Բացել գլխավոր ցանկը

Ենիսեյ (ռուս.՝ Енисей), գետ Մոնղոլիայում, Ռուսաստանում (Տուվա, Կրասնոյարսկի երկրամաս, Խակասիա, Իրկուտսկի մարզ, Բուրյաթիա, Անդրբայկալի երկրամաս)։

Ենիսեյ (գետ)
Beldir.jpg
Մեծ Ենիսեյի և Փոքր Ենիսեյի միախառնման վայրը Կիզիլ քաղաքի մոտ
Enisey.png
Բնութագիր
Երկարություն3487
Ավազանի մակերես2 580 000 կմ²
ԱվազանԿարայի ծով
Ջրի ծախս19800
Ջրահոսք
ԱկունքՓոքր Ենիսեյի և Մեծ Ենիսեյի միախառնման վայր
 · Ակունքի տեղակայումՏիվա
 · Բարձրություն3300 մ
 · Կոորդինատներ51°43′42.7″ հս․ լ. 94°27′18.3″ ավ. ե. / 51.728528° հս․. լ. 94.455083° ավ. ե. / 51.728528; 94.455083
ԳետաբերանԿարայի ծով
 · Գետաբերանի տեղակայումԿարայի ծով
 · Կոորդինատներ71°49′46.9″ հս․ լ. 82°42′57.8″ ավ. ե. / 71.829694° հս․. լ. 82.716056° ավ. ե. / 71.829694; 82.716056Կոորդինատներ: 71°49′46.9″ հս․ լ. 82°42′57.8″ ավ. ե. / 71.829694° հս․. լ. 82.716056° ավ. ե. / 71.829694; 82.716056
Տեղակայում
Հոսող հոսքերԱբական գետ[1][2], Kas River?, Sym River?, Yeloguy?, Turukhan River?, Mana River?, Kan River?, Անգարա, Bolshoy Pit?, Պոդկամեննայա Տունգուսկա, Bakhta?, Ստորին Տունգուսկա, Q164907?, Bolshaya Kheta River?, Կուրեյկա, Khemchik River?, Khantayka River?, Kem?, Dubches?, Oya River?, Little Yenisei River?, Bolshoy Yenisei River?, Tanama?, Bazaikha River?, Kacha River?, Q2345600?, Sukhaya Tunguska?, Q2566311?, Kantegir River?, Averina?, Q4062397?, Antsiferovka?, Q4073614?, Q4075968?, Berëzovka?, Q4086451?, Q4091154?, Q4091155?, Q4091186?, Bol'shaya Bobrovka?, Bol'shaya Varlamovka?, Bol'shaya Vesnina?, Q4091270?, Bol'shaya Igarka?, Q4091489?, Bol'shaya Sliznëva?, Մեծ Տել, Bol'shaya Shorikha?, Buzim?, Byuza?, Q4108672?, Q4108833?, Q4130441?, Galaktyonyha River?, Q4147344?, Q4148537?, Q4151150?, Q4151148?, Q4156561?, Dërbina?, Dzhoy?, Dorofeyevskaya?, Dudinka?, Yezagash?, Q4175493?, Q4176487?, Yesaulovka?, Q4197313?, Q4200073?, Q4203664?, Kazantseva?, Q4208234?, Kazyrsug?, Q4214708?, Karynsuk?, Kimbirka?, Q4222714?, Q4227362?, Koma?, Komsa?, Q4244765?, Q4249659?, Q4251009?, Q4254400?, Q4265149?, Lugavka?, Q4276663?, Q4277305?, Malaya Kheta?, Q4277519?, Q4279331?, Q4288925?, Q4295961?, Q4301663?, Q4317021?, Q4319114?, Q4319328?, Q4319379?, Q4319414?, Q4319960?, Q4321724?, Q4337786?, Q4342225?, Q4342275?, Q4368505?, Q4370431?, Q4370591?, Q4374713?, Q4378596?, Protoka Surgutikha?, Pucheglazikha?, Q4385778?, Q4397832?, Rudikovka?, Q4403932?, Q4404005?, Q4407984?, Q4408493?, Q4408832?, Q4406169?, Q4415425?, Q4416427?, Q4416866?, Q4438672?, Q4438710?, Q4442838?, Sumarochikha?, Sukharikha?, Sukhaya Dudinka?, Q4452423?, Q4452574?, Q4452935?, Q4456493?, Q4458122?, Q4460575?, Q4461548?, Q4464707?, Q4464916?, Q4468543?, Q4470247?, Fat'yanikha?, Q4484374?, Fokina?, Q4499464?, Q4506756?, Chaa-Khol'?, Chërnaya?, Q4516477?, Q4519322?, Q4519847?, Q4523804?, Elegest?, Erbek?, Bol'shaya Yudinka?, Yun'yakha?, Q4534766?, Q4535334?, Yagodkina?, Q4536416?, Yakovleva?, Q4537524?, Q4537945?, Q4538482?, Q14915308?, Q15985171?, Q15985176?, Garevka? և Q19614525?
Ջրի մարմիններSayano–Shushenskoye Reservoir? և Krasnoyarsk Reservoir?
ԵրկիրՄոնղոլիա Մոնղոլիա
Ռուսաստան Ռուսաստան
ԵրկրամասՏուվա, Կրասնոյարսկի երկրամաս, Խակասիա, Իրկուտսկի մարզ, Բուրյաթիա, Անդրբայկալ երկրամաս
ՋրահավաքԵնիսեյի ավազան

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Ենիսեյ գետը սկիզբ է առնում Փոքր Ենիսեյի և Մեծ Ենիսեյի միախառնման վայրից և թափվում է Կարայի ծով։ Գետը պատկանում է Կարայի ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 3300 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում Կիզիլ, Շագոնար, Սայանոգորսկ, Մինուսինսկ, Աբական, Դիվնոգորսկ, Կրասնոյարսկ, Սոսնովոբորսկ, Ժելեզնոգորսկ, Ենիսեյսկ, Իգարկա, Դուդինկա քաղաքները և Չերյոմուշկի, Մայնա, Շուշենսկոյե, Ուստ-Աբական, Նովոսյոլովո, Բերյոզովկա, Ատամանովո, Կազաչինսկոյե, Տուրուխանսկ, Կուրեյկա, Ուստ-Պորտ, Կարաուլ բնակավայրերը։

ԱնվանումԽմբագրել

Անվանումն առաջացել է գետի էվենկերեն Իոանեսի անվանումից, որը բառացի նշանակում է «մեծ ջուր, գետ»։ Տուվայի Հանրապետության սահմաններում կոչվում է Վերին Ենիսեյ (տուվիներեն՝ Ուլուգ֊Խեմ, բառացի՝ «մեծ գետ»)[3]։

ՀիդրոգրաֆիաԽմբագրել

Ենիսեյ գետի երկարությունը կազմում է 3487 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 2580000 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 19800 մ3։

ՎտակներԽմբագրել

Ենիսեյ գետի վտակներն են ձախից՝ Խեմչիկ, Կանտեգիր, Աբական, Կեմ, Կաս, Սիմ, Դուբչես, Ելոգույ, Տուրուխան, Փոքր Խետա, Մեծ Խետա, Տանամա, Գրյազնուխա, աջից՝ Ուս, Կեբեժ, Տուբա, Սիդա, Սիսիմ, Մանա, Կան, Անգարա, Մեծ Պիտ, Պոդկամեննայա Տունգուսկա, Բախտա, Ստորին Տունգուսկա, Կուրեյկա, Խանտայկա, Դուդինկա գետերը։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Абакан // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1890. — Т. I. — С. 11.
  2. А. Л. К. Абаканъ // Энциклопедический лексиконСПб.: 1835. — Т. 1. — С. 8.
  3. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս»