Յակով Սվերդլովի հուշարձան (Եկատերինբուրգ)

Յակով Սվերդլովի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Якову Свердлову), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Եկատերինբուրգ քաղաքում, որը նվիրված է կոմունիստական կուսակցության և Խորհրդային Միության պետական գործիչ Յակով Միխայլովիչ Սվերդլովին։ Գտնվում է Փարիզյան կոմունայի հրապարակում՝ Լենինի պողոտայի մեջտեղում՝ Ուրալի դաշնային համալսարանի և օպերայի ու բալետի թատրոնի միջև[1]։ Քաղաքի առավել ճանաչվող խորհրդանիշերից է[2]։

Picto infobox architecture.png
Յակով Սվերդլովի հուշարձան
Sverdlov s.jpg
Յակով Սվերդլովի հուշարձանը
Կոորդինատներ56°50′23″ հս․ լ. 60°37′00″ ավ. ե.HGЯO
Գտնվում էՌուսաստան Ռուսաստան
Եկատերինբուրգ
Կառուցվել է1927
Շինության ձևըՔանդակ
Կառուցել էՄատվեյ Խառլամով
Ներկա վիճակըԿանգուն

ՊատմությունԽմբագրել

1923 թվականի գարնանը կուսակցության և խորհրդային ակտիվի նիստում առաջարկություն է արվել ի նշան հարգանքի տեղադրել Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի առաջին նախագահ Յակով Սվերդլովի հուշարձանը։ Ըստ մտահղացման՝ բոլշևիկ հեղափոխականը պետք է պատկերվեր «հռետորի տեսքով, որը խստաշունչ Ուրալի բանվորական զանգվածին կոչ է անում համառ պայքարի և ապստամբության», իսկ պատվանդանը պետք է «խորհրդանշեր Ուրալի վայրի բնությունը»։ Քաղաքացիների շրջանում հայտարարվել էր հուշարձանի լավագույն նախագծի մրցույթ, սակայն այն չէր տվել դրական արդյունքներ, և աշխատանքը հանձնարարվել էր լենինգրադցի քանդակագործ Մատվեյ Խառլամովին։ Հուշարձանը ստեղծելու համար հավաքվել է գրեթե 200 հազար ռուբլի ժողովրական փող[3]։

Հուշարձանը բացվել է 1927 թվականի հուլիսի 15-ին՝ Եկատերինբուրգը Կոլչակի զորքերից ազատագրելու ութերորդ տարեդարձի օրը[3]։

ՆկարագրությունԽմբագրել

Քանդակի բարձրությունը 3,93 մետր է, տեղադրված է գրանիտե պատվանդանի վրա, որի բարձրությունը 5,2 մետր է[2]։

Ամբողջ հասակով քանդակը պատկերում է գլուխը բաց և շարժման դինամիկայի մեջ աջ ձեռքը մի կողմ տարած Յակով Սվերդլովին։ Հենց այս դիրքն էր բնորոշ բոլշևիկ հեղափոխականին նրա հրապարակային ելույթների ժամանակ։ Դեմքը կատարվել է դիմանկարային նմանության հատկանիշներով։ Քանդակը ներկված է սև։

Պատվանդանը կոպիտ մշակված գրանիտի մի կտոր է, որի ճակատին փորագրված է հետևյալ մակագրությունը[2].

  Յակով Միխայլովիչ Սվերդլովին (ընկեր Անդրեյին). ուրալցի բանվորներ։  


Հուշարձանը ֆիլատելիայումԽմբագրել

Հուշարձանը պատկերված է ԽՍՀՄ 1948 թվականի 30 կոպեկ և 1 ռուբլի արժողությամբ փոստային նամականիշերին (երկուական տարբերակով` ատամնիկներով և առանց), որոնք թողարկվել են Սվերդլովսկ քաղաքի (այժմ ՝ Եկատերինբուրգ) հիմնադրման 225-ամյակի առթիվ[4][5]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Памятник Я. М. Свердлову, Екатеринбург»։ 2ГИС։ Վերցված է 2018-04-08 
  2. 2,0 2,1 2,2 Васильев Владимир (2015-07-15)։ «В Свердловске появился лучший в области памятник советской эпохи»։ Областная газета։ Վերցված է 2018-04-09 
  3. 3,0 3,1 Свод памятников истории и культуры Свердловской области / под ред. Звагельской В. Е. — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2007. — Т. 1. Екатеринбург. — С. 516—517. — 536 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-88664-313-3
  4. «1339—1341. 225-летие Свердловска. 3 марки»։ markimira.ru։ Վերցված է 2018-04-09 
  5. «1342—1344. 225-летие Свердловска. 3 марки»։ markimira.ru։ Վերցված է 2018-04-09