Սումբար, սակավաջուր գետ Թուրքմենստանում և Իրանում, վերին հոսանքում ձևավորում է այս երկրների սահմանային հատվածամասը, Աթրեկ գետի աջ և ամենախոշոր վտակը։ Սումբարի երկարությունը 245 կմ է, ավազանը՝ մոտ 8300 կմ²[1]։

Սումբար
Iran relief location map.jpg
Բնութագիր
Երկարություն245
Ավազանի մակերես8300 կմ²
ԱվազանԿասպից ծով
Ջրահոսք
ԱկունքԴայնեսու/Կուլունսու
Ակունքի տեղակայում38.189962/57.002536
Գետաբերանի տեղակայում37.991208/55.274016
Կոորդինատներ
Տեղակայում
Հոսող հոսքերChandyr River?
ԵրկիրԹուրքմենստան Թուրքմենստան, Իրան
ԵրկրամասԻրան Իրան
ՋրահավաքQ82268699?

ՋրագրությունԽմբագրել

Գետի ակունքը գտնվում է Կոպետդաղի լեռներում, Դայնեսու և Կուլունսու գետերի միախառնման տեղում, երկրների սահմանագծին։ Ստորին հոսանքում տարեկան 2-5 ամիս գետը պարբերաբար ցամաքում է։ Սնուցումը առավելապես անձրևային և գրունտային է։ Խոշորագույն վտակը Չանդիր գետն է։ Սումբարի ջրերը 19-րդ դարի վերջերից օգտագործում են մերձակա հողատարածքները ոռոգելու համար, որի արդյունքում այն մինչև Աթրեկ չի հասնում։ Սրա հետ կապված Աթրեկն ինքը հազվադեպ է հասնում Կասպից ծով։ Սումբարի հովիտը հին ժամանակներից ի վեր հայտնի է որպես մերձարևադարձային այգեգործության օազիս, այն ամենատաք տարածքն է ոչ միայն Թուրքմենստանում, այլ նաև նախկին խորհրդային Միջին Ասիայում՝ ընդհանրապես։ Սումբարի ավազանին բնորոշ է իրանական մերձարևադարձային տիպի շատ մեղմ ձմեռը։ Այստեղ կլիման մեղմում են Կասպից ծովի հարավային, ավելի տաք և ավելի խորը հատվածները, ինչպես նաև օազիսը հյուսիսային սառը քամիներից պաշտպանող Կոպետ Դաղ լեռնաշղթան։ Որպես հետևանք, Կարա կալայում (Մահտումկուլի) միջին ջերմաստիճանը հունվարին հասնում է Միջին Ասիայի համար ռեկորդային բարձր նիշի՝ + 4,2°, ինչը մոտավորապես համապատասխանում է Միսխորի միջին հունվարյան ջերմաստիճանին[2]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Большая советская энциклопедия
  2. «Общая характеристика Средней Азии и Казахстана»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-12-23-ին։ Վերցված է 2017-11-02