Ալհամբրա. Իսպանիա (Սուրենյանց)

Վարդգես Սուրենյանցի կտավ

«Ալհամբրա. Իսպանիա», նկարիչ Վարդգես Սուրենյանցի լավագույն բնանկարներից։ 1897 թվականին Սուրենյանցը ուղևորվում է Իսպանիա, վրձնում մի շարք պատկերներ, որոնք ներկայացնում են մավրիտանական ճարտարապետություն։ Վերջիններիս շարքում աչքի է ընկնում նաև Ալհամբրա մզկիթի բակը պատկերող 1898 թվականի կտավը, որը ներկայացվել է Շարժական Գեղարվեստական Ցուցահանդեսների ընկերության 26-րդ ցուցահանդեսում[1]։ Այժմ ներկայացվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում մշտական ցուցադրությամբ[2]։

Picto infobox artiste.png
Ալհամբրա. Իսպանիա
Суренянц, Альгамбра. Испания, 1898.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչՎարդգես Սուրենյանց
տարի1898
բարձրություն31,5 սանտիմետր
լայնություն19,5 սանտիմետր
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էՀայաստանի ազգային պատկերասրահ
հավաքածուՀայաստանի ազգային պատկերասրահ
սեփականատերՀայաստանի ազգային պատկերասրահ
Ծանոթագրություններ

ԹեմատիկաԽմբագրել

Սուրենյանցի հրապուրվածությունը ճարտարապետական շինությունների ներքին հարդարանքով առավելապես երևում է 1897-1898 թվականներին Ֆրանսիա և Իսպանիա կատարած ուղևորության ժամանակ վրձնած մի շարք պատկերներում։ «Ալհամբրա» կտավը լավ պատկերացում է տալիս մավրիտանական ճարտարապետության վերաբերյալ։ Մավրիտանական ճարտարապետությունը ծնունդ է առել 8-րդ դարում և զարգացել մինչև 15-րդ դարը Իսպանիայում արաբների տիրապետության շրջանում։ Այն ներկայացնում է Արևելքի ու Արևմուտքի 2 ժողովուրդների՝ արաբների և իսպանացիների մշակույթների փոխազդեցության հետևանքը՝ համաշխարհային ճարտարապետության մեջ գրավելով իր ինքնուրույն տեղը՝ որպես ինքնատիպ ոճ[3]։

Ինչպես «Ալհամբրա» կտավի, այնպես էլ Սուրենյանցի՝ ճարտարապետական շինության ներքին տարածություններ ներկայացնող մյուս պատկերների առաջին հատվածները կամ նրանց առանցքները շեշտված են սյուների միջոցով, որոնք իրենց հորինվածքային կառուցմամբ պատկերված են մոտ 120° անկյան տակ[4]։

ՆկարագրությունԽմբագրել

Կտավում պալատի փոքրիկ անկյունը բավարար պատկերացում է տալիս Արևելքի տիրակալների ճոխ ապրելակերպի մասին։ Սուրենյանցն ընտրել է շատ հարմար դիտակետ, որտեղից երևացող արաբեսկներով զարդարված կամարների շարքը ներդաշնակ հաջորդականությամբ հեռանում է դեպի խորքը, ստեղծում գեղանկարչական հնարավորություն ստվերների մեջ ընկղմելու դրանք, հարստացնելու երանգների բազմազանությունը, դրանց միջոցով ընդգծելու արևելյան ճարտարապետության փարթամությունը[3]։

Նկարիչը խորությունն ու տարածականությունը տանում է պլաններով, որտեղ անցումները կայուն են։ Հմտորեն է կիրառված թե՛ գծային, թե՛ գունային հեռանկարը։ Տարածական խորությունը շատ լավ է նպաստում դիմացի բաց պատուհանից երևացող, արևով ողողված քաղաքի բնանկարը։ Ուշադիր մշակված բազմաթիվ զարդանկարները պահպանել են իրենց ներքին կառուցվածքը և գեղանկարչորեն միահյուսվել են պատկերի ընդհանուր կոլորիտին՝ թողնելով շատ հաճելի տպավորություն։ Տեղ-տեղ օգտագործած տաք օխրայի բաց երանգներով ստեղծված է արտացոլման կատարյալ տպավորություն[3]։ Շագանակագույնի երանգները խոյակ են ու ու նրբահյուս զարդաքանդակ։ Ալհամբրայի սյուները նկարիչը հետագայում օգտագործում է «Իսպանուհիներ» գողտրիկ կտավում[1]։

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Ղազարյան Մանյա (1960)։ Վարդգես Սուրենյանց։ Երևան 
  2. «Սուրենյանց Վարդգես Հակոբի»։ www.gallery.am։ Վերցված է 2022-08-12 
  3. 3,0 3,1 3,2 Մարտիկյան Եղիշե (1975)։ Հայկական կերպարվեստի պատմություն։ Երևան: «Հայաստան» 
  4. Զոհրաբյան Շուշանիկ (2014)։ Վարդգես Սուրենյանցի նկարների կոմպոզիցիոն-տարածաչափական առանձնահատկությունները։ Երևան