Ուրի մեծ զիկկուրատ ( Էտեմեննիգուրու զիկկուրատ [1]), Հին Միջագետքի առավել պահպանված տաճարային համալիր: Կառուցվել է մ.թ.ա. XXI դարում ( մոտ մ.թ.ա. 2047թվական) Ուր քաղաքում Ուր-Նամմու և Շուլգի արքաների կողմից, ինչպես և Էկիշնուգալ տաճարը, նվիրված է եղել լուսնի աստված Նաննային: Բազմիցս վերակառուցվել է և զգալիորեն ընդլայնվել նորբաբելոնյան արքա Նաբոնիդի կողմից:

Ուրի զիկկուրատ

ՊատմությունԽմբագրել

Զիկկուրատի շինարարությունն իրականացրել է Ուրի երրորդ հարստությունը, որը աքքադացիների և գուտիների հարձակումից հետո վերականգնեց պետականությունը: Զիկկուրատը կոչված էր ծառայելու ոչ միայն որպես տաճար, այլ նաև՝ հասարակական հաստատություն, արխիվ և արքայական պալատ: Նրա գագաթից քաղաքը երևում էր, ինչպես ափի մեջ:

Զիկկուրտը 20-մետրանոց աղյուսե կառույց էր՝ տեղադրված տարբեր լայնության հենահարթակների վրա, 64մХ46մ հատակագծային չափերով և երեք հարկով: Հիմքը շարված էր հում աղյուսից, արտաքին պատերը՝ երեսպատված քարասալերով[1]:

 
Զիկկուրատի ենթադրյալ տեսքը

Կառույցի ամբողջ մակերեսը երեսպատված էր բիտումով վերամշակված աղյուսով:

Կողադիր աստիճաններ հիշեցնող երեք պանդուսները (կենտրոնականը՝ մեծ, երկու կողայինները՝ վերևում հատվող) տանում էին առաջին հարթակ, որտեղից աստիճաններն ուղղորդում դեպի աղյուսե վերնաշենք, ուր գտնվում էր լուսնի աստված Նաննայի գլխավոր տաճարը: Վերևի հարթակը քրմերին ծառայում էր նաև աստղերը դիտելու նպտակով: Հարթակները պահող պատերի ներսում շատ սենյակներ էին տեղակայված, որտեղ ապրում էին քրմերը և տաճարի աշխատողները[1]:

Վերնաշենքը չի պահպանվել[2]: Կառույցի առաջին հետազոտող Լեոնարդ Վուլլին կարծում էր, որ այդ աստիճանահարկերը հնում բուսածածկ են եղել, որպեսզի ամբողջ կառույցը սրբազան լեռ հիշեցներ հարթավայրային բնակիչներին[3]:

Ուրի զիկկուրտը օրինակ է հանդիսացել Հին Միջագետքի շինարարների համար: Չի բացառվում, որ կամ Էտեմեննիգուրու զիկկուրատը, կամ նրա օրինակով կառուցված Բաբելոնի զիկկուրատը նախատիպ են հանդիսացել Աստվածաշնչում նկարագրված Բաբելոնի աշտարակի համար[4]:

Ներկա վիճակԽմբագրել

XX դարում Լեոնարդ Վուլլի արշավախումբը Բրիտանական թանգարանից մաքրեց զիկկուրատը բազմադարյան հողաշերտից, որից հետո մասամբ վերանորոգվեց: Զիկկուրատի բակում Վուլլին գտել է տաճարային արխիվի մնացորդներ՝ սեպագիր կավե սալիկներ առևտրական գործարքների մասին, որտեղ քրմերը հանդիսանում են որպես լուսնային աստվածության ներկայացուցիչներ:

1979-1980 թվականներին՝ Սադդամ Հուսեյնի իշխանության օրոք, Իրաքի հնությունների Դիրեկտորատի համաձայնությամբ, վերակառուցվեցին կառույցի ճակատային մասերը և մոնումենտալ սանդուղքը: Ըստ հնագետների. «Դա ճիշտ որոշում էր, հակառակ դեպքում պեղումներից հետո այն կփոշիանար»[5]: Այսօր զիկկուրատից 2 կմ հարավ-արևմուտք գտնվում է ամերիկյան Ալի ավիաբազան: Զիկկուրատի մոտ տեղակայված են Նաբուգոդոնոսոր II-ի տաճարի ավերակները: Հուշարձանին մոտ քաղաքը Նասիրիան է:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Байер Б., Бирштайн У. и др. История человечества. 2002. ISBN 5-17-012785-5.
  2. Gardner’s Art Through the Ages. P. 41-42. ISBN 0-495-41058-6.
  3. International Dictionary of Historic Places. Taylor & Francis, 1996. P. 718—719.
  4. William W. Hallo. Origins: The Ancient Near Eastern Background of Some Modern Western Institutions. Brill Academic Publishers, 1996. P. 279.
  5. Замаровський В. Спочатку був Шумер. — Київ, 1983. — 207 с.

ԳրականությունԽմբագրել

  • Вулли Л.: Ур халдеев М.: Издательство восточной литературы, 1961. — 254 с. — (По следам исчезнувших культур Востока).
  • Mitchell T. C. Biblical Archaeology: Documents from the British Museum. Cambridge University Press, 1988. P. 25.
  • Leick G. A Dictionary of Ancient Near Eastern Architecture. ISBN 0-415-00240-0. P. 230.