Դմիտրի Անդրեևիչ Ֆուրմանով (ռուս.՝ Дмитрий Андреевич Фурманов, հոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1891, Ֆուրմանով, Իվանովոյի մարզ - մարտի 15, 1926(1926-03-15)[1] կամ մարտի 25, 1926(1926-03-25)[2], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), ռուս խորհրդային գրող, ԽՄԿԿ անդամ՝ 1918 թ.-ից։

Դմիտրի Ֆուրմանով
Furmanov by malutin.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1891
ԾննդավայրՖուրմանով, Իվանովոյի մարզ
Վախճանվել էմարտի 15, 1926(1926-03-15)[1] (34 տարեկանում) կամ մարտի 25, 1926(1926-03-25)[2] (34 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
Մասնագիտությունգրող, հեղափոխական, սցենարիստ և զինծառայող
Լեզուռուսերեն
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Խորհրդային Ռուսաստան
ԿրթությունՄոսկվայի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետ
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ՊարգևներԿարմիր դրոշի շքանշան
ԱմուսինԱննա Ստեշենկո
Դմիտրի Ֆուրմանով Վիքիքաղվածքում
Dmitry Furmanov Վիքիպահեստում

Կենսագրություն և գործունեությունԽմբագրել

1912-14 թթ. սովորել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-18) ժամանակ կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ․ 1915 թ.-ին սանիտարական ջոկատի կազմում մասնակցել է Սարիղամիշում, Ալեքսանդրապոլում, Երևանում տեղի ունեցած կռիվներին։ 1917-18 թթ.՝ էսէռ մաքսիմալիստ, այնուհետև՝ անարխիստ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության օրերին եղել է հեղափոխական շտաբի նախագահ, 1919-21 թթ.-ին՝ քաղաքացիական պատերազմի ռազմաճակատներում Չապաևյան դիվիզիայի կոմիսար, Թուրքեստանյան ռազմաճակատի քաղվարչության պետ և այլն։ Ֆուրմանովը գլխավորել է Կուրանում վրանգելյան դեսանտի վերացումը։ 1921 թվականից ապրել է Մոսկվայում։ 1924 թ.-ին ավարտել է առաջին պետական համալսարանի հասարակական գիտությունների ֆակուլտետը։ 1924-25 թթ.-ին պրոլետգրողների մոսկովյան ասոցիացիայի քարտուղարն էր։

Քաղաքացիական կռիվների տարիներին Դմիտրի Ֆուրմանովը հանդես է եկել հիմնականում իբրև հրապարակագիր։ Կուրանում վրանգելականների ջախջախման մասին է առաջին խոշոր ստեղծագործությունը՝ «Կարմիր դեսանտ» վիպակը (1922, հայ․ հրտ․ 1936)։ Ֆուրմանովին համընդհանուր ճանաչում են բերել «Չապաև» (1923, հայ հրտ. 1951) և «Խռովություն» (1925, հայ․ հրտ․ 1934) վեպերը, որոնցում, մեկնակետ ընդունելով իր տեսածն ու ապրածը, պատմականորեն հավաստի փաստերը, նա հասել է գաղափարագեղագիտական մեծ ընդհանրացումների։ «Չապաև»-ը 20-ական թթ․ խորհրդային արձակի լավագույն գործերից է․։ «Խռովություն»-ում շոշափված է պրոլետարական հումանիզմի թեման, ցույց է արված կոմունիստների գաղափարաբարոյական բարձր նկարագիրը։

Ֆուրմանովի երկերը թարգմանվել են ԽՍՀՄ ժողովուրդների և օտար լեզուներով, բեմականացվել են, էկրանավորվել․ համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել Գ․ Ն․ և Մ․ Դ․ Վասիլևների «Չապաև» կինոնկարը։

Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։

Դ. Ֆուրմանովի երկերը հայերենԽմբագրել

  • Երեք մահապատիժ (հատված «Չապաև» վեպից), Ե., Պետհրատ, 1930, 16 էջ: Ռուս. թարգմ.՝ Գրաբիոս:
  • Կարմիր դեսանտ (պատմվածք), Ռոստով-Դոն, Ազով-Սևծովյան երկրհրատ, 1936, 39 էջ: Ռուս. թարգմ.՝ Շվարդ:

ԵրկերԽմբագրել

Собр․ соч․, т․ 1-4, Մոսկվա․, 1960—61․

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Фурманов Дмитрий Андреевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։