Բացել գլխավոր ցանկը

Վահրամ Թորգոմյան

հայ բժիշկ, բանասեր, պատմաբան

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Փարիզում։ 1884 թվականին ավարտել է Փարիզի համալսարանը, վերադարձել ծննդավայր և իր բժշկական գործունեությանը զուգընթաց մասնակցել հասարակական, մշակութային կյանքին։ Եղել է Կ. Պոլսի Կայսերական բժշկական ընկերության փոխնախագահ (1884), Հիգիենային բարձրագույն խորհրդի անդամ: 1923 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ուսումնասիրել Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության և Փարիզի Ազգային գրադարանների հայ բժշկության պատմությանը վերաբերող ձեռագրերը, գրել աշխատություններ, XVIII-XIX դդ. հայ բժիշկների կենսագրականներ: Հրատարակել է Երեմիա Չելեպիի «Պատմութիւն Ստամբուլայ» (հ. 1-3) երկը: Եղել է Ռումինիայի բժշկապատմաբանների ընկերության պատվավոր անդամ, արժանացել ֆրանսիայի կառավարության «Officier d A՝cademie» կոչման[1]:

Ստեղծագործական ուղիԽմբագրել

1880-ականների վերջերից հրատարակել է գրքույկներ, գերազանցապես դպրոցական բժշկության հետ կապված հարցերի մասին։ Մամուլում հանդես է եկել բանասիրական հոդվածներով։ Մոտ երեք հատորանոց ընդարձակ և հմտալից ծանոթագրություններով հրատարակել է Երեմիա Չելեպիի «Պատմություն Ստամբոլա» չափածո երկը, որի Ա հատորը (տեքստը և ծանոթագրություններ), լույս է տեսել Վիեննայում 1913 թվականին, իսկ Բ և Գ հատորները Մեծ եղեռնից հետո՝ դարձյալ Վիեննայում։ Դեռևս 90-ականներից պարբերական մամուլում, հատկապես Վիեննայի «Հանդես ամսօրյայում» լույս է ընծայել բազմաթիվ հետազոտություններ հայ բժշկության առանձին հարցերի և հայ հին բժիշկների մասին։ Թուրքիայում քեմալական շարժման հաղթանակից հետո մեկնել է Փարիզ, շարունակել բանասիրական բեղմնավոր աշխատանքը։ Ուսումնասիրել է Վենետիկի Մխիթարյանների հարուստ մատենադարանը, Փարիզի Ազգային մատենադարանի բժշկական ձեռագրերը և «Բազմավեպում» հրատարակել մի ընդարձակ հոդվածաշար։ Իր երկարամյա բանասիրական գործունեության ընթացքում տպագրել է շուրջ հարյուր աշխատություն[2], որոնք փաստական հարուստ նյութ են պարունակում հասարակական մտքի պատմության վերաբերող։ Կ. Պոլսում եղել է Կայսերական բժշկական ընկերության փոխնախագահ (1884)[3]:

ԵրկերԽմբագրել

  • Դիեցումն: Կ. Պոլիս: տպ. Գ. Պաղտատլեան, 1888: 110 էջ[4]:
  • Բժիշկ տօքթ. Սերվիչէն էֆենտի: Վիեննա: տպ. Մխիթարեան, 1893: 26էջ:
  • Արդի հնդկահայ բժիշկներ, մաս I, Վնե., 1896[5]:
  • Դպրոցական առողջապահութիւն, Վենետիկ, 1909[6]:
  • Ստեփանոս բժիշկ Շէհրիմանեան: Վիեննա: տպ. Մխիթարեան, 1911: 303-308 էջ[7]:
  • Յիսնամեակ բժշկութեան տօքթ. Հ. Պ. Մատթէոսեանի 1863-1913[8]:
  • Տեղեկագիր հայ բժշկական միութեան : Տարի Գ: Բերա: տպ. Ս. Օհանեան, 1919: 23 էջ[9]:
  • Հարիւրամեակ Րէստէնի բժշկական հրատարակութեան: Վենետիկ: տպ. Ս. Ղազար, 1922: 52 էջ[10]:
  • Հայ բժշկական արձանագրութիւնք, Վենետիկ, 1931[11]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005:
  2. «ԹՈՐԳՈՄԵԱՆ ՎԱՀՐԱՄ»։ www.digilib.am (հայերեն)։ Վերցված է 2019-03-06 
  3. Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ Կենսագրական բառարան, հատոր Ա։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 371-372 
  4. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1888)։ Դիեցումն։ Կ. Պոլիս: տպ. Գ. Պաղտատլեան 
  5. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1896)։ Արդի հնդկահայ բժիշկներ. Մասն առաջին։ Վիեննա: տպ. Մխիթարեան 
  6. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1908)։ Դպրոցական առողջապահութիւն: Դասախօսութիւններ։ Վենետիկ: Ի Ս. Ղազար 
  7. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1911)։ Ստեփանոս բժիշկ Շէհրիմանեան։ Վիեննա: տպ. Մխիթարեան 
  8. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1913)։ Յիսնամեակ բժշկութեան տօքթ. Հ.Պ. Մատթէոսեանի 1863-1913։ Վիեննա: տպ. Մխիթարեան 
  9. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1919)։ Տեղեկագիր հայ բժշկական միութեան. Տարի Գ։ Բերա: տպ. Ս. Օհանեան 
  10. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1922)։ Հարիւրամեակ Րէստէնի բժշկական հրատարակութեան։ Վենետիկ: տպ. Ս. Ղազար 
  11. Թորգոմյան Վահրամ Հարությունի (1931)։ Հայ բժշկական արձանագրաբանութիւն։ Վենետիկ: տպ. Ս. Ղազար