Ժեկո Ռադև (բուլղար․՝ Жеко Жеков Радев, հուլիսի 31, 1875(1875-07-31), Նովի Պազար, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 24, 1934(1934-01-24), Սոֆիա, Բուլղարիայի թագավորություն), բուլղար գիտնական-աշխարհագրագետ, մանկավարժ, պրոֆեսոր, Բուլղարիայում գիտական գեոմորֆոլոգիայի հիմնադիր։

Ժեկո Ռադև
բուլղար․՝ Жеко Радев
Դիմանկար
Ծնվել էհուլիսի 31, 1875(1875-07-31)
ԾննդավայրՆովի Պազար, Օսմանյան կայսրություն
Մահացել էհունվարի 24, 1934(1934-01-24) (58 տարեկան)
Մահվան վայրՍոֆիա, Բուլղարիայի թագավորություն
ԳերեզմանՍոֆիայի կենտրոնական գերեզմանոց
ՔաղաքացիությունFlag of Bulgaria.svg Բուլղարիա
Ազգությունբուլղարացի
Մայրենի լեզուբուլղարերեն
ԿրթությունՍոֆիայի համալսարան և Հումբոլդտի համալսարան
Մասնագիտությունաշխարհագրագետ, գեոմորֆոլոգ, համալսարանի դասախոս և հետազոտող
ԱշխատավայրՍոֆիայի համալսարան

1918 թվականին Բուլղարական աշխարհագրական հասարակության հիմնադիրներից մեկն է[1][2]։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ժեկո Ռադևը ծնվել է 1875 թվականի հուլիսի 31-ին Նովի Պազար քաղաքում, Շումենի մարզ։ 1894 թվականին ավարտել է Շումենի մանկավարժական ուսումնարանը։ Տարրական դպրոցում աշխատել է որպես ուսուցիչ։ 1900 թվականից Սոֆիայի համալսարանում սովորել է մանկավարժություն և փիլիսոփայություն։ 1904 թվականին ավարտել է համալսարանը, որից հետո Բուրգասի գիմնազիայում ուսուցիչ է աշխատել։

1906 թվականի սկզբից եղել է պրոֆեսոր Աթանաս Իշիրկովի՝ Բուլղարիայում գիտական աշխարհագրության հիմնադրի օգնականը։

1911-1912 թվականներին պրոֆեսոր Ալբրեխտ Պենկի գլխավորությամբ Բեռլինում ստաժավորում է անցել։ Առաջին Բալկանյան պատերազմի սկիզբն ընդհատել է նրա ուսումը, որը շարունակել է 1913-1914 թվականներին։

1915 թվականին գրել է «Կարստային ձևեր Արևմտյան Ստարա Պլանինայում» մեծ գիտական աշխատությունը, որի հիման վրա արժանացել է ֆիզիկական աշխարհագրության դոցենտի գիտական աստիճանի։ Այդ դարի սկսել է գեոմորֆոլոգիայի մեթոդների և խնդիրների դասախոսությունների կուրս կարդալ։

1916 թվականին օգնել է Ա. Իշիրկովին Հյուսիսային Մակեդոնիայում գիտական արշավում, որը կազմակերպվել էր բուլղարական բանակի շտաբի կողմից։

1921 թվականին եղել է արտահաստիքային, իսկ 1927 թվականից՝ Սոֆիայի համալսարանի ֆիզիկական ամբիոնի վարիչ, ֆիզիկական աշխարհագրության պրոֆեսոր։

Ժեկո Ռադևը մահացել է 1934 թվականի հունվարի 24-ին Սոֆիայում՝ 58 տարեկան հասակում։

Ընտրյալ գիտական հրապարակումներԽմբագրել

Ժեկո Ռադևը ֆիզիկական աշխարհագրության և գեոմորֆոլոգիայի ոլորտում բազմաթիվ գիտական աշխատությունների հեղինակ է`

  • НѢколко бележки върху климата на гр. Бургасъ (1906)
  • НашитѢ селища въ връзка въ тѢхната надморска височина (1906, համահեղինակ)
  • Рила планина — орохидрографски бележки (1910)
  • Картометрически приносъ за изучаване на България (1910)
  • Географическо положение, граници и повърхнина на България (1910)
  • Карстови форми въ Западна Стара планина (1915)
  • Предметъ и методи на географията (1919)
  • Геоморфологически бѢлѢзи на българскитѢ земи и тѢхното значение за температурнитѢ и валежни отношения на страната (1919)
  • Природна скулптура по високите български планини (1920)
  • Геоморфологична работа на ледника (1921)
  • Ледникови следи въ облика на Пиринъ (1921)
  • Алпийски и подалпийски пояси на високитѢ български планини (1921)
  • РѢка ВѪча и нейната долина (1923)
  • Географска и етнографска Македония (1924)
  • Търновският проломъ и долината на р. Янтра (1925)
  • Източна Стара планина и долината на р. Камчия (1926)
  • Има ли следи от дилувиално заледяване на Витоша(1926)
  • Географска и етнографска България въ нейните исторически граници (1926)
  • Епигенетични проломи въ долината на р. Струма (1933).

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. „Известия на българското географско дружество кн II“, 1934 г., стр.5 – 14
  2. „Сп. Български туристъ кн I“, 1934 г., стр.13

Արտաքին հղումներԽմբագրել