sabina (portrét konfidenta). Prag 1992.
  • Emil Schneider։ Politische, religiöse und soziale Fragen bei Karel Havlicek, Karel Sabina und Svatopluk Čech. Prag 1938.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Discogs — 2000.
  3. 3,0 3,1 Энциклопедия Брокгауз (нем.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Wurzbach D. C. v. Sabina, Karl (нем.) // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Vol. 28. — S. 6.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jk01110239
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118750542 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  7. 1849
  8. Karel Sabina