Բացել գլխավոր ցանկը

Ֆրանսուա Մարի Շառլ Ֆուրիե (ֆր.՝ François Marie Charles Fourier ապրիլի 7, 1772(1772-04-07)[1][2][3][4][5], Բեզանսոն - հոկտեմբերի 10, 1837(1837-10-10)[2][3][4][5], Փարիզ, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի ուտոպիստ սոցիալիստ։

Picto infobox auteur.png
Շառլ Ֆուրիե
ֆր.՝ François Marie Charles Fourier
Charles Fourier André Breton.jpg
Ծնվել էապրիլի 7, 1772(1772-04-07)[1][2][3][4][5] Բեզանսոն
Մահացել էհոկտեմբերի 10, 1837(1837-10-10)[2][3][4][5] (65 տարեկանում) Փարիզ, Ֆրանսիա
ԳերեզմանՄոնմարտր գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
ՈւղղությունUtopian socialism?
Մասնագիտությունտնտեսագետ, սոցիոլոգ և փիլիսոփա
Գործունեության ոլորտFourierism?
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1]
Ազդվել էNicolas-Edme Rétif?
Ստորագրություն
Signature autographe de Charles Fourier.jpg
Charles Fourier Վիքիպահեստում

Կենսագրություն և աշխատանքներԽմբագրել

Ծնվել է վաճառականի ընտանիքում։ Համարյա ողջ կյանքի ընթացքում ծառայել է առևտրական տներում։ Ֆուրիեի աշխարհայացքում արտացոլվել է Ֆրանսիական մեծ հեղափոխության արդյունքներից նրա խոր հիասթափությունը։ Իր պատմական և սոցիալական հայացքներն առաջին անգամ շարադրել է «Համաշխարհային ներդաշնակություն» հոդվածում (1803), «Առևտրական շառլատանության մասին» անանուն գրքույկում (1807) և «Չորս շարժումների և համընդհանուր ճակատագրի տեսություն» գրքում (1808)։

ՀայացքներԽմբագրել

Նա ապագա հասարակության կազմակերպման պլանը մշակել է «Տրակտատ տնայնագործական-հողագործական ասոցիացիայի մասին» (հ. 1—2, 1822) և «Նոր տնտեսական սոցիետար աշխարհ» (1829) երկերում։ Շառլ Ֆուրիեն ելնում էր ֆրանսիական մատերիալիզմից, մերժհւմ իդեալիզմը, ագնոստիցիզմը և մետաֆիզիկան, տիրապետում էր դիալեկտիկային։ Սակայն նրա հայացքները մանրբուրժուականության կնիք էին կրում, դուրս չէին գալիս պատմության իդեալիստական ըմբռնման շրջանակներից։ Նոր հասարակության կառուցման տեսական հիմնավորումը Ֆուրիեն զուգակցել է կապիտալիստական հարաբերությունների, շահագործման և անարդարությունների քննադատությամբ՝ դրանով իսկ հակադրվելով Լուսավորականության սոցիալական փիլիսոփայությանը և տնտեսագիտական ուսմունքներին։

Ըստ Ֆուրիեի, հասարակությունը հաջորդաբար անցնում է եդեմականության («դրախտային նախնադար), վայրենության, բարբարոսության և քաղաքակրթության (կապիտալիզմ) շրջանները. քաղաքակրթությանը պատմակական անհրաժեշտությամբ փոխարինելու պետք է գա բարձրագույն հասարակարգը, ներդաշնակության հասարակարգը։ Ֆուրիեն աշխատավորության շահերից ելնելով, առաջադրել էր ապագա «ներդաշնակ աշխարհ» ստեղծելու խնդիրը։ Այդ հասարակության առաջին բջիջը «փաղանգն» է, որը պետք է ապահովեր գյուղատնտեսական արդյունաբերական աշխատանքի միացումը, բարձրացներ աշխատանքի արտադրողականությունը, հասարակության բոլոր անդամների համար ստեղծեր նյութական բարիքների առատություն և համակողմանի զարգացման հնարավորություն, վերացներ քաղաքի և գյուղի հակադրությունը։

Սակայն նրա համակարգում պահպանվել էին մասնավոր սեփականությունը, դասակարգերը և անաշխատ եկամուտը, հասարակական եկամուտը, Ֆուրիեի կարծիքով, փաղանգում պետք է բաշխվի ըստ ներդրած կապիտալի, աշխատանքի և տաղանդի։ Նշելով, որ Ֆուրիեն փայլուն կերպով մշակել է ապագա հասարակության մի շարք պրոբլեմներ, Կառլ Մարքսն ու Ֆրիդրիխ Էնգելսը այդուհանդերձ քննադատել են նրան դասակարգային, հեղափոխական և ամեն տեսակի քաղաքական պայքարից հրաժարվելու, ապագա հասարակարգում կապիտալիսատական հասարակական հարաբերությունների հիմնական տարրերը պահպանելու համար։

Շառլ Ֆուրիեի ուսմունքը զգալի ազդեցություն է գործել Եվրոպայի և Ամերիկայի մի շարք երկրների սոցիալիստական և փիլիսոփայական մտքի վրա։

ԵրկերԽմբագրել

  • CEuevres completes, v. 1—6, P., 1841— 1870
  • CEuvres completes, v. 1—12, P., 1966— 1968 Избр. соч., т. 1-4, М.-Л., 1951-54

ԳրականությունԽմբագրել

  • Бебель А., Шарль Фурье, его жизнь и учение, пер. с нем., М., 1923
  • Иоаннисян А. Р. Шарль Фурье, М., 1958
  • Зильберфарб И. И., Социальная философия Шарля Фурье и её место в истории социалистической мысли первой половины XIX в., М., 1969
  • Armand F., Fourier, v. 1—2, P., 1937

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Indiana Philosophy Ontology Project
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Brockhaus Enzyklopädie
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։