Ստեփանոս Ապարանցի (ինչպես նաև Ստեփանոս Մոկացի, հայ բանաստեղծ և 10-րդ դարի եկեղեցական գործիչ[1]։

Ստեփանոս Ապարանցի
Մասնագիտությունգրող
Լեզուհայերեն
Ժանրերշարական

Կյանք և ստեղծագործությունԽմբագրել

Եղել է Մոկքի եպիսկոպոսը[2]։ 970 թվականին սկսում է Ապարան գյուղի Սուրբ Խաչ վանական համալիրի (նաև Սուրբ Նշան) Ս. Ստեփանոս և Ս. Աստվածածին եկեղեցիների շինարարությունը։ Շինարարության համար ֆինանսական միջոցներ ստանալու նպատակով բյուզանդական կայսր Բարսեղ II-ը մի փոքր հող է ուղարկում վանքից, որը հայտնի էր իր հրաշագործ հատկություններով: Ի պատասխան, Վասիլի կայսրը, բացի նյութական օգնությունից, նվիրում է Երուսաղեմից վանք և մասունքներ, այդ թվում՝ ոսկեզօծ պատյան, որտեղ պահվում էին Կույս Մարիամի հագուստի մասնիկներ, Կյանքի ծառը և Փշե պսակը: Ստացված միջոցներով, բացի ծրագրվածից, Ստեփանոսը ևս երեք մատուռ է կառուցել։ Շինարարությունն ավարտելուց հետո նոր եկեղեցիների օծման ճոխ արարողություն է անցկացնում։ Արարողությանը ներկա Գրիգոր Նարեկացին հետագայում Ստեփանոսի խնդրանքով գրեց «Ապարանից խաչի պատմութիւն»[3].

Գրել է եկեղեցական օրհներգեր, հայտնի է որպես «Սրբութիւն սրբոց» շարականի հեղինակ (983 թվական), գրված Բարսեղ II-ի նվիրատվությունների առիթով[1]: Զգալիորեն նպաստել է Անիի երաժշտա-բանաստեղծական արվեստի զարգացմանը[4]: «Սրբութիւն սրբոց»-ը գրված է ակրոստիքոսով, բաղկացած է 3 տնից՝ յուրաքանչյուրը 8 տող, տողատակի առաջին տառերը յուրաքանչյուր տողում կազմում են հեղինակի անունը՝ Ստեփանոս։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 А. Аревшатян Еще раз к вопросу о личности Степаноса Сюнеци. // Историо-филологический журнал НАН РА. — 2003. — № 3. — С. 153—160.
  2. А. Аревшатян Музыкальное наследие Григора Магистроса. // Историо-филологический журнал НАН РА. — 2012. — № 3. — С. 78—93.
  3. Энциклопедия "Христианская Армения", Ապարանից Ս. Խաչ Վանք Archived 2015-10-01 at the Wayback Machine., Ереван, 2002, стр. 71
  4. А. Аревшатян, Роль Ани в истории армянской музыкальной культуры, на арм.

Արտաքին հղումներԽմբագրել