Էրսան (հին հուն․՝ Ἔρσα, Ἔρση) հունական դիցաբանության մեջ ցողի աստվածուհին է[1]։

Էրսա
Distelbarth, Friedrich, Artemis-Selene-Relief, Bildfeld 6.jpg
Տեսակծովի հունական աստված
Սեռիգական
ՀայրԶևս
ՄայրՍելենե և Էոս

ԴիցաբանությունԽմբագրել

Էրսան, ինչպես իր երկու քույրերը՝ Պանդիան և Նեմեան, Զևսի և Լուսնի (Սելենե) դուստրն էր[1]: Էրսայի խոնավությունը սնուցում էր երկրի բույսերը, որոնք փոխվում էին՝ կախված Լուսնի ուժից:

Գրականության մեջԽմբագրել

Անտիկ գրականության մեջ Էրսա աստվածուհուն հիշատակում է երեք տեղ միայն Պլուտարքոսը՝ իր «Բարոյականություն» աշխատության մեջ: Այնտեղ նա մեջբերում է հույն բանաստեղծ Ալկմանին, ով ապրել է մ.թ.ա. 7-րդ դարում: Վերջինիս աշխատանքները հիմնականում կորել են, հիմնականում հայտնի են միայն առանձին հատվածներ, որոնք հետագայում մեջբերել են այլ հեղինակներ: Այնուամենայնիվ, Էրսայի անունը, ինչպես առասպելների մեկ այլ հերոսուհի Գերսայի (հին հուն․՝ Ἔρση) անունը, նշանակում է ցող: Այնուամենայնիվ, ըստ Ալկմանի, «հաստատ չէ, որ դու [Էրսան] կարող ես հավասարեցնել Սեկրոփսի և Ագլավրայի դուստր Գերսային, չնայած նրա [Էրսա] քույր Պանդրոսոսը անուն ունի, որը նրան նույնպես կապում է ցողի հետ»:

ԿերպարվեստումԽմբագրել

 
Ֆրիդրիխ(չաշխատող հղում) Դիսթելբարտ. Արտեմիս-Սելենեի բարձր ռելիեֆը Շտուտգարտի Ռոզենշտեյնյան պալատի վերնաճակատ վրա: 1830 թ,

Էրսա աստվածուհու պատկերով անտիկ հուշարձաններ կամ ընդհանրապես գոյություն չեն ունեցել, կամ դրանք մեզ չեն հասել։ Միակ ստեղծագործությունը, որտեղ պատկերված է նրա կերպարը, ավազաքարերից հարթաքանդակն է, որը 1830 թվականին պատրաստել է Ֆրիդրիխ Դիստելբարտը՝ նկարիչ Յոհան Ֆրիդրիխ Դիտրիխի նախագծով, գերմանական Շտուտգարտում՝ Ռոզենշտայն պալատի գլխավոր մուտքի վրա։ Ֆրիզայի վրա, ի թիվս այլ բաների, պատկերված են Սելենեն (կամ Արտեմիսը), որը ջահը ձեռքին սլանում է երկու ձիերի վրա, և երիտասարդ էրսա աստվածուհին, որը սավառնում է իր մոր ետևից:

Վյուրտեմբերգի Դքսության շինարարության և այգեգործության վարչության ղեկավար Էռնստ Էբերհարդ Սեյֆերը, ով բարձրաքանդակի մասին տեղեկատվություն է ստացել անմիջապես Ի. Ֆ. Դիտրիխից, այսպես է նկարագրել նրա աշխատանքը. «Նրա (Սելենեյի կամ Արտեմիսի) ետևում Ցողը ճախրում է կանացի պատանեկության մեջ» («Hinter ihr schwebt der Thau in weiblicher Jugend»): Իհարկե, երկու աստվածուհիներից, որոնք մարմնավորում են ցողը, Էրսը և Գերսան, նա կարող էր նկատի ունենալ միայն Էրսային, քանի որ նա էր Սելենեի դուստրը[2]:

 
300x300փքս(չաշխատող հղում)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Эрса Archived 2020-11-16 at the Wayback Machine. // Мифология и легенды Вики. Fandom.
  2. E. E. F. von Seyffer. Seyffer 1831. — S. 30.

Արտաքին հղումներԽմբագրել

  • Гесиод. Теогония. Полное собрание текстов / Пер. В. В. Вересаева, О. П. Цыбенко. Вступительная статья В. Н. Ярхо. Комментарии О. П. Цыбенко и В. Н. Ярхо. — М.: Лабиринт, 2001. — 256 с.